Xuất khẩu cá tra: Thị trường và chính sách đều mở

Tiềm năng thị trường Mỹ

Năm 2018 mặc dù gặp không ít khó khăn, nhưng với sự nỗ lực của ngành chức năng, các tỉnh ĐBSCL, doanh nghiệp… đã đưa ngành hàng cá tra tăng trưởng vượt bậc. Nhờ giá duy trì mức cao đã đưa kim ngạch xuất khẩu cá tra trong năm 2018 đạt 2,26 tỷ đồng, tăng 26,5%, một con số rất ấn tượng.

Từ lợi thế trên, năm 2019, Bộ Nông nghiệp Phát triển nông thôn đề ra mục tiêu phát triển ngành hàng cá tra năm 2019, cố gắng đạt sản lượng 1,51 triệu tấn (tăng 6,6%), kim ngạch xuất khẩu khoảng 2,4 tỷ USD (tăng 12%).

Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản (VASEP) cho biết, do được đầu tư chế biến, nên XK cá tra có giá trị gia tăng cao, mục tiêu xuất khẩu cá tra trong năm 2019 có thể đạt được trong năm 2019.

Theo nhận định của Công ty Chứng khoán Rồng Việt (VDS), nhu cầu tiêu thụ cá tra năm 2019 sẽ ngày càng tăng. Trong khi đó, ngành đánh bắt cá từ tự nhiên sẽ không tăng trưởng để đảm bảo đa dạng sinh học, ngược lại, tỷ lệ cá nuôi sẽ tăng từ 47% trong năm 2016 lên 54% vào năm 2030. Hiện, Việt Nam là nước xuất khẩu cá tra lớn nhất thế giới với thị phần chiếm 93%.

Mỹ vẫn luôn là thị trường mà các doanh nghiệp ngành cá tra hướng đến do mức giá cao hơn các thị trường khác và trong năm 2019, dự báo xuất khẩu sang thị trường này sẽ tăng mạnh do rào cản lớn nhất đã được thông qua với mức thuế chống bán phá giá POR 14 giảm mạnh từ 3,78 USD/kg xuống mức 0 - 1,37 USD/kg.

Lợi thế chính sách

Nhiều chuyên gia kinh tế cũng nhận định, khi Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam - EU (EVFTA) được ký kết và thực thi, thuế nhập khẩu cá tra vào Liên minh châu Âu sẽ giảm từ mức 5,5% về 0% trong 3 năm (với cá tra thô), từ mức 7% về 0% trong 7 năm (với cá tra chế biến). Điều này là cơ hội lớn để các doanh nghiệp xuất khẩu cá tra đẩy mạnh sản lượng và giá trị mặt hàng này.

Theo nhận định của các chuyên gia kinh tế, cuộc chiến tranh thương mại Mỹ-Trung Quốc tuy ảnh hưởng đến nhiều nền kinh tế, trong đó có Việt Nam, nhưng lại có những tác động tích cực tới một số mặt hàng xuất khẩu. Do đó, năm 2019, cá tra là một trong những ngành được hưởng lợi nhiều nhất nhờ nhu cầu gia tăng tại Trung Quốc và các rào cản thương mại tại Mỹ.

Thêm vấn đề nữa là chiến tranh thương mại sẽ tạo cơ hội cho doanh nghiệp Việt giành thị phần của Trung Quốc tại thị trường Mỹ, cũng như mở rộng thị trường Trung Quốc trong bối cảnh nguồn cầu tăng rất mạnh.

Cùng với đó, thị trường EU cũng rất tiềm năng khi EVFTA có thể được phê duyệt trong năm 2019 với khoảng 90% dòng thuế đánh vào các mặt hàng thủy sản xuất khẩu sẽ giảm về 0% trong 3-4 năm. Đây là lợi thế lớn so với các nước khác cùng xuất khẩu thủy sản, bởi mức thuế nhập khẩu EU hiện khoảng 14%.

Mặc dù có nhiều thuận lợi, nhưng tình trạng dư cung cá tra ở Việt Nam vẫn là một rủi ro lớn. Nguyên nhân do việc thiếu hụt cá giống và cá tra đã gây ra sự tăng vọt đáng kể về giá kể từ đầu năm 2017, từ đó, nhiều nông dân đang đổ xô nuôi cá giống và cá nguyên liệu. Điều này có thể dẫn đến tình trạng dư cung cá nguyên liệu khi nhiều trang trại cùng bước vào mùa thu hoạch. Giá bán cá nguyên liệu cho các nhà máy có thể lao dốc, kéo theo việc các trang trại có thể chịu thiệt hại lớn và ngừng thả giống cho mùa vụ tiếp theo, điều này sẽ dẫn đến tình trạng thiếu hụt nguyên liệu trong các vụ mùa sắp tới.

Để đạt mục tiêu xuất khẩu cá tra năm 2019, Bộ Nông nghiệp Phát triển nông thôn đề nghị các địa phương, doanh nghiệp phát huy tiềm năng, lợi thế, sản xuất cá tra thích ứng với biến đổi khí hậu. Tập trung đầu tư phát triển cá tra đi vào chiều sâu để nâng cao hiệu quả kinh tế và phát triển bền vững. Đẩy mạnh việc mở rộng thị trường tiêu thụ, trong đó doanh nghiệp đóng vai trò chủ đạo trong việc nâng cao giá trị sản phẩm xuất khẩu...