Một số lưu ý để “vỗ béo” cá bống tượng hiệu quả

Đôi nét về cá bống tượng 

Cá bống tượng (Oxyeleotris marmorata) là loài đặc trưng của vùng nhiệt đới. Trong tự nhiên có thể bắt gặp ở các nước Thái Lan, Malaysia, Lào, Campuchia,…và ở miền Nam Việt Nam cá xuất hiện ở hệ thống sông Cửu Long, Đồng Nai, Vàm Cỏ. Chúng phân bố khắp các sông rạch, mương ao, ruộng, … phát triển tốt ở những vùng nước không bị nhiễm phèn. 

Cá bống tượng có thân hình thon dài và khá mập mạp, răng cá khá sắc, thân có màu đen xen kẽ màu nâu vằn. Khoảng thời gian thích hợp để thu hoạch và xuất bán thường là từ tháng 11 trở đi. Đây là thời điểm thịt trở nên cá bống béo và săn chắc. 

Cá được săn bắt ngoài tự nhiên là chủ yếu nên những năm gần đây do tấn suất đánh bắt nhiều nên cá bống tượng ngoài tự nhiên dần trở nên khan hiếm. Nhiều hộ dân đã triển khai quy mô chăn nuôi cá bống tượng để thu về nguồn lợi lớn hơn. 

Ao nuôi vỗ 

Ao hình chữ nhật có diện tích từ 500 – 1000 m² (chiều dài gấp 3 - 4 lần chiều ngang), độ sâu ao từ 1,2 - 1,5 m. Ao phải có nguồn cấp, thoát nước chủ động, nguồn nước phải trong sạch, không bị ô nhiễm. Đất không bị nhiễm phèn, nhiễm mặn. 

Khi nuôi cá cần chú ý đến ao nuôi phải có nguồn cấp, thoát nước chủ động, nguồn nước phải trong sạch, không bị ô nhiễm. Ảnh: Vua hải sản Long An

Trước khi thả cá, ao phải được tát cạn, tẩy dọn sạch sē, vét hết bùn đáy, lấp hết hang hốc, lỗ cua, đắp lại chỗ sạt lỡ,... Nếu không tát cạn được thì sử dụng rễ dây thuốc cá (liều lượng 0,5 kg/100 m²), sau đó tiến hành bón vôi (7 - 10 kg/100 m²), có thể tăng lượng vôi lên gấp đôi ở những nơi bị nhiễm phèn. Tiến hành phơi đáy ao 2 - 3 ngày trước khi thả cá. Lấy nước vào ao phải qua lưới để ngăn cá tạp và địch hại xâm nhập cũng như không cho cá thoát ra ngoài. 

Chọn cá bố mẹ 

Nhận biết cá cái với gai sinh dục dài gần đến gốc vây hậu môn, có màu đỏ ửng và tươi, đầu gai sinh dục tròn, bụng cá to tròn. Một số trường hợp cá thành thục sinh dục có thể thấy được buồng trứng hai bên bụng. Cá đực có gai sinh dục ngắn, đầu mút nhọn hình tam giác. Cá bố được chọn nuôi vỗ phải đạt tình trạng tốt về sức khỏe lẫn ngoại hình, không dị tật, không xay xát và đảm bảo cá trên 1 năm tuổi có trọng lượng đạt từ 0,25 - 1,5 kg, kích cỡ cá đều, mập, khỏe. 

Ấp trứng 

Quá trình ấp trứng của cá bống tượng. Ảnh: Tép Bạc

Sau khi vớt trứng lên hay sau khi thụ tinh thì tiến hành ấp. Mật độ ấp 1,000,000 – 1,500,000 trứng/m³ nước. Môi trường ương ấp cần có nhiệt độ thích hợp từ 25 - 28ºC, hàm lượng ôxy hòa tan lớn hơn 5 mg/l, độ pH từ 7 đến 7,5 và không có sinh vật hại trứng như động vật phù du nhóm Cyclops (thường đâm thủng trứng và gây thương tổn cho ấu trùng ĐVTS nói chung, đặc biệt là cá bột, trong những ngày đầu của chu kỳ ương), bọ gạo... 

Thời gian trứng nở từ 34 - 82 giờ, nhiệt độ càng cao (trong giới hạn cho phép) thì thời gian nở càng nhanh. Phương thức ấp trứng cũng ảnh hưởng đến thời gian nở, phương pháp nước tĩnh có thời gian nở bắt đầu từ 36 – 82 giờ, phương pháp nước chảy và nước tĩnh có sục khí cũng bắt đầu từ 36 giờ nhưng tập trung nhất vào khoảng 48 - 56 giờ sau khi thụ tinh. Kinh nghiệm thực tiễn cho thấy ấp trứng theo phương pháp nước tĩnh có sục khí là tốt nhất do kích thước cá bột rất nhỏ và rất yếu dễ mẫn cảm với điều kiện môi trường.

Thời gian và mật độ nuôi 

Thời gian nuôi vỗ thành thục sinh sản tùy từng điều kiện mà có thể khác nhau, thích hợp vào cuối tháng 12 hoặc đầu tháng giêng. Cá có thể đẻ tự nhiên trong ao với tỷ lệ ghép 1:1. Nên nuôi tách riêng đực cái trong ao nuôi vỗ, vì cá có thể đẻ tự nhiên trong ao và thuận lợi cho việc thu hoạch nhiều cá thể và nhiều trứng cùng một lúc sau này. Cá bống tượng là loài đẻ nhiều lần trong năm với thời gian tái phát dục khoảng 3 – 4 lần/năm. 

Mật độ nuôi chung cá bố mẹ trong một ao là 0,2 - 0,3 kg/m², nếu nuôi riêng đực là 0,5 kg/m² và cái là 0,2 kg/m².

Chế độ nuôi 

Nuôi vỗ bằng các loại thức ăn như cá vụn, tép, ốc, cua... Mỗi ngày cho ăn 2 lần vào (buổi sáng và buổi chiều), lượng thức ăn chiếm 3 - 5% trọng lượng cơ thể. Nên đặt thức ăn trong máng hoặc sàng và đặt nơi cố định trong ao.  

Hàng ngày nên kiểm tra sàng ăn, nếu thừa thì loại bỏ, trường hợp thiếu thì bổ sung thêm thức ăn. Tỷ lệ các thành phần thức ăn trong hỗn hợp vào giai đoạn đầu là: 95% cá tạp, cám 4% và 1% vitamin, khoáng. Ngoài ra, các thức ăn có nguồn gốc động vật đều cho kết quả tốt (phù hợp với tính ăn của cá trong tự nhiên).