Sau 1 tháng EVFTA có hiệu lực: Để tôm Việt vượt khó đến EU

Đã qua 1 tháng Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - Châu Âu (EVFTA) có hiệu lực, con tôm Việt Nam có nhiều thuận lợi hơn khi xâm nhập thị trường EU thông qua “đường cao tốc EVFTA”. Tuy nhiên, để hưởng lợi tối đa từ cao tốc này, một trong những việc cần làm ngay là làm sao nâng được số diện tích nuôi tôm đạt chứng nhận ASC ngày một nhiều hơn.

Chế biến tôm
Chế biến tôm xuất khẩu. Ảnh: X.T

Lợi thế “chiếu trên”

Trước đây, chỉ với mức ưu đãi thuế quan phổ cập (gọi tắt là GSP), con tôm Việt Nam đã có được thuận lợi lớn khi xâm nhập thị trường EU, đưa EU trở thành một trong 4 thị trường tiêu thụ tôm lớn của Việt Nam. Nay, EVFTA đã chính thức có hiệu lực với những ưu đãi thuế quan còn cao hơn cả GSP, nên con tôm Việt Nam càng có nhiều lợi thế hơn so với các đối thủ chưa có FTA với EU. Một trong những lợi thế chung lớn nhất của con tôm Việt Nam là tôm chế biến bình thường (tôm nguyên con cao cấp hoặc bỏ vỏ chế biến đông lạnh) có mức thuế về 0% ngay khi hiệp định có hiệu lực, còn lợi thế chiều sâu là trình độ chế biến tôm của các doanh nghiệp Việt Nam cao hàng đầu thế giới.

Do vậy, theo ông Hồ Quốc Lực - Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần thực phẩm Sao Ta - Sóc Trăng: Những mặt hàng tôm chế biến sâu, như: tôm luộc, tôm bao bột, tôm chiên tuy có mức thuế cao và lộ trình về 0% mất 5-7 năm, nhưng do mức thuế cao (trên 20%) sẽ tạo chênh lệch lớn với tôm nhập khẩu từ các nước không có FTA với EU. Ông Lực khẳng định: “Như vậy, nhờ có EVFTA, con tôm Việt Nam sẽ có ưu thế vô cùng lớn để thâm nhập hệ thống phân phối tôm cao cấp ở thị trường EU”.

Từ trước đến nay, dù giá thành sản xuất tôm nguyên liệu Việt Nam luôn cao hơn một số nước từ 20-30%, nhưng con tôm Việt Nam không chỉ cạnh tranh một cách sòng phẳng mà còn ở “chiếu trên” trong một số phân khúc thị trường so với con tôm các nước. Giải thích vấn đề trên, ông Lực cho biết: “Đó là nhờ ở trình độ chế biến và sự đa dạng sản phẩm chế biến của các doanh nghiệp ngành tôm Việt Nam. Đơn cử như thị trường Nhật Bản luôn có giá khá tốt, nhưng sản phẩm đòi hỏi phải có sự tỉ mỉ cao trong quá trình chế biến, nên muốn bán được hàng vào thị trường này, ngoài việc đảm bảo các tiêu chuẩn về an toàn vệ sinh thực phẩm ra, sản phẩm phải có tính thẩm mỹ cao, mà điều này nhiều doanh nghiệp Việt Nam đã thực hiện rất tốt nhờ trình độ tay nghề chế biến của công nhân Việt Nam rất khéo léo”. Qua thâm nhập khúc thị trường cao cấp, các doanh nghiệp chế biến Việt Nam có nguồn giá trị thặng dư chia sẻ người nuôi thông qua giá mua tôm nguyên liệu.

Chính từ lợi thế trên, nên có những thời điểm giá tôm thế giới xuống thấp, người nuôi tôm một số nước thua lỗ, nhưng toàn ngành tôm Việt Nam vẫn vượt qua, doanh nghiệp và người nuôi tôm vẫn bảo toàn được nguồn vốn, một số có lãi. Đơn cử như những tháng đầu năm 2018 - 2019, giá tôm rớt thê thảm, nhưng các doanh nghiệp tôm vẫn có được thị trường tiêu thụ tốt, giúp ngành tôm nhanh chóng phục hồi và về đích trong những tháng cuối năm. Hay như những tháng đầu năm 2020 này, thị trường tôm thế giới liên tục biến động do ảnh hưởng hạn hán, xâm nhập mặn và nhất là dịch COVID-19, nhưng giá tôm trong nước vẫn được giữ vững và hiện đang tăng trở lại cũng là nhờ một phần ở việc chiếm lĩnh phân khúc thị trường cao cấp từ các sản phẩm chế biến sâu.

Rào cản nhỏ lẻ, manh mún

Nếu nhìn vào các ưu đãi về thuế suất của EVFTA có thể thấy, con tôm Việt Nam sẽ có rất nhiều lợi thế so với một số đối thủ cạnh tranh chính như Thái Lan, Ấn Độ… nhưng để bán được con tôm vào thị trường EU với thuế suất ưu đãi từ EVFTA không phải dễ, đó là:

Xác định thị trường EU là một thị trường khó tính, nhất là vào khúc phân phối cao cấp con tôm, ngoài việc không còn chất Ethoxyquin (áp dụng từ đầu tháng 4.2020) còn phải đạt chứng nhận ASC, phải được truy xuất nguồn gốc rõ ràng… Đề cập đến việc này Bà Quách Thị Thanh Bình - Phó Chi cục Thủy sản Sóc Trăng - cho biết: Toàn tỉnh chỉ mới đạt hơn 10% trên diện tích vùng nuôi. Do đặc trưng nghề nuôi ở địa phương mang tính nhỏ lẻ là phổ biến, nên cấp mã số hộ nuôi, vùng nuôi gặp không ít khó khăn. Thời gian qua, dù rất nỗ lực phối hợp với các đơn vị, địa phương nhưng số lượng hộ nuôi được cấp mã số vùng nuôi cũng chưa đạt theo yêu cầu. Phần lớn mã số được cấp chủ yếu tập trung ở các trang trại, hợp tác xã (HTX) tổ hợp tác (THT) và hộ nuôi tôm có diện tích tương đối lớn.

Thế nhưng, Ông Mã Văn Hồng - Giám đốc HTX Tôm - Lúa Hòa Đê, huyện Mỹ Xuyên (Sóc Trăng) lại nhìn khác: Dù đã liên kết thành HTX, THT nhưng vẫn còn khó do các thành viên còn mua vật tư đầu vào: Con giống, thức ăn, chế phẩm sinh học… nhỏ lẻ ở nhiều đại lý khác nhau, nên việc tập hợp hóa đơn, chứng từ để thực hiện đánh giá theo các tiêu chuẩn gặp không ít khó khăn. Không chỉ ông Hồng nhiều doanh nghiệp cũng than phiền đầu tư theo chuẩn ASC chi phí lớn, nên chưa thật tích cực theo hướng này…

Bệ đỡ cho giải pháp liên kết

Giải quyết yêu cầu khối lượng từng đợt xuất hang , phần lớn doanh nghiệp phải đầu tư các khu nuôi riêng hoặc đầu tư, liên kết hỗ trợ người nuôi trong việc thực hành, tư vấn đánh giá đạt tiêu chuẩn ASC. Thực trạng này cho thấy diện tích hộ nuôi còn nhỏ lẻ… Chi phí tư vấn, đánh giá, cấp chứng nhận ASC sẽ bị đẩy lên quá cao so với nguồn lực tài chính của từng hộ nuôi tôm … không thể mở rộng được vùng nuôi theo chuẩn ASC. Chính vì vậy bên cạnh việc khuyến khích người nuôi liên kết các vuông tôm thành các HTX phải bắt đầu từ việc tạo quỹ đất sạch để kêu gọi đầu tư xây dựng vùng nuôi tôm quy mô lớn, đạt chứng nhận quốc tế… không chỉ vừa giúp giải quyết thế bí cho nhà đầu tư, vừa tăng nguồn thu cho ngân sách. Việc liên kết người nuôi tôm nhỏ lẻ vào các HTX, THT là rất cần thiết, nhằm tạo nên vùng nuôi đủ lớn để thu hút doanh nghiệp tham gia liên kết đầu tư, tiêu thụ sản phẩm đạt chứng nhận ASC theo chuỗi giá trị con tôm. Hiện nay mô hình nuôi tôm nhỏ lẻ hầu hết có tỉ lệ thành công cao và đạt chứng nhận ASC đều là những mô hình nuôi lót bạt, hoặc nuôi ao tròn nổi 2-3 giai đoạn. Do đó, chính sách hỗ trợ hữu hiệu về vốn từ phía Nhà nước sẽ giúp cho người nuôi tôm có điều kiện nâng cấp mô hình nuôi có được chứng nhận ASC tham gia sâu vào sân chơi EVFTA, bởi nếu chỉ làm ASC mang tính đối phó như lâu nay, doanh nghiệp sẽ khó tồn tại ở thị trường EU.

Hồi đầu tháng 7 này, qua kiểm tra, tổ chức cấp chứng nhận ASC đã công bố đình chỉ chứng nhận một số vùng nuôi của một số doanh nghiệp Việt Nam do không đáp ứng các quy định… động thái tích cực này, hé lộ thái độ xử sự kiên quyết cho một lộ trình mới thoả mãn cho những yêu cầu về chất lượng sản phẩm nuôi trồng..

Con tôm Việt Nam bây giờ không phải chờ EVFTA như trước nữa mà ngược lại. Vấn đề còn lại là tự hoàn thiện mình để nhanh chóng bước vào EVFTA một cách tự tin và hiệu quả. Khi con tôm Việt Nam đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định của thị trường này sẽ tạo ra nhiều triển vọng cho ngành Thủy sản Việt Nam.

Báo Lao Động
Đăng ngày 05/09/2020
Xuân Trường
Kinh tế

Loài tôm nào là nguồn xuất khẩu chủ lực ở nước ta?

Hiện nay, với sản lượng lên đến 27.504 tấn (tháng 5/2023), tôm thẻ chân trắng được xem là đối tượng xuất khẩu chính ở nước ta. Dự đoán trong tương lai, loài tôm này sẽ có sản lượng xuất khẩu vượt bậc.

Tôm thẻ
• 12:02 17/09/2023

Xuất khẩu thủy sản 2023 đạt 9 tỷ USD nếu đi đúng theo kịch bản

Nền kinh tế thế giới đang dần đi vào giai đoạn phục hồi, lạm phát đã giảm, nhu cầu tiêu dùng gia tăng trở lại. Với tình hình này, xuất khẩu thủy sản sẽ phát triển theo hướng đúng với kịch bản mà chúng ta đã đề ra, đạt 9 tỷ USD năm 2023.

Chế biến cá
• 11:12 07/09/2023

Ngành tôm phải giữ được thế mạnh chế biến

Ngành tôm Việt Nam có một thế mạnh lớn là trình độ chế biến ở vào đẳng cấp cao nhất của thế giới. Vì vậy, ngành tôm phải giữ vững được lợi thế này.

Tôm chế biến
• 11:00 20/07/2023

“Bắt bệnh” sức cạnh tranh yếu trong xuất khẩu con tôm Việt Nam

Giá thành cao từ 30 - 100% khiến con tôm Việt Nam ngày càng mất sức cạnh tranh trên thị trường xuất khẩu.

Tôm thẻ
• 12:02 26/06/2023

Bệnh Tilv và vấn đề Brazil không nhập khẩu cá rô phi Việt Nam

Theo thông báo của Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường- NAFIQPM (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) kể từ ngày 14/2 Brazil tạm dừng nhập khẩu cá rô phi Việt Nam cho đến khi có kết luận rà soát bệnh do virus TiLV gây bệnh trên cá rô phi, vì đất nước này lo ngại việc nhập khuẩn làm lây lan dịch bệnh.

Cá rô phi
• 11:05 01/03/2024

Bình Định thực hiện nhiều mô hình nuôi trồng thủy sản đạt hiệu quả

Trong năm 2023 Trung tâm Khuyến nông tập trung triển khai các mô hình nuôi trồng thủy sản theo hướng đa dạng hóa các đối tượng nuôi, ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất để nâng cao giá trị sản phẩm, gắn với liên kết tiêu thụ theo chuỗi giá trị đã góp phần hạn chế rủi ro bệnh dịch, cải thiện môi trường sinh thái vùng nuôi, tạo ra các sản phẩm an toàn sinh học, nâng cao giá trị kinh tế, đem lại thu nhập ổn định và bền vững cho người nuôi.

Các mô hình nuôi trồng thủy sản
• 09:59 29/02/2024

Trung Quốc, Nhật Bản: Thị trường xuất khẩu thuận lợi cho đầu năm 2024

Thị trường xuất khẩu tôm của Việt Nam dự báo sẽ gặp nhiều khó khăn tại EU. Tuy nhiên, ở thị trường Trung Quốc và Nhật Bản thì con tôm nước ta lại có chỗ đứng hơn.

Sản phẩm tôm chế biến
• 10:12 27/02/2024

Tình hình xuất khẩu thủy sản Việt Nam đầu năm 2024

Ngành thủy sản đặt mục tiêu kim ngạch xuất khẩu đạt 9,5 tỷ USD trong năm 2024, tăng 3% so với năm 2023. Nửa đầu năm 2024, xuất khẩu thủy sản dự báo phục hồi nhẹ so với mức nền thấp của cùng kỳ năm 2023.

Xuất khẩu thủy sản
• 10:47 12/02/2024

Bệnh Tilv và vấn đề Brazil không nhập khẩu cá rô phi Việt Nam

Theo thông báo của Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường- NAFIQPM (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) kể từ ngày 14/2 Brazil tạm dừng nhập khẩu cá rô phi Việt Nam cho đến khi có kết luận rà soát bệnh do virus TiLV gây bệnh trên cá rô phi, vì đất nước này lo ngại việc nhập khuẩn làm lây lan dịch bệnh.

Cá rô phi
• 03:23 02/03/2024

Nuôi cá trong vườn mít cho thu nhập khá

Ở tỉnh Hậu Giang, nhiều vùng nông thôn mấy năm nay mở rộng trồng mít hữu cơ và phát triển nuôi cá tra, cá đồng đã cho thu nhập khá ổn định.

Ông Lữ Văn Hùng
• 03:23 02/03/2024

Top 6 tỉnh thành có diện tích và sản lượng nuôi tôm lớn nhất nước ta

Việt Nam với đường bờ biển dài và điều kiện tự nhiên thuận lợi, đang nổi lên là một trong những đại lý xuất khẩu tôm lớn thế giới.

Ao tôm
• 03:23 02/03/2024

Những điều lưu ý khi bổ sung vi sinh nuôi tôm

Vi sinh nuôi tôm là một chủ đề đang thu hút sự quan tâm lớn từ phía người nuôi tôm trong những năm gần đây. Được coi là một công nghệ tiên tiến, đóng vai trò vô cùng quan trọng trong hệ thống nuôi tôm hiện nay để tăng hiệu quả kinh tế nuôi trồng.

Vi sinh
• 03:23 02/03/2024

Rau diếp biển làm thức ăn bổ sung cho tôm thẻ chân trắng

Enteromorpha prolifera là một loại tảo biển, có nhiều tên gọi khác nhau như rong ruột, tảo bẹ hay cái tên phổ biến nhất là rau diếp biển. Một ứng dụng thương mại quan trọng của E. prolifera là để sử dụng như nguyên liệu thức ăn chăn nuôi.

Rau diếp biển
• 03:23 02/03/2024