Bùng phát nuôi tôm thẻ chân trắng tại Bến Tre: “Người nuôi khổ, người không nuôi cũng khổ”

Theo anh Nguyễn Văn Cuộc, chủ một vựa tôm tại xã An Điền, huyện Thạnh Phú, mấy ngày qua, giá tôm đã liên tục giảm, có khi chỉ qua một đêm đã rớt 10.000 đồng/kg. Điều này khiến cho vợ chồng anh cũng như nhiều chủ vựa tôm không dám mua. Cách đây khoảng một tháng hễ có người kêu là chạy vội tới bắt. Còn bây giờ, có kêu cũng không dám đi vì giá đang lao dốc. Tình trạng trên càng đáng lo ngại hơn trong thời gian tới vì xuất khẩu gặp khó khăn trong khi người dân thu hoạch rộ, sản lượng tăng đột biến.

Ông Năm Sỹ, một nông dân nuôi tôm tại xã An Điền, cho biết không những giá tôm giảm mà người nuôi còn bị thương lái o ép đủ kiểu. Ông kể trước đây tôm càng lớn, càng bán được giá. Tuy nhiên, gần đây, có hiện tượng thương lái chê tôm lớn. Loại lớn hơn 40 con/kg rất khó bán thành ra tới lứa là người dân phải bán chứ không dám ung dung như trước.

Còn ông Bùi Quang Chinh, Phó Chủ tịch UBND xã An Điền, cho biết gần đây thương lái kiểm định rất gắt gao. Họ lấy mẫu về kiểm tra kỹ xem có dư lượng thuốc thú y thủy sản hoặc các chất cấm trong tôm hay không mới mua.

Cũng theo ông Chinh, diện tích nuôi tôm công nghiệp của xã An Điền đã tăng gần 20% so với năm ngoái. Mặc dù chưa có thống kê chính thức nhưng chỉ khoảng 50% hộ dân có lãi, phần còn lại là huề vốn hoặc lỗ.

Không chỉ người nuôi tôm khổ mà người không nuôi cũng khổ. Theo ông Bảy Thẳm, ngụ xã An Điền, mấy tháng qua điện liên tục mất, bất kể ngày hay đêm. Nhiều lúc vừa có điện là các ao nuôi tôm công nghiệp đồng loạt chạy quạt nên chỉ 5, 10 phút sau lại bị mất điện. Bên cạnh đó, các giếng khoan bị hụt nước nên người dân không bơm được, nhiều hộ dân phải mua nước sinh hoạt (giá khoảng 70.000 đồng/m3), trong khi các năm trước không hề có hiện tượng này. Điện vừa yếu vừa cúp thường xuyên nên mô-tơ, tủ lạnh đều hư rất nhanh.

Theo một lãnh đạo UBND xã An Điền, mặc dù ngành nông nghiệp quy định người dân chỉ được sử dụng nước mặt để nuôi tôm công nghiệp nhưng thực tế hầu hết các hộ dân đều khoan giếng để lấy nước ngầm nuôi tôm. Đây chính là lý do khiến nước ngầm ngày càng “khan hiếm”.

Diện tích nuôi tôm thẻ chân trắng tại Bến Tre tăng rất mạnh từ năm ngoái đến nay. Tại các xã thuộc vùng quy hoạch nuôi tôm công nghiệp, người dân đã chuyển hàng trăm hécta nuôi tôm quảng canh sang nuôi tôm thâm canh (tức nuôi công nghiệp). Hàng trăm hécta đất ruộng lúa, vườn dừa tại các xã vùng quy hoạch ngọt hóa cũng bị chuyển đổi sang nuôi tôm công nghiệp.

Chưa dừng lại ở đó, “cơn sốt” nuôi tôm thẻ chân trắng còn lan ra khỏi ba huyện ven biển là Ba Tri, Bình Đại, Thạnh Phú. Hiện nhiều huyện xa biển như Giồng Trôm, Mỏ Cày Nam, Mỏ Cày Bắc cũng đã xuất hiện tình trạng đào ao, khoan giếng nuôi tôm nước mặn.

Năm 2013, người nuôi tôm thẻ chân trắng tại Bến Tre cũng như nhiều tỉnh đồng bằng sông Cửu Long đã có một năm trúng mùa, trúng giá. Tại một cuộc họp của ngành nông nghiệp Bến Tre bàn về việc quản lý tình trạng bùng phát nuôi tôm công nghiệp ngoài vùng quy hoạch, có đại biểu đã nêu lên thực tế “một vụ nuôi tôm bằng… 50 năm trồng lúa”. Theo đó, mỗi công đất (1.000 m2) nuôi tôm nếu trúng người nuôi có thể kiếm lãi khoảng 100 triệu đồng, trong khi trồng lúa cả năm chỉ lãi được từ 1,5 – 2 triệu đồng (!).

Tuy nhiên, sang vụ nuôi năm nay, tình hình đã khác. Ông Bùi Quang Chinh, Phó Chủ tịch UBND xã An Điền cho biết giá tôm giống, thức ăn thủy sản phục vụ nuôi tôm đã tăng từ 10 – 20% so với năm ngoái. Đặc biệt là giá thuốc thú y thủy sản thì tăng rất mạnh. Thêm vào đó, nguồn điện quá tải nên người nuôi tôm phải thường xuyên mua dầu để chạy quạt, điều này cũng khiến chi phí đầu vào tăng lên đáng kể. Trong khi đó giá tôm thịt thẻ chân trắng đã giảm gần 50% so với năm ngoái.

Theo Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Bến Tre, tổng diện tích tôm công nghiệp đã thả giống từ đầu năm đến nay khoảng 2.200 ha, trong đó hơn 90% là tôm thẻ chân trắng. Ngành nông nghiệp tỉnh đang phối hợp với các địa phương hạn chế và xử lý tình trạng nuôi tôm ngoài vùng quy hoạch bằng cách vận động người dân trám lấp và cam kết không đào ao mới, khoan giếng mới.

Ngoài ra, ngành nông nghiệp Bến Tre khuyến cáo người dân tuân thủ lịch thời vụ; sử dụng tôm giống có nguồn gốc rõ ràng, có chứng nhận kiểm dịch; và tuân thủ quy trình xử lý ao nuôi, chất thải. Ông Cao Văn Viết, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển Bến Tre khẳng định người dân cần tuân thủ quy hoạch và các khuyến cáo để tránh thiệt hại kép do quy hoạch sản xuất nông nghiệp bị phá vỡ cũng như mất cân đối cung, cầu thị trường đối với mặt hàng này.

Liên quan đến vấn đề sử dụng điện sinh hoạt để nuôi tôm, ông Trần Minh Tâm, Giám đốc Điện lực Bến Tre, cho biết việc khách hàng sử dụng điện sinh hoạt để nuôi trồng thủy sản là vi phạm hợp đồng mua bán điện. Điện lực Bến Tre đang phối hợp với các đơn vị liên quan tiến hành kiểm tra, lập biên bản đối với các hộ dân vi phạm. Nếu tái phạm (lần hai) sẽ ngưng cung cấp điện đối với các hộ này.

Cũng theo ông Tâm, các hộ nuôi tôm công nghiệp cần đầu tư trạm biến áp chuyên dùng để sử dụng, nhằm hạn chế quá tải cho trạm biến áp công cộng, ảnh hưởng đến nguồn điện sinh hoạt của các hộ xung quanh./.