Cá ngừ và giấc mơ thuế quan 0%

Cơ hội từ quan hệ thương mại Việt – Mỹ

Trong năm 2025, ngành cá ngừ Việt Nam đón nhận tín hiệu tích cực từ thỏa thuận thương mại song phương giữa Việt Nam và Mỹ. Tuyên bố chung được ký tại Hội nghị Thượng đỉnh ASEAN 2025 tại Malaysia, trong đó nêu rõ khả năng điều chỉnh thuế cho những mặt hàng nằm trong Phụ lục 3 của Sắc lệnh Hành pháp số 14346 ngày 5 tháng 9 năm 2025. Đây là cơ sở để một số sản phẩm cá ngừ có thể được hưởng mức thuế nhập khẩu 0%.

Ba nhóm sản phẩm được xác định có khả năng cao thuộc diện hưởng ưu đãi là:

- Cá ngừ albacore tươi/ướp lạnh (mã HS 03023100)

- Thăn/phi lê cá ngừ đông lạnh  (mã HS 03048700)

- Cá ngừ và cá ngừ vằn chế biến, không đóng hộp kín, không ngâm dầu, dạng rời hoặc đóng gói trực tiếp có trọng lượng trên 6,8 kg  (mã HS 16041440)

Những mặt hàng này vốn là thế mạnh của doanh nghiệp Việt Nam, phù hợp với nhu cầu của các chuỗi dịch vụ ăn uống và hệ thống phân phối của Mỹ vì vậy nếu chính sách thuế quan được áp dụng như kỳ vọng, đây sẽ là động lực lớn cho ngành cá ngừ. 

Mỹ hiện là thị trường nhập khẩu cá ngừ lớn nhất của Việt Nam, nhưng chi phí logistics và thuế suất đang là rào cản khiến sản phẩm kém cạnh tranh hơn so với các nguồn cung từ Ecuador hoặc Thái Lan. Thuế suất 0% sẽ là chìa khóa giúp Việt Nam cải thiện vị thế  mở rộng thị phần.

Hy vọng phục hồi sau 2 năm trầm lắng

Việc miễn thuế giúp doanh nghiệp Việt Nam giảm đáng kể chi phí khi đưa sản phẩm vào Mỹ. Điều này tạo điều kiện để giá bán cạnh tranh hơn trong khi vẫn giữ được biên lợi nhuận. Các nhóm sản phẩm giá trị cao như thăn, phi lê cá ngừ đông lạnh được đánh giá là hưởng lợi trực tiếp vì phù hợp xu hướng tiêu dùng đang ưu tiên thực phẩm chất lượng.

Việc miễn thuế giúp doanh nghiệp Việt Nam giảm đáng kể chi phí khi đưa sản phẩm vào Mỹ

Năng lực cạnh tranh cải thiện cũng giúp doanh nghiệp tiếp cận ổn định hơn với hệ thống nhà hàng, siêu thị và chuỗi thực phẩm tại Mỹ. Những phân khúc này đòi hỏi tiêu chuẩn cao và nguồn cung ổn định, điều mà ngành cá ngừ Việt Nam đã có kinh nghiệm đáp ứng trong nhiều năm qua.

Cơ hội thuế quan còn mở ra triển vọng phục hồi cho ngành sau giai đoạn trì trệ trong hai năm 2024 và 2025. Các dự báo cho rằng trong khoảng 6 đến 18 tháng sau khi chính sách thuế được áp dụng, kim ngạch xuất khẩu có thể tăng trở lại nhờ giá trị sản phẩm được tối ưu.

Những thách thức cần vượt qua trong cuộc đua miễn thuế

Dù triển vọng rất lớn, quá trình hiện thực hóa lợi ích vẫn chịu nhiều thách thức. Theo chuyên gia thị trường cá ngừ của VASEP, danh sách cuối cùng về các sản phẩm được miễn thuế hiện chưa được phía Mỹ công bố. Điều này đồng nghĩa việc hưởng thuế suất ưu đãi vẫn đang trong giai đoạn chờ xác nhận.

Ngoài ra, doanh nghiệp muốn tiếp cận ưu đãi phải đáp ứng đầy đủ các yêu cầu kèm theo. Các điều kiện về quy tắc xuất xứ, minh bạch truy xuất nguồn gốc và tiêu chuẩn bền vững đều được nhấn mạnh. Đây là các yếu tố mà doanh nghiệp buộc phải vượt qua nếu muốn duy trì khả năng cạnh tranh trong dài hạn.

Ngành cá ngừ Việt Nam đang phải đối mặt với những yêu cầu ngày càng khắt khe từ Mỹ và các thị trường lớn khác liên quan đến việc chống khai thác bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), bảo vệ động vật có vú biển (MMPA), minh bạch chuỗi cung ứng và đạt chứng nhận của Hội đồng Quản lý Biển (MSC). Việc không đáp ứng các tiêu chí này sẽ ngăn cản các doanh nghiệp tận dụng lợi thế thuế quan.

Bản sắc mới của cá ngừ Việt trên bản đồ thương mại

Bối cảnh thương mại quốc tế ngày càng khắt khe, đặc biệt về truy xuất nguồn gốc và tính bền vững. Trước tình hình đó, nhiều doanh nghiệp cá ngừ Việt phải chủ động điều chỉnh chiến lược tập trung đẩy mạnh các dòng sản phẩm giá trị gia tăng như thăn, phi lê và các sản phẩm chế biến quy mô lớn nhằm nâng cao chất lượng, cải thiện lợi nhuận và vốn phù hợp hơn với nhu cầu của hệ thống bán lẻ và dịch vụ thực phẩm tại Mỹ thay.

Nhiều doanh nghiệp cá ngừ Việt phải chủ động điều chỉnh chiến lược tập trung đẩy mạnh các dòng sản phẩm

Việc đầu tư vào sản phẩm giá trị cao kết hợp chuẩn hóa chuỗi cung ứng được xem là bước chuyển quan trọng để ngành cá ngừ xây dựng hình ảnh thương hiệu quốc gia có tính cạnh tranh lâu dài, bền vững và nâng vị thế trên thị trường Mỹ trong giai đoạn tới.

Thuế 0% là lợi thế hay phép thử đối với doanh nghiệp?

Triển vọng thuế 0% mang lại sự kỳ vọng lớn cho ngành cá ngừ Việt Nam, song kết quả cuối cùng vẫn phụ thuộc vào khả năng tuân thủ quy định của từng doanh nghiệp. Ưu đãi thuế chỉ là chất xúc tác. Giá trị thực tế đến từ việc chuẩn hóa chuỗi cung ứng, đảm bảo khai thác hợp pháp và minh bạch toàn bộ quy trình.

Ngành cá ngừ đang đứng trước cơ hội quan trọng để tăng sức cạnh tranh tại thị trường Mỹ. Tuy nhiên, sự thành công chỉ đến khi doanh nghiệp có đủ năng lực đáp ứng những tiêu chuẩn thương mại mới mà Mỹ đặt ra. Nếu làm được điều đó, mức thuế 0% không chỉ là kỳ vọng mà có thể trở thành yếu tố giúp ngành bứt phá trong những năm tiếp theo.