Cá sủ vàng - Loài cá đắt đỏ đến không ngờ

Phân tích đặc điểm sinh học và yếu tố sinh thái

Cá sủ vàng sở hữu một hình thái đặc trưng với thân hình dài, có thể đạt tới 1,6 mét, vảy lớn có ánh vàng và đầu to. Về mặt sinh thái, đây là loài cá sống đáy, thường phân bố ở độ sâu từ 20-50 mét tại các vùng ven biển hoặc cửa sông, nơi có môi trường nước lợ. Chúng có tập tính di cư vào các cửa sông để sinh sản trong khoảng thời gian từ tháng 4 đến tháng 8. Đặc điểm sinh học quan trọng nhất, quyết định phần lớn giá trị kinh tế của loài cá này, chính là cặp bong bóng cá. Bộ phận này có kích thước rất lớn, chiếm tới 30-40% trọng lượng cơ thể, và có màu vàng óng ánh đặc trưng. Đây là cơ quan tích tụ một lượng lớn collagen và các hợp chất dinh dưỡng khác.

Phân tích các yếu tố quyết định giá trị kinh tế cao

Giá trị của một con cá sủ vàng có thể rất cao, được quyết định bởi một tập hợp các yếu tố về sự khan hiếm, giá trị y học và nhu cầu từ thị trường.

Yếu tố đầu tiên là sự quý hiếm tự nhiên. Nguồn cung cá sủ vàng hoàn toàn phụ thuộc vào hoạt động khai thác tự nhiên, vốn đã rất khó khăn do chúng sống ở tầng nước sâu. Trong những thập kỷ gần đây, quần thể cá sủ vàng đã suy giảm nghiêm trọng, ước tính từ 30-50%, do áp lực từ khai thác quá mức và sự suy thoái của các bãi đẻ tự nhiên. Với sản lượng khai thác hàng năm chỉ còn khoảng 1.000-2.000 tấn, sự khan hiếm đã đẩy giá trị của chúng lên mức cao.

Yếu tố thứ hai và cũng là cốt lõi chính là giá trị của bong bóng cá. Bong bóng cá, hay còn gọi là "phi lê giao", là một dược liệu cao cấp trong y học cổ truyền, đặc biệt là tại các thị trường như Trung Quốc, Hồng Kông. Với hàm lượng collagen và gelatin cực cao, bong bóng cá được cho là có nhiều công dụng bồi bổ sức khỏe. Giá của bong bóng cá sủ vàng khô dao động từ 10-50 triệu đồng/kg cho loại nhỏ và có thể đạt tới 100-200 triệu đồng/kg đối với những bong bóng có kích thước lớn.

Yếu tố cuối cùng là nhu cầu từ thị trường cao cấp. Thịt cá sủ vàng, với kết cấu dai ngọt, ít xương, cũng là một món ăn có giá trị, được tiêu thụ tại các nhà hàng sang trọng. Tuy nhiên, chính nhu cầu lớn từ thị trường y học cổ truyền và ẩm thực xa xỉ tại châu Á đã tạo ra một lực đẩy mạnh mẽ, làm tăng giá trị của bong bóng cá lên mức rất cao.

Bong bóng của cá sủ vàng là bộ phận mang lại giá trị khổng lồ. Ảnh : aFamily

Thực trạng ngành khai thác và những thách thức về bảo tồn

Hoạt động khai thác cá sủ vàng tập trung chủ yếu tại các tỉnh ven biển miền Trung và Nam Bộ như Quảng Ngãi, Phú Yên, Cà Mau, Bạc Liêu. Ngư dân thường sử dụng các phương pháp như lưới đáy, lưới vây ở các vùng nước sâu. Tuy nhiên, sản lượng ngày càng sụt giảm, và những con cá có kích thước lớn, giá trị cao nhất, ngày càng trở nên hiếm gặp.

Thách thức lớn nhất hiện nay là làm thế nào để cân bằng giữa lợi ích kinh tế và sự tồn vong của loài. Việc khai thác bằng các phương pháp tận diệt như lưới kéo đáy không chỉ làm cạn kiệt nguồn cá bố mẹ mà còn phá hủy môi trường sống và các bãi đẻ. Trong khi đó, việc nuôi thương phẩm cá sủ vàng vẫn còn ở giai đoạn thử nghiệm và đối mặt với nhiều khó khăn kỹ thuật do chu kỳ sinh trưởng chậm và yêu cầu môi trường phức tạp.

Cá sủ vàng trong tự nhiên đang dần cạn kiệt vì đánh bắt quá mức. Ảnh : VnExpress

Cá sủ vàng là một loài cá có giá trị kinh tế rất cao, là sự tổng hòa của nhiều yếu tố: sự khan hiếm, giá trị y học và nhu cầu từ thị trường. Để bảo vệ và phát triển bền vững nguồn lợi này, cần có một chiến lược quản lý tổng thể, bao gồm việc kiểm soát chặt chẽ hoạt động khai thác, áp dụng các biện pháp bảo vệ khu vực sinh sản và đặc biệt là đẩy mạnh các nghiên cứu khoa học nhằm làm chủ công nghệ sản xuất giống và nuôi thương phẩm. Chỉ khi đó, chúng ta mới có thể đảm bảo rằng nguồn lợi này sẽ không bị cạn kiệt, mà có thể trở thành một ngành hàng bền vững, mang lại giá trị cho các thế hệ tương lai.