Cần giải pháp tháo gỡ khó khăn cho ngành nông nghiệp

Khó từ đầu vào tới đầu ra

Báo cáo của Bộ NN&PTNT cho biết, thị trường suy yếu đang gây áp lực làm giảm giá XK nhiều mặt hàng nông, thủy sản, nhất là đối với gạo trắng của tất cả các nước XK gạo lớn. Trong 5 tháng đầu năm 2013, XK gạo cả nước đạt 2,79 triệu tấn, tăng 1,14% về lượng và 4,65% về trị giá so với cùng kỳ năm 2012. Đến hết ngày 31/5, tổng lượng gạo tồn kho của DN là 1,707 triệu tấn. Lượng tồn kho lớn trong khi giá XK có xu hướng giảm đang là nguyên nhân tạo áp lực giảm giá trên thị trường nội địa.

Chăn nuôi cũng đang gặp nhiều khó khăn và có xu hướng giảm dần do dịch bệnh diễn biến phức tạp, luôn tiềm ẩn nguy cơ bùng phát trên diện rộng, gây tâm lý lo ngại với người chăn nuôi và người tiêu dùng sản phẩm. Trong khi đó, sức mua của người tiêu dùng giảm, cộng với sự gia tăng của sức sản xuất chăn nuôi dẫn đến cung vượt cầu, làm người chăn nuôi thua thiệt. Người chăn nuôi còn phải đối mặt với tình trạng giá các nguyên liệu đầu vào, nhất là nguyên liệu sản xuất thức ăn chăn nuôi ngày càng tăng; tình trạng thiếu vốn trong khi lãi suất tín dụng lại cao cũng đang là những vấn đề nan giải đối với ngành chăn nuôi trong nước… Theo thống kê, cả nước hiện có 2,59 triệu con trâu, giảm 2,54%; đàn bò có 5,14 triệu con; giảm 2,16% so với cùng kỳ. Đàn lợn khôi phục chậm, chỉ tăng 1,08% so với thời điểm 1/4/2012.

Báo cáo của Bộ NN&PTNT cho biết, tổng sản lượng thủy sản 5 tháng đầu năm đạt gần 2,090 triệu tấn, tăng nhẹ so với cùng kỳ 2012. Tuy nhiên, NTTS đang gặp nhiều khó khăn như dịch bệnh vẫn đe dọa nhiều đối tượng nuôi; thiếu vốn đầu tư nuôi cá tra và tôm; người dân và DN sản xuất cầm chừng nhằm hạn chế rủi ro. Tiêu thụ hàng hóa chậm, thanh toán bị kéo dài, tạo sức ép trong việc thu hồi vốn và tái đầu tư. Các thị trường NK Mỹ, Nhật tiếp tục dựng rào cản kỹ thuật, …

Trong cuộc họp, nhiều ý kiến đề nghị Chính phủ sớm thực thi những giải pháp can thiệp kịp thời, nhanh chóng tháo gỡ nút thắt ở các khâu đầu tư, sản xuất, xúc tiến tiêu thụ sản phẩm. Nổi bật là các biện pháp tài chính, hỗ trợ trực tiếp cho người dân và DN duy trì sản xuất, như tăng số lượng các dự án cho vay theo đề án sản xuất có lợi; gia hạn vay; tăng mức tín dụng đối với nông dân trồng lúa vùng đồng bằng sông Cửu Long; khoanh nợ, giãn nợ để tái đầu tư.

Đại diện các ngành hàng cũng đề nghị Chính phủ hỗ trợ khuyến khích chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi tại các vùng trồng lúa kém hiệu quả, chuyển đổi sang cây trồng khác có lợi ích kinh tế cao hơn; khai thông thị trường, kích cầu tiêu thụ thực phẩm. Về tiêu thụ sản phẩm, các hiệp hội ngành hàng có chung ý kiến mong muốn Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành liên quan đẩy mạnh hơn nữa công tác xúc tiến thương mại, củng cố và phát triển các thị trường truyền thống, các thị trường EU, Nhật, Mỹ và phát triển mở rộng các thị trường mới như Đông Âu, Trung Đông, Trung Quốc, Hàn Quốc…

Kiến nghị tháo gỡ khó khăn cho chế biến XK thủy sản

Riêng về lĩnh vực thủy sản, ông Nguyễn Hữu Dũng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Chế biến và XK Thủy sản Việt Nam (VASEP) trình bầy 4 kiến nghị về những việc cần tiến hành sớm để hỗ trợ DN.

Ông cho biết, để đấu tranh với tình hình ồ ạt XK cá tra sang Mỹ khiến giá hạ thê thảm, 9 DN chế biến XK cá tra sang Mỹ có mức thuế tương đối thấp đã thống nhất sẽ cắt giảm mạnh lượng cá tra đưa sang Mỹ ngay từ tháng 7. Theo đó, từ mức 37 triệu pao trong tháng 6, sẽ giảm xuống còn 11 triệu pao/tháng, tức là thấp hơn mức bình quân 17 triệu pao/tháng trước đây. Thực hiện thỏa thuận này, các DN đều hi vọng vừa có thể tăng giá bán vừa cải thiện được chất lượng cá tra XK. Hải quan sẽ giúp kiểm soát lượng hàng XK của các DN.

Đối với thị trường châu Âu, ông Dũng cho biết VASEP đang phối hợp với Tổng cục Thủy sản vận động thành lập Trung tâm Phân phối Thủy sản Việt Nam tại cảng Zeebrugge (Bỉ). Việc bán cá tra qua sàn đấu giá điện tử ở cảng Zeebrugge sẽ loại bỏ được nhiều khâu trung gian, cá tra Việt Nam sẽ được mua trực tiếp bởi các hệ thống siêu thị, các nhà bán lẻ trực tiếp bán cá tra tới tay người tiêu dùng cuối cùng. Ông Dũng phát biểu: “Trong vòng 24 giờ đồng hồ, bằng đường bộ và đường sắt, hàng hóa từ Zeebrugge có thể tỏa đi tới 80% các siêu thị trong lãnh thổ EU. Ngoài ra, thống nhất một đầu mối đưa hàng sang Bỉ cung cấp cho châu Âu qua sàn đấu giá điện tử cũng sẽ loại bỏ được tình trạng mất giá cá tra ở thị trường châu Âu do các DN tự chào, tự bán cho các khâu trung gian, tự phá giá nhau để tranh giành thị phần như lâu nay”.

Liên quan đến những thủ tục hành chính đang khiến DN đã khó càng thêm khó, ông Dũng nhấn mạnh vào thí dụ, hơn một năm rưỡi “kiến nghị lên, xuống”, nhưng những bất cập với DN thủy sản quy định trong Thông tư 55 của Bộ NN&PTNT (ngày 3/8/2011) về kiểm tra, chứng nhận chất lượng, ATTP thủy sản vẫn chưa được tháo gỡ. Theo ông Dũng: “Sau 17 tháng chờ đợi, NAFIQAD chỉ tiếp thu 2 trong 49 kiến nghị nhằm tháo gỡ khó khăn cho DN. Phí kiểm nghiệm cũng như tần suất kiểm tra quá dầy và các biện pháp trừng phạt phi luật pháp khiến DN chế biến XK thủy sản cực kỳ bức xúc”.

Về thông tin của Ngân hàng Nhà Nước Việt Nam dư nợ cho ngành cá tra đã lên tới 40.000 tỷ đồng, ông Dũng cho rằng, cho đến nay cả DN và người nuôi cá tra vẫn rất khó tiếp cận được các gói hỗ trợ mà Ngân hàng Nhà nước đã tuyên bố nhằm triển khai Nghị quyết số 02/NQ-CP, ngày 7/01/2013 của Chính phủ. Điều kiện cho vay vẫn như cũ khiến cả DN và người nuôi không thể có những khoản vay mới do đã hết tài sản thế chấp. 

Người nuôi tôm đang gặp nhiều khó khăn

Đại diện VASEP cũng cho biết, VASEP và các DN thủy sản rất cần sự hỗ trợ của Chính phủ, Bộ NN&PTNT tác động để các đối tác Bănglađet hỗ trợ trong việc cung cấp số liệu cho Bộp Thương mại Hoa Kỳ có cơ sở để tính toán giá cá tra, vì nước này có điều kiện và chi phí sản xuất cá tra tương đương với Việt Nam. Ngoài ra, dù đã tìm ra nguyên nhân của hội chứng tôm chết sớm (EMS) nhưng VASEP cũng kiến nghị cơ quan chuyên môn quản lý sát sao, chủ động xử lý dịch bệnh, đảm bảo chất lượng tôm nuôi, ổn định nguồn nguyên liệu cho chế biến.

Ông Dũng phát biểu: “Trong hoàn cảnh hiện nay, rất đáng mừng khi thấy Nhà nước đang ngày càng gần với DN, góp phần giải quyết khó khăn cho DN. Có thể nói khó khăn vẫn chồng chất nhưng triển vọng vẫn còn, DN không bi quan”.

Nâng cao vai trò của các Hiệp hội

Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải chỉ đạo các bộ, ngành và hiệp hội ngành hàng cần nhanh chóng rà soát và điều chỉnh tháo gỡ khó khăn kịp thời cho DN và cho bà con nông dân. Trong đó, ông cũng đặc biệt nhấn mạnh đến việc nâng cao vai trò của các Hiệp hội trong hoạt động đổi mới và cải cách thủ tục hành chính. Ông cho rằng, có rất nhiều việc các hiệp hội đang làm tốt, sát sao hơn so với các cơ quan quản lý Nhà nước. Do đó, trong biện pháp điều hành vĩ mô sắp tới, Phó Thủ tướng đề nghị các hiệp hội đề xuất các giải pháp triển khai, nâng cao vai trò, năng lực và kỷ luật điều hành của hiệp hội mình.

Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải cũng yêu cầu Bộ NN&PTNT khẩn trương xem xét, giải quyết các vướng mắc cụ thể mà VASEP kiến nghị. Cụ thể là sửa đổi quy định lấy mẫu lô hàng để thẩm tra, bỏ quy định mang tính trừng phạt với DN có lô hàng bị nước ngoài cảnh báo; áp dụng đúng quy định về cơ quan ra quyết định kiểm tra phải chịu chi phí cho việc lấy mẫu kiểm nghiệm và kiểm tra tại Thông tư 55.

Phó Thủ tướng yêu cầu: “Ngành nông nghiệp đang ở bước đầu trong quá trình tái cơ cấu, do đó còn nhiều khó khăn. Ngành ngân hàng phải tiếp tục hạ lãi suất, tăng hạn mức, tăng khả năng tiếp cận vốn và thời gian cho vay đối với DN và người dân. Bộ NN&PTNT phối hợp triển khai quyết liệt việc rà soát, đánh giá các hồ sơ xin cấp vốn, tăng khả năng tiếp cận vốn của các hộ nông dân, hộ sản xuất và các giải pháp tài chính để người nông dân tiếp tục chu kỳ sản xuất mới. Các bộ, ngành phải tiếp tục thực hiện tốt các giải pháp của Chính phủ nhằm ổn định kinh tế vĩ mô, kiềm chế lạm phát”.