Danh mục

Tin tức

Giá cả

eShop

Việc làm

Học tập

Kết nối

Farmext

cá dầy

Cá dầy. Ảnh: Dân Trí

Cá dầy có phải cá lóc không? Cách phân biệt cá dày và cá lóc

Cá dầy (còn gọi là cá dày, cá lóc dầy) và cá lóc là hai loài khác nhau, dù cùng họ và trông khá giống nhau. Cả hai đều là cá nước ngọt quen thuộc ở Đồng bằng sông Cửu Long, nên người ta hay nhầm lẫn chúng.

Cá lóc còn có tên gọi khác tùy vùng: miền Bắc gọi là cá quả, miền Trung gọi là cá tràu. Bài viết này giúp phân biệt hai loài bằng mắt thường, dựa vào hình dáng đầu, hoa văn thân và kích thước.

Cá lóc còn có tên gọi khác tùy vùng: miền Bắc gọi là cá quả, miền Trung gọi là cá tràu. Bài viết này giúp phân biệt hai loài bằng mắt thường, dựa vào hình dáng đầu, hoa văn thân và kích thước.

Cá dầy có phải là cá lóc không?

Cá dầy (Channa lucius) và cá lóc đồng (Channa striata) là hai loài riêng biệt. Cả hai cùng thuộc họ Cá lóc (Channidae), chi Channa.

Vì cùng họ, hai loài có nhiều điểm chung:

  • Hình dáng: thân dài, vây lưng và vây hậu môn kéo dài, không có gai cứng, hàm dưới nhô ra, răng sắc.

  • Hô hấp khí trời: cả hai có cơ quan hô hấp phụ ở vùng miệng hầu, phía trên mang, giúp lấy oxy trực tiếp từ không khí. Nhờ vậy, chúng sống được ở ruộng, ao tù và những vùng nước thiếu oxy.

  • Tập tính săn mồi: thức ăn chủ yếu là cá nhỏ, tép và các động vật thủy sinh khác.

Cách phân biệt cá dầy và cá lóc đồng bằng mắt thường

Cách nhận diện nhanh nhất là nhìn hoa văn trên thân. Cá dầy có hàng đốm đen lớn, còn cá lóc đồng có các sọc hình chữ V.

Đặc điểm

Cá dầy (C. lucius)

Cá lóc đồng (C. striata)

Hoa văn thân

Hàng đốm đen lớn dọc giữa thân

Các sọc sẫm mờ hình chữ V nằm ngang

Bụng và màu sắc

Nhiều vạch đen hẹp đứng ở nửa dưới thân

Lưng nâu xám hoặc nâu ô liu, bụng trắng nhạt

Đầu

Dài, nhọn, đường viền trên đầu hơi lõm; rạch miệng kéo dài đến ngang bờ sau mắt

Đầu dẹp

Chiều dài tối đa (SL)

30 cm

75 cm

SL (chiều dài tiêu chuẩn) được đo từ mút mõm đến gốc vây đuôi, không tính vây đuôi. Số liệu trong bảng lấy theo tài liệu định loại cá vùng Đồng bằng sông Cửu Long (Quỹ Nagao, 2013). Một số cơ sở dữ liệu khác ghi nhận cá thể lớn hơn: trang cá dầy trên cơ sở dữ liệu FishBase ghi cá dài đến 53 cm nếu tính cả vây đuôi (TL).

Ở Cà Mau, mẫu cá dầy thu tại huyện U Minh dài đến 40,5 cm, theo luận án tiến sĩ của Tiền Hải Lý (2016), Đại học Cần Thơ.

Cá dầy có hoa văn đốm nâu đang bơi giữa cây thủy sinh trong nước.
Cá dầy: hàng đốm đen lớn dọc giữa thân, đầu dài và nhọn. Nguồn: Ahsan al hidayat trên Wikimedia Commons

Hình ảnh cá lóc thân dài có hoa văn màu nâu vàng đang nằm trong bể kính trong suốt.
Cá lóc đồng: các sọc sẫm hình chữ V nằm ngang dọc thân, bụng trắng nhạt, đầu dẹp. Nguồn: Justin Philbois trên Wikimedia Commons.

Phân bố và môi trường sống

Cá dầy là cá bản địa của Đồng bằng sông Cửu Long. Cá sống ở sông, kênh rạch, ruộng lúa và trong các khu rừng tràm. Huyện U Minh (Cà Mau) và Long Mỹ (Hậu Giang) là hai nơi có nhiều cá dầy nhất. Loài này chịu được nước chua phèn, thích hợp với pH khoảng 5,5–6,0.

Cá lóc đồng phân bố rộng hơn cá dầy, gặp ở ao, hồ, kênh mương và ruộng trũng khắp Đồng bằng sông Cửu Long. Cá ưa nước tĩnh hoặc chảy yếu, hay nấp ở ven bờ có cỏ và rong để rình mồi. Đây là loài được nuôi thương phẩm phổ biến vì dễ nuôi và có giá trị kinh tế cao.

Cả hai loài đều có tập tính làm tổ, canh giữ trứng và cá con. Mùa sinh sản của cá dầy ở Cà Mau tập trung vào tháng 5–6.

Vậy cá dầy có phải là cá lóc bông không?

Cá lóc bông (Channa micropeltes) lại là một loài khác, dù cùng chi Channa và cũng có hoa văn sẫm màu như cá dầy. Ở Việt Nam, cá lóc bông sống ở sông, kênh, ao và ruộng lúa vùng Nam Bộ.

Một con cá lóc bông đang bơi ngang trong bể kính có nền sỏi và cây thủy sinh.
Cá lóc bông trưởng thành: hai vạch đen đã loang thành những mảng sẫm không đều. Nguồn: George Chernilevsky trên Wikimedia Commons

Hai điểm giúp phân biệt nhanh:

  • Kích thước: cá lóc bông dài đến 90 cm SL, gấp ba lần cá dầy (30 cm SL). Số liệu theo tài liệu định loại cá vùng Đồng bằng sông Cửu Long (Quỹ Nagao, 2013).

  • Hoa văn: cá lóc bông nhỏ thường màu đỏ cam với hai vạch đen chạy dọc thân; khi lớn, hai vạch này loang ra hoặc vỡ thành mảng sẫm không đều. Cá dầy thì có hàng đốm đen lớn dọc giữa thân và các vạch đen hẹp ở nửa dưới thân.

Nguyễn Minh Hy

Nguyễn Minh Hy

Cộng tác bài viết

Xem thêm bài viết →