Ngồi lại vì ngành tôm Việt Nam: Những trăn trở và tâm huyết từ Cà Mau

Ngày 11/11/2026, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau Lê Văn Sử đã chủ trì cuộc họp lấy ý kiến chuẩn bị tổ chức Diễn đàn tôm Việt Nam năm 2026.

Mở đầu cuộc họp, ông bày tỏ trăn trở trước khoảng cách lớn giữa mô hình nuôi tôm tại Ecuador và Việt Nam sau chuyến khảo sát vừa qua, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của diễn đàn.

Nhìn đâu cũng thấy điểm nghẽn

Trong chuyến khảo sát ngành tôm Ecuador do Bí thư Tỉnh ủy Cà Mau dẫn đầu, đoàn công tác đã trực tiếp tìm hiểu mô hình sản xuất của một trong những đối thủ cạnh tranh lớn nhất của tôm Việt Nam.

Năm 2025, Ecuador xuất khẩu khoảng 1,4 triệu tấn tôm. Theo thông tin được chia sẻ tại cuộc họp chuẩn bị Festival Tôm, giá thành nuôi tôm thẻ chân trắng cỡ 100 con/kg tại Việt Nam có thể khoảng 70.000 đồng/kg, trong khi một số mô hình tại Ecuador chỉ khoảng 35.000 đồng/kg.

Khoảng cách không chỉ ở giá thành, mà nằm sâu trong cách tổ chức sản xuất.

• Con giống: Đầu tư lớn cho giống sạch bệnh nhưng khả năng thích nghi, tỷ lệ sống và hiệu quả nuôi thực tế vẫn là những thách thức.

• Vùng nuôi: Sản xuất nhỏ lẻ, hạ tầng phân tán, khó đồng bộ quản lý môi trường, dịch bệnh và ứng dụng công nghệ.

• Liên kết chuỗi: Doanh nghiệp đầu vào, người nuôi và nhà máy chế biến chưa gắn kết đủ chặt để cùng giảm chi phí và chia sẻ rủi ro.

• Nguồn vốn: Rủi ro thất bại cao khiến đầu tư dài hạn vào sản xuất gặp nhiều trở ngại.

Điểm nghẽn này kéo theo điểm nghẽn khác. Chi phí cao làm giảm lợi nhuận, rủi ro lớn cản trở đầu tư, sản xuất manh mún khiến công nghệ khó phát huy hiệu quả.

Trong khi đó, lợi thế chế biến sâu của Việt Nam khó có thể mãi bù đắp những bất lợi ở khâu sản xuất nguyên liệu.

Tâm huyết của Cà Mau và yêu cầu phải thay đổi

Với Cà Mau, tôm không chỉ là ngành hàng xuất khẩu mà còn là sinh kế của hàng trăm nghìn hộ dân và ngành kinh tế chủ lực của địa phương.

Điều đáng chú ý sau chuyến khảo sát Ecuador không chỉ là những con số chênh lệch, mà là tinh thần nhìn thẳng vào hạn chế, đặt lại những vấn đề căn bản và quyết liệt tìm hướng tháo gỡ.

Từ chiến lược phát triển con giống, tổ chức lại vùng nuôi, đổi mới mô hình hợp tác xã đến ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số và liên kết chuỗi, tất cả đều cần được xem xét trên cơ sở hiệu quả thực tế.

Không chỉ tiếp tục những cách làm cũ, mà phải mạnh dạn nghiên cứu, thử nghiệm mô hình mới, đánh giá hiệu quả và nhân rộng những giải pháp thành công.

Đặc biệt, Cà Mau không chỉ hướng đến giảm giá thành nuôi thâm canh, mà còn phát triển chiều sâu các lợi thế riêng như tôm - rừng, tôm - lúa, chế biến giá trị gia tăng, chứng nhận và truy xuất nguồn gốc.

Từ những trăn trở ấy, tỉnh đang chủ động thúc đẩy một diễn đàn đối thoại mang tầm quốc gia. Đây không chỉ là câu chuyện phát triển của Cà Mau, mà là yêu cầu cấp thiết đối với năng lực cạnh tranh của toàn ngành tôm Việt Nam.

Ba chuyên đề, một mục tiêu chung

Diễn đàn “Định vị lại ngành tôm Việt Nam”, trong khuôn khổ Festival Tôm Cà Mau, dự kiến quy tụ khoảng 230 đại biểu gồm đại diện cơ quan quản lý, doanh nghiệp, nhà khoa học và tổ chức quốc tế.

Chương trình tập trung đối thoại trực tiếp thông qua ba chuyên đề:

1. Khoa học công nghệ và liên kết chuỗi trong phát triển ngành tôm bền vững

Tập trung vào nuôi thâm canh: đổi mới con giống, tối ưu thức ăn, kiểm soát dịch bệnh, tự động hóa, chuyển đổi số và tổ chức lại chuỗi sản xuất nhằm giảm giá thành, nâng cao hiệu quả.

2. Nâng cao giá trị mô hình tôm sinh thái - Tôm rừng và Tôm lúa

Phát huy lợi thế sinh thái thông qua khoa học công nghệ, chứng nhận, truy xuất nguồn gốc, xây dựng thương hiệu và kết nối thị trường, tạo giá trị kinh tế cao hơn cho người nuôi.

3. Định vị tôm Việt Nam và kết nối cung - cầu

Xác lập lợi thế cạnh tranh quốc tế, phát triển chế biến giá trị gia tăng, đáp ứng tiêu chuẩn thị trường và thúc đẩy liên kết thương mại bền vững.

Ba chuyên đề cùng hướng đến một mục tiêu: Giảm chi phí, kiểm soát rủi ro, gia tăng giá trị và nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành tôm Việt Nam.

Chung tay vì tương lai ngành tôm Việt Nam

Để diễn đàn và các hoạt động trong khuôn khổ Festival Tôm được tổ chức hiệu quả, tỉnh Cà Mau đang kêu gọi sự đồng hành, tài trợ từ cộng đồng doanh nghiệp và các tổ chức trong, ngoài nước bên cạnh nguồn ngân sách nhà nước.

Đối với doanh nghiệp giống, thức ăn, chế phẩm sinh học, công nghệ, tài chính, chế biến và xuất khẩu, đây không chỉ là cơ hội kết nối, giới thiệu giải pháp mà còn là dịp trực tiếp đóng góp tiếng nói vào những định hướng phát triển có liên quan đến tương lai của chính mình.

Đồng hành cùng Festival Tôm không đơn thuần là tài trợ cho một sự kiện, mà là chung tay với Cà Mau trong nỗ lực tìm hướng đi mới cho ngành tôm Việt Nam.

Ban tổ chức trân trọng kêu gọi các doanh nghiệp, tập đoàn, hiệp hội và tổ chức quan tâm tham gia tài trợ, đóng góp nguồn lực, sáng kiến và giải pháp thiết thực cho chương trình.

Ngành tôm Việt Nam vẫn còn nhiều lợi thế. Điều đáng lo không phải là chúng ta đang thua kém ở một số mặt, mà là nguy cơ chậm thay đổi khi khoảng cách cạnh tranh ngày càng lớn.

Ngồi lại hôm nay không chỉ để nói về khó khăn, mà để cùng hành động và chịu trách nhiệm cho tương lai ngành tôm Việt Nam.

Thông tin dự kiến về diễn đàn

• Chủ đề: Định vị lại ngành tôm Việt Nam

• Thời gian: 22/11/2026

• Địa điểm: Trung tâm Hội nghị tỉnh Cà Mau, đường Lê Duẩn

• Quy mô: Khoảng 230 đại biểu trong nước và quốc tế

• Đơn vị chủ trì dự kiến: UBND tỉnh Cà Mau, Cục Thủy sản và Hội Thủy sản Việt Nam

• Hình thức đồng hành: Tài trợ, đóng góp nguồn lực và tham gia các hoạt động chuyên môn theo kế hoạch của Ban tổ chức

Các doanh nghiệp, tổ chức quan tâm đến chương trình đồng hành và tài trợ có thể liên hệ Ban tổ chức để được cung cấp thông tin, phương án hợp tác và quyền lợi tài trợ cụ thể.