Cá tiến hóa siêu nhanh thành hai loài trong cùng hồ

Các nhà khoa học Thụy Sĩ phát hiện loài cá ba gai nhanh chóng tiến hóa thành hai loài riêng biệt khác nhau rõ rệt về di truyền dù sống cùng một khu vực trong 150 năm.

cá ba gai
Bên trái là cá ba gai sống ở hồ chính (con cái ở trên, con đực ở dưới). Bên phải là cá ba gai sống ở suối. Ảnh: New Scientist.

Theo New Scientist, loài cá ba gai được đưa đến hồ Constance ở Thụy Sĩ cách đây khoảng 150 năm. Kể từ đó, loài cá này nhanh chóng tiến hóa thành hai loại riêng biệt: một loại sống ở hồ chính và một loại sống trong các dòng suối chảy vào hồ.

Loại cá sống trong hồ chính lớn hơn, có gai dài và lớp vảy cứng hơn. Về lý thuyết, những khác biệt này có thể do lối sống chứ không phải tiến hóa. Cá hồ sống lâu hơn nên nhiều khả năng phát triển lớn hơn.

Tuy nhiên, các nhà khoa học tại Đại học Bern, Thụy Sĩ phát hiện ra có sự khác biệt rõ ràng về di truyền giữa hai loài. "Chúng tôi có thể xem xét thời kỳ khởi đầu của hai loài này", tiến sĩ David Marques tại Đại học Bern, cho biết.

Điều đặc biệt là cả hai loại cá sinh sản ở cùng dòng suối vào cùng thời điểm trong năm. Chúng được lai giống từ lâu, và vẫn tiếp tục lai giống, nhưng chia thành hai loài khác nhau về mặt di truyền và thể chất.

Theo tiến sĩ Chris Bird tại Đại học Texas, Mỹ, chuyên gia nghiên cứu sự phát triển của sinh vật theo phân tích gene, đây là sự hình thành loài cùng khu phân bố, từng được xem là rất khó xảy ra. Sự hình thành loài này hầu như luôn đòi hỏi các quần thể tách biệt về khu vực sinh sống để tránh giao phối lẫn nhau.

Khi động vật giao phối, quá trình tái tổ hợp pha trộn các biến thể gene diễn ra, gene của con mẹ và con bố được xáo trộn với nhau trong thế hệ tiếp theo. Chừng nào các cá thể trong các nhóm vẫn tiếp tục giao phối lẫn nhau, ít có khả năng hai nhóm có đặc điểm di truyền rõ rệt xuất hiện.

Nhóm của Marques nhận thấy những khác biệt về di truyền giữa hai loại cá tập trung vào các nhiễm sắc thể ít có khả năng tái tổ hợp. Kết quả là các bộ biến thể gene tạo nên đặc điểm riêng biệt của chúng ít có khả năng bị phân chia. Cá gai hồ Constance có thể sẽ tiếp tục phát triển cho đến khi trở thành hai loài không giao phối lẫn nhau.

Vnexpress, 05/03/2016
Đăng ngày 07/03/2016
Vân Du
Khoa học

Ảnh hưởng của nhiệt độ lên tỉ lệ giới tính ấu trùng tôm sú

Ở tôm sú, con cái lớn nhanh và có kích thước lớn hơn con đực. Tác động của nhiệt độ có thể làm tăng đáng kể sự biểu hiện của các gen xác định giới tính, giúp cải thiện tỷ lệ giới tính như mong muốn trong đàn.

tôm sú
• 16:28 23/09/2021

Trung Quốc chuyển sang nuôi tôm sú vì giá cao

Người nuôi tôm ở Trung Quốc đang chuyển sang nuôi tôm sú nhiều hơn do giá tốt hơn, theo Chủ tịch Hiệp hội Thủy sản lớn nhất của Trung Quốc.

tôm sú
• 18:44 17/08/2021

Nuôi tôm thâm canh bổ sung thức ăn tươi sống

Thử nghiệm nuôi tôm sú bằng tảo lục sợi (Chaetomorpha sp.) và ốc (Stenothyra sp.) cho thấy cải thiện tăng trưởng, nâng cao năng suất và tăng cường hấp thu, chuyển hóa thức ăn nhân tạo góp phần giảm chi phí sản xuất cho người nuôi.

ốc cho tôm ăn
• 17:12 28/07/2021

Hiệu quả từ nuôi tôm kết hợp thả cá rô phi xử lý nguồn nước

Hiện nay, nuôi tôm kết hợp cá rô phi xử lý nước ở ấp Vĩnh Điền (xã Long Điền Đông, huyện Đông Hải) được xem là mô hình cho hiệu quả kinh tế cao.

Cá rô phi
• 10:23 19/07/2021

Công nghệ Camera dưới nước

Trong nuôi tôm thâm canh, môi trường nước đục khiến người nuôi khó quan sát thực tế đáy ao. Suốt thời gian dài, các quyết định quản lý quan trọng đều phải dựa vào kinh nghiệm hoặc canh nhá thủ công, dẫn đến độ trễ lớn và thiếu tính chính xác.

Ao tôm
• 12:07 29/01/2026

Mắt tôm tít: Cảm hứng chế tạo camera phát hiện ung thư

Không chỉ sở hữu cú đấm trứ danh, loài tôm tít còn mang trên mình hệ thống thị giác phức tạp nhất hành tinh. Chính khả năng nhìn thấy những tín hiệu ánh sáng vô hình của chúng đã gợi mở cho các nhà khoa học chế tạo loại camera phẫu thuật siêu nhỏ, giúp phát hiện tế bào ung thư với độ chính xác cao.

Tôm tít
• 11:22 27/01/2026

Công nghệ giám sát chất lượng thủy sản bán lẻ

Năm 2026, các hệ thống bán lẻ hiện đại thực hiện vai trò giám sát kỹ thuật trực tiếp thông qua việc tích hợp dữ liệu thời gian thực. Sự kết hợp giữa IoT, Blockchain và công nghệ cảm biến đã thiết lập nên các hàng rào kiểm soát khắt khe nhằm đảm bảo an toàn thực phẩm và khẳng định vị thế của nhà cung cấp trong chuỗi giá trị thủy sản.

Thuỷ sản
• 10:52 26/01/2026

Mô hình CTU-RAS quy mô nông hộ - Giải pháp cho ngành tôm

Nuôi siêu thâm canh tôm thẻ chân trắng đã từng bước khẳng định vị thế trong ngành hàng tôm của Việt Nam, không ngừng gia tăng về diện tích nuôi và sản lượng nuôi.

Tôm
• 08:00 04/11/2025

Điều chỉnh môi trường nuôi tôm để có màu sắc đẹp nhằm nâng giá trị khi thu hoạch

Trong nuôi tôm thương phẩm, kích cỡ chỉ là một phần. Màu sắc vỏ và thịt tôm mới là yếu tố quyết định lớn đến giá bán. Tôm có màu sáng, thân trong, vỏ bóng thường được thương lái ưu tiên hơn, trong khi tôm xỉn màu, đỏ sậm hoặc đục thân dễ bị ép giá, dù trọng lượng đạt chuẩn.

tom
• 17:06 05/02/2026

Thị trường máy cho tôm ăn: Chọn giá rẻ hay chọn hiệu quả lâu dài

Khi thức ăn chiếm tới 60-70% chi phí nuôi tôm, việc chuyển đổi từ cho ăn thủ công sang tự động hóa là xu hướng tất yếu. Nhưng giữa vô vàn loại máy từ vài triệu đến cả chục triệu đồng, người nuôi nên chọn loại nào để vừa tiết kiệm, vừa giúp tôm lớn nhanh?

may-cho-an
• 17:06 05/02/2026

Chi tiết danh mục thủy sản bắt buộc kiểm dịch và miễn kiểm dịch

Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa ban hành Thông tư 03/2026/TT-BNNMT quy định chi tiết về kiểm dịch động vật thủy sản. Dưới đây là danh sách cụ thể các nhóm đối tượng bắt buộc phải kiểm dịch và các trường hợp được miễn trừ.

che-bien-tom
• 17:06 05/02/2026

Phát hiện hơn 700kg cá, thịt đông lạnh không rõ nguồn gốc ở TPHCM

Ngày 27/1, Đội Quản lý thị trường số 19 (TP.HCM) cho biết vừa ngăn chặn kịp thời một lô hàng thực phẩm đông lạnh lớn không rõ nguồn gốc. Hơn 700 kg thịt heo, vịt và cá biển không giấy tờ đang được tàng trữ tại một doanh nghiệp ở phường Bến Cát, chuẩn bị đưa ra thị trường tiêu thụ.

kiem-tra-tom-dong-lanh
• 17:06 05/02/2026

Ngành thủy sản Gia Lai duy trì ổn định sản xuất, tăng cường giải pháp chống khai thác IUU

Trong tháng 01, hoạt động khai thác thủy sản tỉnh Gia Lai chịu tác động lớn của gió mùa Đông Bắc, thường xuyên xuất hiện gió mạnh và biển động, gây không ít khó khăn cho ngư dân.

Tàu cá
• 17:06 05/02/2026
Some text some message..