Xuất khẩu tăng trưởng nhưng vẫn nhiều rủi ro
Kết quả rà soát POR20 tại Mỹ đem đến tín hiệu tích cực khi 8 doanh nghiệp lớn, trong đó có Vĩnh Hoàn, được áp mức thuế chống bán phá giá 0%. Điều này giúp củng cố niềm tin của các nhà nhập khẩu tại thị trường Mỹ – một trong những điểm đến lớn nhất của cá tra Việt Nam.
Dù vậy, triển vọng xuất khẩu không hoàn toàn suôn sẻ. Ngành hàng vẫn đối diện nguy cơ bị áp thuế cao hơn trong các kỳ rà soát tiếp theo, do giá xuất khẩu không ổn định và một số doanh nghiệp nhỏ cạnh tranh bằng cách hạ giá. Thêm vào đó, lạm phát, biến động tỷ giá và chính sách thương mại toàn cầu đang khiến cá tra khó đoán định con đường phía trước.
Ngành hàng cá tra có nguy cơ bị áp thuế cao hơn trong các kỳ rà soát tiếp theo. Ảnh: Báo Nhân dân
Thị trường trong nước: Tiềm năng chưa được khai thác
Hiện nay, tiêu thụ nội địa mới chỉ chiếm khoảng 5 – 7% tổng sản lượng cá tra. Sản phẩm phần lớn dừng lại ở dạng fillet đông lạnh, ít được đầu tư chế biến sâu, bao bì và thương hiệu. Với dân số hơn 100 triệu người, đây là một khoảng trống lớn chưa được khai thác đúng mức.
Kinh nghiệm từ các quốc gia trong khu vực cho thấy, thị trường trong nước có thể trở thành “bệ đỡ” ổn định. Tại Thái Lan, hơn 60% sản lượng cá rô phi được tiêu thụ trong nước nhờ chính sách đưa cá vào bữa ăn tại trường học, bệnh viện và quân đội. Ở Ấn Độ, cá nước ngọt là nguồn protein quan trọng, giúp duy trì ổn định sản xuất ngay cả khi xuất khẩu gặp khó khăn.
Nếu có chiến lược phù hợp, cá tra Việt Nam hoàn toàn có thể mở rộng chỗ đứng trên chính bàn ăn của người Việt, thay vì chỉ gắn với hình ảnh xuất khẩu.
Hướng đi mới cho cá tra Việt Nam
Một số doanh nghiệp lớn đã thử nghiệm đa dạng hóa sản phẩm: chả cá, cá viên, bún cá hay đóng gói sẵn để hướng tới giới trẻ, học sinh, công nhân và bếp ăn tập thể. Tuy nhiên, để biến thị trường trong nước thành kênh tiêu thụ thực sự quan trọng, cần có sự hỗ trợ đồng bộ từ phía Nhà nước và hiệp hội.
Những chương trình đưa cá tra vào thực đơn học đường, gói kích cầu tiêu dùng thủy sản hay các chiến dịch quảng bá hình ảnh sẽ là “cú hích” cần thiết. Khi người tiêu dùng trong nước tin tưởng và gắn bó với sản phẩm, ngành cá tra sẽ có thêm nền tảng vững chắc để vượt qua những biến động của thị trường thế giới.
Cá tra cần được người tiêu dùng trong nước tin tưởng và gắn bó hơn. Ảnh: ST
Không chỉ là phương án dự phòng
Trong nhiều năm, cá tra Việt Nam được nhìn nhận như một mặt hàng chủ lực trên thị trường xuất khẩu. Nhưng với thực tế hiện nay, việc chỉ trông chờ vào thị trường bên ngoài là chưa đủ. Nội địa không nên bị xem như nơi tiêu thụ phần dư thừa, mà phải trở thành một kênh chiến lược song hành cùng xuất khẩu.
Xây dựng thói quen tiêu dùng trong nước không chỉ giúp duy trì dòng tiền, bảo vệ người nuôi và nhà máy chế biến, mà còn tạo sức bật thương hiệu. Khi người Việt tự hào với sản phẩm cá tra trong bữa ăn hằng ngày, ngành hàng này sẽ có thêm nền tảng bền vững để chinh phục thị trường thế giới.
Theo Hồng Thắm, Báo Nông nghiệp và Môi trường