Nhận biết sớm tôm bệnh trong ao nuôi

Quan sát ngoại hình tôm

Người nuôi có thể nhận biết tôm bệnh thông qua các dấu hiệu, đặc điểm về ngoại hình như:

Màu sắc tôm

Những đốm đen trên vỏ tôm do nhiều nguyên nhân trong đó phổ biến là do vi khuẩn (vỏ tôm nhám, phụ bộ bị ăn mòn, râu cụt), đốm đen do virus (TSV) đi kèm với gan tụy vàng hơn bình thường ngoài ra tôm bị đen mang do những tổn thương vật lý.

Đục cơ (đục cơ kết hợp với cong thân do môi trường), màu trắng đục và có các điểm hoại tử nhỏ ở phần đuôi là biểu hiện của bệnh do virus, ngoài ra bệnh mảng trắng do vi khuẩn Bacillus cereus cũng làm xuất hiện các mảng trắng đục trên thân tôm.

Màu sắc phụ bộ thay đổi

Cơ bụng, cơ đuôi trắng đục và đỏ ở các vùng cơ này là biểu hiện của bệnh IMNV trên tôm. Tôm chỉ có chân đuôi đỏ thì thường do Taura và vi khuẩn. Ngoài ra, chân bơi và chân bò của tôm có màu đen, nâu đen hoặc tái thì do môi trường ô nhiễm.

Tôm bị mềm vỏ

Có ba nguyên nhân chính gây hiện tượng mềm vỏ tôm: thiếu khoáng, nhiễm virus và giai đoạn mãn tính (tôm 2 – 3 g mắc bệnh vi bào tử trùng cũng có hiện tượng vỏ mềm). 

Màu sắc mang thay đổi

Đen mang (nguyên nhân chủ yếu do nền đáy bẩn tạo điều kiện vi khuẩn, nấm hoặc nguyên sinh động vật phá hủy). 

Mang vàng (có thể do virus bệnh đầu vàng, kết hợp vàng gan hoặc xì phèn).

Mang đỏ do thiếu ôxy. 

Khi tôm bệnh màu sắc và hình dáng của hệ gan tụy có thể thay đổi. Ảnh: ST

Gan, tụy

Khi tôm bệnh màu sắc và hình dáng của hệ gan tụy có thể thay đổi. Gan có thể bị teo, chai và dai, gan có màu vàng nhạt hoặc trắng. Đây là dấu hiệu cho thấy tôm đang mắc bệnh về gan tụy.

Cơ thể biến dạng

Tôm vểnh mang (chủ yếu do vi khuẩn), tôm cong thân kết hợp đục cơ (do thiếu khoáng và stress), cơ thể dị hình chủy đầu, phụ bộ, sống lưng là triệu chứng tôm nhiễm bệnh IHHNV.

Quan sát đường ruột tôm

Thông qua lượng thức ăn trong ruột tôm để đánh giá tình trạng thức khỏe tôm nuôi. Nếu thức ăn trong ruột tôm đầy, chứng tỏ tôm đang phát triển tốt, nếu đường ruột tôm ngắn hay bị đứt đoạn thì cho thấy tôm trong ao đang có dấu hiệu nhiễm bệnh hoặc lượng thức ăn không đủ theo nhu cầu của tôm. 

Màu sắc đường ruột cũng đánh giá được sức khỏe của tôm nuôi. Thông thường tôm khỏe, tiêu hóa thức ăn tốt, đường ruột có màu thức ăn của thức ăn công nghiệp thường là màu vàng nhạt hoặc vàng sáng. Nếu đường ruột tôm có màu đỏ, hồng là màu của xác chết tôm, chứng tỏ trong ao nuôi có tôm mang bệnh. Đường ruột của tôm có màu tái hay trắng đục là khi đường ruột của tôm bị rỗng, không có thức ăn. 

Theo dõi lượng thức ăn thừa

Sức ăn là yếu tố quan trọng giúp đánh giá tình trạng sức khỏe của tôm nuôi. Khi lượng thức ăn thừa trong ao quá nhiều, đây có thể là dấu hiệu cho thấy tôm đang gặp vấn đề về sức khỏe hoặc nhiễm bệnh. Tuy nhiên, việc tôm bỏ ăn cũng có thể xuất phát từ các nguyên nhân khác như môi trường thay đổi, tôm bị stress,… Dù trong trường hợp nào, người nuôi cũng cần điều chỉnh lượng thức ăn phù hợp để tránh tình trạng thức ăn dư thừa gây ô nhiễm nguồn nước. Bên cạnh đó, việc quan sát phân tôm thông qua sàng ăn cũng là cách hiệu quả để đánh giá sức khỏe tôm. Nếu phân tôm dài, liền mạch và không bị đứt đoạn, điều này cho thấy tôm đang phát triển tốt và khỏe mạnh.

Thông qua lượng thức ăn trong ruột tôm để đánh giá tình trạng thức khỏe tôm nuôi. Ảnh: ST

Dùng nhá thức ăn

Khác với thông thường, thay vì dùng nhá kiểm tra thức ăn để làm công cụ phát hiện tôm yếu, tôm bệnh, thì chúng ta nên dùng một cái nhá khác, đặt tại một trong 4 góc ao, nơi thuận lợi nhất cho việc kiểm tra. Cái nhá này cũng được cung cấp một lượng thức ăn tương đương với các nhá kia. Lý do là vì các góc ao thường là khu vực yên tĩnh, nơi tôm yếu hoặc tôm bệnh có xu hướng tập trung. Cái nhá này chúng ta có thể kiểm tra bất cứ lúc nào muốn, ngoài thời gian thăm nhá bình thường, từ đó giúp phát hiện sớm tôm bệnh. Nhiều người nuôi tôm chưa nắm rõ phương pháp phát hiện sớm bệnh, nên khi phát hiện tôm yếu hoặc tôm bệnh trong nhá canh thức ăn thì đồng nghĩa với ngoài ao đã có nhiều tôm mắc bệnh.