Cá ngừ vây xanh phục hồi mạnh, hạn ngạch khai thác Thái Bình Dương được nới thêm 25%

Theo thỏa thuận mới, hạn ngạch khai thác cá ngừ vây xanh từ 30 kg trở lên tại khu vực Tây và Trung Thái Bình Dương sẽ tăng 25%, từ 11.869 tấn lên 14.836 tấn mỗi năm trong giai đoạn 2027-2028. Ngược lại, hạn ngạch đối với cá dưới 30 kg sẽ giảm khoảng 6%, từ 5.125 tấn xuống còn 4.823 tấn.

Cách điều chỉnh này cho thấy mục tiêu không đơn thuần là khai thác nhiều hơn. Việc tăng sản lượng ở nhóm cá lớn, đồng thời giảm khai thác cá nhỏ, nhằm chuyển áp lực đánh bắt sang những cá thể trưởng thành và hạn chế tác động lên lớp cá non - yếu tố quan trọng đối với khả năng tái tạo quần đàn.

Ở phía Đông Thái Bình Dương, khu vực khai thác quan trọng của Mexico và Mỹ, hạn ngạch cũng được điều chỉnh tăng nhẹ từ 7.581 tấn lên 7.740 tấn.

Từ loài cá suy kiệt đến câu chuyện phục hồi nguồn lợi

Điểm đáng chú ý nhất phía sau quyết định tăng hạn ngạch chính là sự phục hồi mạnh của cá ngừ vây xanh Thái Bình Dương (Thunnus orientalis).

Loài cá này từng chịu áp lực khai thác rất lớn. Quần đàn suy giảm xuống mức thấp lịch sử vào khoảng năm 2010, buộc các nước quanh Thái Bình Dương phải áp dụng hàng loạt biện pháp hạn chế sản lượng và đặc biệt kiểm soát việc đánh bắt cá non.

Những biện pháp này đã đem lại kết quả rõ rệt. Theo dữ liệu của Ủy ban Nghề cá Trung và Tây Thái Bình Dương (WCPFC), sinh khối đàn cá có khả năng sinh sản đã tăng từ khoảng 12.000 tấn năm 2010 lên khoảng 144.000 tấn vào năm 2022, tương đương 23,2% mức sinh khối trong điều kiện không có khai thác. Quần đàn thậm chí đã đạt mục tiêu phục hồi thứ hai, ở mức 20%, sớm hơn kế hoạch.

Sự phục hồi nhanh này đang tạo ra một tình huống khá đặc biệt tại Nhật Bản: ngư dân nhìn thấy nhiều cá hơn nhưng không phải lúc nào cũng được phép đánh bắt.

Trong năm 2026, hạn ngạch của Nhật đối với cá ngừ vây xanh từ 30 kg trở lên là 8.421 tấn. Tại một số vùng biển, lượng cá xuất hiện lớn đến mức ngư dân nhanh chóng tiến gần giới hạn khai thác và phải thả những con cá đã lọt vào lưới trở lại biển.

Đây cũng là một trong những lý do Nhật Bản thúc đẩy việc điều chỉnh hạn ngạch theo tình trạng thực tế của nguồn lợi.

Cuộc đàm phán từng suýt thất bại

Thỏa thuận lần này không dễ dàng đạt được.

Tại cuộc họp quốc tế ở Nagasaki vào tháng 7/2026, đề xuất tăng khoảng 25% hạn ngạch cá lớn của Nhật Bản đã không được thông qua sau khi Mexico phản đối và yêu cầu điều chỉnh quyền khai thác tại khu vực Đông Thái Bình Dương.

Sau các cuộc trao đổi tiếp theo giữa hai bên, Mexico thay đổi lập trường và ủng hộ phương án thỏa hiệp, tạo điều kiện để các nước nối lại đàm phán và đi đến thống nhất trong tháng 8.

Khi quản lý nguồn lợi bắt đầu tạo ra “cổ tức”

Câu chuyện cá ngừ vây xanh Thái Bình Dương đáng chú ý không chỉ bởi sản lượng được tăng thêm.

Trong nhiều năm, hạn ngạch khai thác thường được nhìn nhận như một sự hạn chế đối với ngư dân. Nhưng trường hợp cá ngừ vây xanh cho thấy mặt còn lại của bài toán: khi việc hạn chế khai thác đủ lâu để nguồn lợi phục hồi, ngành khai thác có thể bắt đầu nhận lại lợi ích từ chính những biện pháp bảo tồn trước đó.

Việc tăng hạn ngạch cá trưởng thành nhưng tiếp tục hạn chế cá nhỏ cũng cho thấy cách quản lý nghề cá ngày càng chuyển từ những con số cố định sang điều chỉnh theo tình trạng sinh học của quần đàn.

Với Nhật Bản - một trong những thị trường tiêu thụ cá ngừ vây xanh lớn nhất thế giới - hạn ngạch mới đồng nghĩa nguồn cung nội địa có thể được mở rộng trong những năm tới. Nhưng quan trọng hơn, đây là một ví dụ đáng chú ý về khả năng phục hồi một nguồn lợi thủy sản từng bị khai thác quá mức thông qua quản lý dựa trên dữ liệu và sự phối hợp giữa nhiều quốc gia.

Nguồn tham khảo: Japan Today/Kyodo News, WCPFC, NOAA Fisheries.