Đặc sản cá tràu tiến vua đất cố đô

Từng một thời là món đặc sản nức tiếng dành để cho bậc vua, chúa thưởng thức, song, đến nay, loài cá tràu này ở xã Ninh Hải, huyện Hoa Lư, Ninh Bình đang là món "lộc trời" quí hiếm bởi đứng trước nguy cơ tuyệt chủng.

cá tràu tiến vua
Ông Khương cho biết: Cá tràu tiến vua ở Hoa Lư thường không có vây bụng như cá tràu ở những nơi khác.

Cụ ông  Chu Văn Thim (gần 80 tuổi), thủ nhang đền Thái Vi thuộc xã Ninh Hải, huyện Hoa Lư, Ninh Bình cho biết: Khi nói về ẩm thực cung đình của vùng núi đá vôi Hoa Lư Ninh Bình xưa là nói đến cá tràu và cá rô Tổng Trường. Là hai loài cá tiến Vua được ghi vào trong sử sách từ triều đại nhà Đinh và Tiền Lê. Loài cá tràu nơi đây được gắn thêm một mỹ danh trong tên gọi, đó là cá tràu tiến Vua.

Là một người từng gắn bó với nghề câu cá tràu lâu năm ở Hoa Lư, cụ Thim kể: Từ nhỏ lớn lên đã nghe các cụ kể lại ngày xưa người dân kinh thành Hoa Lư xưa mỗi khi bắt được loài cá này đều phải cống nạp nên đức Vua, nếu tự ăn sẽ bị coi là phạm thượng. Tương truyền loài cá tràu và cá rô Tổng Trường đã có từ thời Vua Đinh Tiên Hoàng. Người dân đã bắt cá và coi như đây là 2 loài thủy sản quý hiếm để dâng lên đức Tiên Hoàng đế.

Cá tràu thuộc họ cá quả, mình tròn lẳn, xưa kia có khá nhiều ở Việt Nam. Đặc điểm sinh sống của cá tràu khá đặc biệt, chủ yếu trong các khe đá, mùa đông nước cạn đến đâu đào sâu hang xuống đó để sinh sống và ăn loại đất sét vàng (có trong hang để sống) và ngủ suốt ba tháng liền; khi mùa mưa tới thì chúng mới xuất hiện. Nhưng chỉ riêng với cá trầu ở vùng núi đá vôi Hoa Lư, Ninh Bình mới có được thứ thịt thơm, dai, ngọt đặc trưng nên mới được các vua thời xưa mới chuộng đến vậy.

Để tưởng nhớ tới ơn Vua, hàng năm vào ngày mùng 7 tháng Giêng âm lịch cả làng tổ chức lễ hội, làm món canh rau sắng cá tràu (thứ rau rau vị thuốc được hái trên rừng) để dâng tiến cho Vua, thần thánh cao sơn, để cầu cho mưa thuận gió hòa, mùa màng tốt tươi.

Ngày nay, tại một số nhà hàng ẩm thực ở xã Ninh Hải hiện còn lưu giữ thực đơn món cá Tràu và đã trở thành một món ăn mang đạm dấu ấn lịch sử văn hóa cung đình xưa, được nhiều thực khách ưa thích. Dưới sự chế biến công phu của người đầu bếp, món cá trầu nấu canh rau sắng là món ăn độc đáo, giữ được vị thơm, săn chắc của thịt cá.

Ông Đinh Văn Khương – Chủ tịch Hội Nông dân xã Ninh Hải cho biết, cá tràu tiến Vua và cá rô Tổng Trường là hai loài cá quý hiếm đặc hữu của Ninh Bình. Chúng chỉ sống ở vùng hang động ngập nước thuộc xã Ninh Hải và Tổng Trường Yên, huyện Hoa Lư với số lượng hạn chế. Việc cho sinh sản nhân tạo hai đối tượng này thực tế lại rất khó khăn, ngay cả những cơ quan nghiên cứu lớn mặc dù đã nghiên cứu được quy trình công nghệ rồi nhưng mức độ ổn định vẫn không cao.  

"Trước thực trạng khan hiếm về cả nguồn giống lẫn nguồn cá thương phẩm cung cấp cho thị trường, thời gian qua, Trung tâm Giống thủy sản nước ngọt Ninh Bình cũng đã phối hợp với các chuyên gia của Trung tâm Tư vấn thiết kế và chuyển giao công nghệ thủy sản (Viện nghiên cứu nuôi trồng thủy sản I) thực hiện thành công Dự án “Thử nghiệm sản xuất giống cá tràu tiến vua và cá rô Tổng Trường” nhưng cũng khó mà thành công được do đặc tính khó nuôi của 2 loài cá này"- ông Khương nói.

Ngoài ra, tại khu du lịch sinh thái Vườn Chim Thung Nham nằm trong vùng lõi được ví như “trái tim” của quần thể danh thắng Tràng An – Thành Nam của kinh đô Hoa Lư xưa, nay là một trong những nơi tập trung sinh sống của một lượng lớn loài cá tràu tiến Vua. Cùng với việc chú trọng bảo tồn tạo môi trường sống tốt cho loài cá này là kế hoạch khai thác hợp lý để lưu giữ và phát huy món ăn truyền thống của quê hương Ninh Bình nói chung và Hoa Lư nói riêng.

vùng đầm nước
Vùng đầm nước, núi đá trong khu du lịch Tam Cốc – Bích Động ở huyện Hoa Lư, (Ninh Bình) từng là nơi có rất nhiều cá tràu tiến vua sinh sống.

con cá tràu

xem cá tràu

cá tràu hiếm hoi
Con cá tràu hiếm hoi được ông Khương bắt được mang về nuôi, chăm sóc trong bể của gia đình.

cá tiến vua
Cá tràu tiến vua được chế biến ngon nhất là món nướng và cháo rau sắng (món cháo tiến vua Đinh Tiên Hoàng ngày xưa), hiện đang được một số nhà hàng ở xã Ninh Hải chế biến bán cho khách du lịch.

món cá tiến vua

Báo Dân Việt, 09/07/2015
Đăng ngày 10/07/2015
Đăng Quang
Nuôi trồng

FLOCponics: Sự tích hợp hoàn hảo của công nghệ biofloc và cây thủy canh

FLOCponics là một loại Aquaponics thay thế tích hợp công nghệ biofloc (BFT) với sản xuất cây trồng không sử dụng đất.

flocponics
• 15:51 07/03/2022

Mô hình nuôi ba ba lãi 300 triệu đồng/năm

Mô hình nuôi ba ba của ông Lương Thành Kỷ, ở thị trấn Búng Tàu, huyện Phụng Hiệp. Qua 14 năm phát triển, đến nay đàn ba ba sinh sản của ông Kỷ đã phát triển hơn 1.500 con, mỗi năm xuất bán ra thị trường từ 8.000-10.000 con giống, trừ hết các khoản chi phí, lợi nhuận gần 300 triệu đồng/năm.

Ba ba.
• 09:38 14/06/2021

Kinh tế ổn định nhờ nuôi ba ba sinh sản

Hơn 20 năm nuôi ba ba sinh sản, anh Nguyễn Đức Lợi, ấp Phước Thọ B, xã Mỹ Phước, huyện Mỹ Tú, tỉnh Sóc Trăng có cuộc sống khấm khá. Gắn bó lâu năm với con ba ba một phần cũng vì sự yêu thích loài vật này, ba ba lại dễ nuôi, nhẹ công chăm sóc, thị trường tiêu thụ tốt, đem lại nguồn thu nhập ổn định cho gia đình anh.

• 15:40 03/03/2021

Thu trăm triệu đồng mỗi năm từ nuôi ba ba

Nuôi ba ba gai là một công việc đòi hỏi phải có nguồn vốn lớn và kỹ thuật cao. Nhưng bằng ý chí, nghị lực, sự đam mê tận tụy với công việc cùng với áp dụng các kiến thức khoa học kỹ thuật mà ông Phạm Tất Đạt ở xã Yên Bình, thành phố Tam Điệp đã thành công, vươn lên trở thành triệu phú.

kỹ thuật sản xuất giống baba
• 10:00 30/05/2017

Khác biệt giữa ao tôm lót bạt và ao nuôi tôm truyền thống: Nên chọn mô hình nào?

Trong bối cảnh dịch bệnh và ô nhiễm môi trường nuôi ngày càng gia tăng, mô hình ao tôm lót bạt đang dần thay thế ao đất truyền thống tại nhiều vùng nuôi trọng điểm. Tuy nhiên, việc lựa chọn không chỉ phụ thuộc vào xu hướng mà còn liên quan đến điều kiện kỹ thuật, vốn đầu tư và khả năng quản lý của người nuôi.

ao nuôi
• 14:30 16/02/2026

Nguyên nhân nước ao biến động mạnh sau khi thả giống

Một trong những thách thức lớn nhất trong nuôi tôm là hiện tượng nước ao biến động mạnh ngay sau khi thả giống. Đây là giai đoạn nhạy cảm, khi hệ đệm yếu, độ kiềm thấp và nguồn nước chưa xử lý triệt để dễ khiến môi trường mất ổn định, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và tỷ lệ sống của tôm.

ao tôm
• 12:00 14/02/2026

Đầu tư công nghệ nuôi tôm: Bắt đầu từ đâu khi vốn còn hạn hẹp?

Trong bối cảnh chi phí đầu vào ngày càng tăng, dịch bệnh phức tạp và yêu cầu truy xuất nguồn gốc ngày càng khắt khe, công nghệ được xem là chìa khóa để nâng cao hiệu quả nuôi tôm. Tuy nhiên, với nhiều hộ nuôi quy mô vừa và nhỏ, câu hỏi lớn nhất vẫn là: nên bắt đầu từ đâu khi nguồn vốn còn hạn chế?

Ao nuôi tôm
• 00:00 13/02/2026

Vì sao nhiều ao nuôi không thành công trong tháng đầu?

Không ít vụ nuôi tôm phải kết thúc sớm chỉ sau vài tuần vì tôm ăn kém, chết rải rác hoặc môi trường nước mất ổn định. Trong nhiều trường hợp, nguyên nhân không nằm ở con giống mà xuất phát từ khâu chuẩn bị ao và xây dựng nền môi trường ban đầu chưa đạt yêu cầu.

Ao nuôi tôm
• 12:53 12/02/2026

Vietshrimp Asia 2026 & Aquaculture Vietnam 2026 – Kết nối toàn diện chuỗi giá trị, thúc đẩy tương lai ngành thủy sản bền vững

Năm 2025 đánh dấu một cột mốc quan trọng của ngành thủy sản Việt Nam, với tổng sản lượng đạt gần 10 triệu tấn và kim ngạch xuất khẩu khoảng 11,3 tỷ USD – mức cao nhất từ trước đến nay, tạo nền tảng vững chắc cho mục tiêu tăng trưởng bền vững giai đoạn 2026. Các sản phẩm chủ lực như tôm và cá tra tiếp tục giữ vai trò dẫn dắt xuất khẩu, trong khi nuôi biển và đa dạng hóa đối tượng nuôi từng bước mở rộng nguồn cung và gia tăng giá trị chuỗi sản xuất.

• 18:44 21/02/2026

1.852 container tôm Indonesia quay lại thị trường Mỹ sau bê bối nhiễm phóng xạ

Sau nhiều tháng gián đoạn vì sự cố nhiễm chất phóng xạ trong một số lô hàng, xuất khẩu tôm của Indonesia sang Mỹ đã chính thức nối lại, với 1.852 container được thông quan trong giai đoạn từ cuối tháng 10/2025 đến đầu tháng 2/2026.

tôm đông lạnh
• 18:44 21/02/2026

Chuẩn hóa phương pháp xác định thủy ngân hữu cơ trong thủy sản

Việc ban hành Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 14443:2025 về xác định hàm lượng thủy ngân hữu cơ trong thủy sản không chỉ là một bước điều chỉnh kỹ thuật, mà phản ánh yêu cầu ngày càng cao về an toàn thực phẩm trong bối cảnh xuất khẩu thủy sản Việt Nam phụ thuộc lớn vào các thị trường khó tính.

cá
• 18:44 21/02/2026

Khác biệt giữa ao tôm lót bạt và ao nuôi tôm truyền thống: Nên chọn mô hình nào?

Trong bối cảnh dịch bệnh và ô nhiễm môi trường nuôi ngày càng gia tăng, mô hình ao tôm lót bạt đang dần thay thế ao đất truyền thống tại nhiều vùng nuôi trọng điểm. Tuy nhiên, việc lựa chọn không chỉ phụ thuộc vào xu hướng mà còn liên quan đến điều kiện kỹ thuật, vốn đầu tư và khả năng quản lý của người nuôi.

ao nuôi
• 18:44 21/02/2026

Những thực phẩm không nên ăn cùng hải sản để tránh rối loạn tiêu hóa

Hải sản giàu đạm, khoáng chất và vi lượng thiết yếu như kẽm, sắt, canxi… Tuy nhiên, không phải thực phẩm nào cũng phù hợp khi kết hợp cùng tôm, cua, cá, mực. Một số sự kết hợp tưởng như vô hại có thể gây khó tiêu, rối loạn tiêu hóa, thậm chí tăng nguy cơ ngộ độc nếu sử dụng không đúng cách.

hải sản
• 18:44 21/02/2026
Some text some message..