Bệnh do vi khuẩn vibrio ở động vật thủy sản

Vibrio spp

Nguyên nhân

Giống Vibrio thuộc họ Vibrionaceae, bộ Vibrionales, lớp Gammaproteobacteria, ngành Proteobacteria.. Đặc điểm chung các loài vi khuẩn thuộc giống Vibrio: Gram âm, hình que thẳng hoặc hơi uốn cong, kích thước 0,3-0,5 x 1,4-2,6 μm. Chúng không hình thành bào tử và chuyển động nhờ một tiên mao hoặc nhiều tiên mao mảnh.

Tất cả chúng đều yếm khí tuỳ tiện và hầu hết là oxy hoá và lên men trong môi trường O/F Glucose. Thiosulphate citrate bile salt agar TCBS là môi trường chọn lọc của Vibrio. Hầu hết các loài đều phát triển trong môi trường nước biển cơ bản, Na+ kích thích cho sự phát triển của tất cả các loài Vibrio và nhiều loài là nhu cầu tuyệt đối, chúng không phát triển trong môi trường không muối (NaCl), không sinh H2S. Chúng mẫn cảm với Vibriostat 2,4 diamino-6,7 diisopropyl pteridine phosphate (0/129). Cơ bản chúng đều sống trong môi trường nước, đặc biệt là nước biển và cửa sông, liên quan đến các động vật biển. một số loài là tác nhân gây bệnh cho người và động vật biển. Tương tự Aeromonas trong nước ngọt thì
Vibrio ở trong nước biển. Tỷ lệ Guanin-G + Cytozin-C trong ADN là 38-51 mol%.

Những loài gây bệnh cho động vật thuỷ sản là: V. alginolyticus; V. anguillarum; V. ordalii; V. salmonicida, V. parahaemolyticus, V. harvey, V. vulnificus....

Đối với cá Vibrio spp gây bệnh nhiễm khuẩn máu là chủ yếu. Đối với tôm Vibrio spp gây bệnh phát sáng, đỏ dọc thân, ăn mòn vỏ kitin. V. anguillarum; V. vulnificus gây bệnh nhiễm khuẩn máu cá trình. V. anguillarum được Hofer 1904 mô tả lần đầu. V. salmonicida gây bệnh ở vùng nước lạnh. V. parahaemolyticus gây bệnh phát sáng ở ấu trùng tôm sú. V. alginolyticus gây bệnh đỏ dọc thân ấu trùng tôm sú. V. parahaemolyticus, V. harvey, V. vulnificus, V. anguillarum... gây bệnh đỏ thân ở tôm sú thịt, ăn mòn vỏ ở giáp xác, gây bệnh máu vón cục ở cua, gây bệnh ấu trùng nhuyễn thể.
 

Triệu chứng

- Tôm ở trạng thái không bình thường: Nổi lên mặt ao, dạt bờ, kéo đàn bơi lòng vòng.

- Tôm, cua trạng thái hôn mê, lờ đờ, kém ăn hoặc bỏ ăn.

- Tôm có sự biến đổi màu đỏ hay màu xanh. Tôm cua vỏ bị mềm và xuất hiện các vết thương hoại tử, ăn mòn trên vỏ và các phần phụ.

tôm sú bệnh vibrio
Tôm sú bị nhiễm khuẩn Vibrio spp: A- ấu trùng tôm bị bệnh đỏ dọc thân; B- Tôm sú bị bệnh đỏ thân; C- Tôm sú bị bệnh đỏ thân (con thứ 3,4); D- Tôm sú bị bệnh đỏ chân; E- đuôi tôm sú bị ăn mòn; F- đuôi tôm sú bị hoại tử; G- đuôi tôm sú bị đỏ; H- đuôi tôm sú bị phồng; I- tôm sú bị bệnh các phần phụ (râu, chân bò, chân bơi, đuôi) ăn mòn cụt dần.

- Ấu trùng tôm và tôm giống có hiện tượng phát sáng khi nhiễm V. parahaemolyticus và V. harveyi.

tôm sú bệnh phát sáng
Tôm sú bị bệnh phát sáng

- Xuất hiện các điểm đỏ ở gốc râu, phần đầu ngực, thân, các phần phụ của ấu trùng giáp xác khi nhiễm V. alginolyticus.

- Ấu trùng bào ngư khi nhiễm Vibrio spp chuyển từ màu hồng sang màu đỏ.

- Cua nhiễm Vibrio spp sau 24 - 48 giờ trong máu có hiện tượng vón cục (kết tủa) gồm các tế bào máu và vi khuẩn.

- Bệnh ở cá nuôi lồng như biển, đầm nước lợ, dấu hiệu bệnh lý giống bệnh nhiễm khuẩn máu do vi khuẩn Aeromonas spp di động

cá mú bệnh vibrio
A- Cá mú bị bệnh nhiễm trùng do vi khuẩn trên thân có các đốm xuất huyết, mắt mù; B- Cá song nhiễm bệnh vi khuẩn trên gan có các đốm trắng.

Phân bố

- Vibrio spp thường gây bệnh ở động vật thuỷ sản nước mặn và nước ngọt: cá, giáp xác, nhuyễn thể... Những vi khuẩn này thường là tác nhân cơ hội, khi động vật thuỷ sản sốc do môi trường biến đổi xấu hoặc bị nhiễm các bệnh khác như virus, nấm, ký sinh trùng. Động vật thuỷ sản yếu không có sức đề kháng, các loài vi khuẩn Vibrio spp cơ hội gây bệnh nặng làm động vật thuỷ sản chết rải rác tới hàng loạt.

- Mùa vụ xuất hiện bệnh tuỳ theo loài và địa điểm nuôi. Theo nghiên cứu của các tác giả nước ngoài và Việt Nam Vibrio spp tìm thấy phổ biến ở trong nước biển và ven bờ, trong nước bể ương tảo, bể ương Artemia, trong bể ương ấu
trùng.

- Trong bể ương lượng ấu trùng Vibrio tăng theo thời gian nuôi, tầng đáy cao hơn tầng mặt, do đó khi xi phông tầng đáy có tác dụng giảm mật độ Vibrio trong bể ương.

- Bệnh ở cá nuôi lồng như biển, đầm nước lợ, dấu hiệu bệnh lý giống bệnh nhiễm khuẩnmáu do vi khuẩn Aeromonas spp di động.

Một số bênh ở động vật thủy sản do Vibrio spp gây ra:

STT Tên Bệnh Giai Đoạn Vibrio Gây Bệnh Tác Hại
1 Bệnh phát sáng Ấu trùng, giống V.parahaemolyticus
V.harveyi
gây chết hàng loạt
2 Bệnh đỏ dọc thân Ấu trùng, giống V.alginolyticus gây chết rải rác
3 Bệnh đỏ thân Tôm thịt Vibrio spp. gây chết rải rác
4 Bệnh vỏ hay ăn mòn kitin, đen mang Ở các giai đoạn tôm,cua Vibrio spp
Pseudomonas spp.
Proteus sp
gây chết gải rác hàng loạt
5 Nhiễm khuẩn ở cá Cá nuôi đầm, lông Vibrio spp gây chế rải rác

 

Phòng trị

Phòng bệnh: Các trại sản xuất tôm cần thực hiện một số biện pháp sau:
+ Lọc nước qua tầng lọc cát và xử lý tia cực tím.
+ Xử lý tôm bố mẹ bằng Formalin 20-25 ppm thời gian 30-60 phút.
+ Xử lý tảo bằng Oxytetracyline 30-50 ppm thời gian 1-2 phút.
+ Xử lý Artemia bằng Chlorin 10-15 ppm trong 01 giờ ở nước ngọt, vớt ra rửa sạch rồi mới cho ấp.
+ Có thể phun vào môi trường ương EDTA 2-5 ppm tác dụng kìm hãm phát triểncủa vi khuẩn.
+ Thường xuyên xi phông đáy để giảm lượng vi khuẩn ở tầng đáy bể ương.
+ Giai đoạn Zoea vμ Mysis phòng bệnh bằng Oxtetracyline 1-2 ppm.
+ Trường hợp bị bệnh nặng phải huỷ đợt sản xuất và xử lý bằng Chlorin 200-250 ppm trong một giờ mới xả ra ngoài.

Trị bệnh: Dùng một số kháng sinh trị bệnh cho ấu trùng tôm.
+ Oxytetracyline + Bacitracin (tỷ lệ 1:1) nồng độ 1-3 ppm.
+ Erytromycin + Rifamycin (tỷ lệ 5:3) nồng độ 1-2 ppm.
+ Erytromycin + Bacitracin (tỷ lệ 1:1) nồng độ 1-3 ppm.
+ Thuốc phun trực tiếp trong bể sau 12 giờ thay nước, xử lý 3 ngày liên tục.
* Dùng một số kháng sinh trộn với thức ăn tinh để trị bệnh tôm thịt.

Tài liệu tham khảo
  1. Bùi Quang Tề, 2006. Bệnh học thủy sản. Viện nghiên cứu NTTS1
CHIA SẺ:
Gợi ý