Nuôi tôm, bao giờ cho đến ngày xưa?

Giờ nói đến nuôi tôm, nhiều người còn quả quyết “đánh cược với ông trời thì chỉ có nước thua!”. Đến bao giờ con tôm mới trở về thời hoàng kim như những năm trước?

Xã Quỳnh Bảng (huyện Quỳnh Lưu) được coi là địa phương khởi phát nghề nuôi tôm tại Nghệ An. Từ nghề nuôi tôm sú quảng canh những năm 90 thế kỷ trước, đến nay hầu hết các hộ đã chuyển sang nuôi thâm canh tôm thẻ chân trắng (TTCT).

Thời kỳ hoàng kim của nghề nuôi tôm (2009 - 2012), nhà nhà đua nhau nuôi tôm; nhiều đại gia từ thành phố, thị trấn bán đất đai, nhà cửa, ô tô về Quỳnh Bảng thuê đất, chạy theo con tôm.

Theo ông Hồ Sỹ Bình, một hộ nuôi tôm tại Quỳnh Bảng thì giai đoạn 2009 - 2012, hễ có tiền mua tôm giống thả xuống hồ là đã cầm chắc 80 - 90% thắng lợi. Vì thế, người ta lao vào nuôi tôm để mong được đổi đời.

“Thời điểm ấy, com tôm rất ít bệnh và nhanh lớn. Mỗi ha tôm sú ít ra cũng được 3 - 4 tấn, tôm thẻ đạt 7 - 10 tấn. Số hộ nuôi tôm thất bại chưa đến 10%. Người nuôi có thể lãi ròng 500 triệu đến 1 tỷ đồng/ha/vụ. Vì thế, đất thuê nuôi tôm đắt hơn cả… tôm tươi, giá cho thuê lại mặt nước nuôi trồng có thể lên tới 700 - 800 triệu đồng/ha/5 năm.

Những bãi đất hoang, cây dại mọc um tùm, hoang hóa hàng chục năm nay được cải tạo thành đầm nuôi. Nuôi tôm thắng lớn, những ngôi nhà tầng mọc lên san sát, đường làng ngõ xóm được đầu tư xây dựng, bê tông hóa. Bà con cũng trả hết những món nọ do nuôi tôm sú quảng canh thất bại trong những năm trước. Diện tích nuôi tôm tăng chóng mặt chỉ trong vòng vài năm…”, ông Bình chia sẻ.

Nhiều hộ trúng lớn đã mạnh dạn đầu tư mở rộng đầm tôm, xây dựng cơ sở hạ tầng, mở các trại sản xuất, cung ứng tôm giống, thức ăn cho người nuôi tôm. Dòng người rót vốn vào con tôm không dứt, họ trở thành những ông chủ lớn.

Nhưng, niềm vui ngắn chẳng tày gang, con tôm đã cho họ mọi thứ rồi cũng chỉ trong phút chốc đã “đốt hết” của nả, tiền bạc của người nông dân. Ấy là thời điểm bắt đầu vào vụ nuôi tôm năm 2013. Con tôm bỗng nhiên xuất hiện nhiều bệnh lạ, chậm lớn, thời gian nuôi kéo dài gấp 2, gấp 3 nhưng tôm vẫn chỉ bằng chiếc đũa. Trong khi đó, lượng thức ăn tiêu tốn càng nhiều, giá thức ăn tăng. Nhiều hộ rơi vào cảnh nợ nần, khánh kiệt. Thế nhưng, như là cái nghiệp đã vận vào cuộc đời mình, nhiều hộ vẫn phải bám trụ với con tôm.

Ông Hoàng Xuân Tin, Chủ nhiệm HTX nuôi tôm Lộc Thủy (xã Quỳnh Bảng) được coi là người đầu tiên tại “dấn thân” vào nghề nuôi tôm. Hiện ông có 1 trại tôm giống, 1 trại dèo tôm và 1 trại cua giống. Thế nhưng, nói đến nuôi tôm thương phẩm ở thời điểm này, ông vẫn… mướt mồ hôi. Mái tóc muối tiêu của người đàn ông từng trải trong nghề nuôi tôm khiến ông già trước tuổi bởi những trăn trở với con tôm.

Ông Tin (bên phải): Người nuôi tôm đã kiệt sức

Ông không ngần ngại nói thẳng: “Nuôi tôm thắng lớn ở đâu tôi không biết nhưng ở Quỳnh Bảng, mấy năm nay, nuôi TTCT thương phẩm thất bại cay đắng. Giờ lên ngân hàng nói chuyện vay tiền đầu tư nuôi tôm, họ không muốn cho vay đâu. Nói thật, nuôi tôm mà 1 vụ mất, 1 vụ được cũng coi như là thắng lợi, đằng này ba vụ liên tiếp thất bát, nói đến nuôi tôm là ngán rồi! Ngân hàng có phát mại tài sản cầm cố cũng chẳng ai mua.

Vụ này, tôm giống khó bán, thực tế người nuôi tôm đã kiệt quệ, không còn tiền đầu tư mua tôm giống về thả nữa. Hiện tại, tôi đã xây dựng mô hình nuôi tôm trong nhà, có thể tránh được 1 phần rủi ro nhưng chi phí đầu tư rất lớn, tôm vẫn chậm lớn, chỉ nên áp dụng nuôi tôm trong mùa lạnh. Nhìn chung, mô hình vẫn rất khó nhân rộng”.

Tại HTX Lộc Thủy, trước đây, đầu mỗi vụ, ông Hoàng Hường đến trại tôm giống của ông Tin đặt hàng 5 - 6 triệu con tôm giống. Nhưng năm nay, ông Hường chỉ dám đặt 1 triệu con dù diện tích mặt nước của ông Hường có trên 10 ha. Đó cũng là tình cảnh đang diễn ra tại đầm tôm của ông Hồ Tín.

“Đây là 2 người nuôi tôm giỏi nhất và có diện tích đầm tôm lớn nhất Quỳnh Bảng. Nhưng năm nay, xem ra họ cũng kiệt quệ sau 3 vụ liền thất bại. Bản thân tôi, nói đến nuôi tôm thương phẩm, từ năm 2013, mỗi năm đều lỗ trên 1 tỷ đồng. Nếu không có trại tôm, trại cua giống gỡ gạc lại phần nào chắc cũng đã bán xới đi làm thuê trả nợ rồi. Vài năm lại đây, con tôm rất chậm lớn, thời gian nuôi thường phải kéo dài gấp đôi, gấp 3 trước đây nhưng tôm thương phẩm vẫn không đạt yêu cầu. Tôm lại xuất hiện nhiều bệnh như gan tụy, bệnh đường ruột, phân trắng…

Người nuôi tôm như ngồi trên đống than, chẳng khác nào… đánh bạc với trời, phải canh từng giờ, từng phút. Chưa bao giờ nghề nuôi tôm bết bát như bây giờ, chỉ khi nào con tôm vào thùng xe đông lạnh thì người nuôi tôm mới thở phào. Một số hộ từ các địa phương khác về đây thuê đất nuôi tôm nay cũng “bỏ chạy” hết rồi, chỉ còn người dân bản địa bám vào con tôm nữa thôi”, ông Tin chua chát.

Nói về con tôm, người dân Quỳnh Bảng khẳng định, nếu năm nay nghề nuôi tôm tiếp tục thất bát, không chỉ có các đầm tôm bỏ hoang mà nhiều ngôi nhà cũng sẽ cửa đóng then cài im ỉm cả năm trời vì chủ nhân phải bán xới đi làm thuê kiếm tiền trả nợ.

“Năm 2015, gần như 100% hộ nuôi TTCT tại Quỳnh Bảng thất bại. Thực tế, do không có tiền để đảo khế vay ngân hàng, nhiều hộ dân đã lên ngân hàng xin gia hạn nợ. Năm nay, nếu tiếp tục thất bát, người dân chỉ còn mỗi cách giao đất, giao nhà lại cho ngân hàng. Khi đó, ngân hàng sẽ tiếp nhận một món nợ xấu, khó đòi, có phát mại tài sản cũng chẳng ai mua?”, ông Hồ Sỹ Bình trăn trở.