“Điện” dưới đáy đại dương: Bộ ba cá đuối điện nổi bật

Sức mạnh ấy đến từ một cơ quan phát điện nằm hai bên đầu, giữa mang và vây ngực. Bên trong là các tế bào điện chuyên biệt gọi là electrolytes, vốn là tế bào cơ đã biến đổi để tích trữ và giải phóng năng lượng. Khi nhận tín hiệu thần kinh, các tế bào này đồng loạt mở kênh ion cho natri tràn vào, tạo ra sự chênh lệch điện thế. Hàng trăm đến hàng nghìn tế bào cùng kích hoạt sẽ tạo thành một xung điện đủ mạnh để cá đuối điện phòng thủ hoặc tấn công, thậm chí đạt đến mức gây choáng ở những loài lớn.

Dưới đây là ba loài cá đuối điện tiêu biểu mà bạn có thể sẽ thích thú khi khám phá:

Cá đuối điện nhỏ

Cá đuối điện nhỏ (tên khoa học là Narcine bancroftii) hay còn được gọi là ngư lôi hay cá đuối điện Brazil. Đây là một trong những loài cá đuối có khả năng tạo ra dòng điện từ các cơ quan chuyên biệt chạy dọc cơ thể.

Loài cá đuối này thường được sinh sống ở những vùng nước ven biển nông bởi chúng có thói quen ẩn mình dưới cát, bùn hoặc bơi giữa các thảm cỏ biển. Dù vậy, chúng cũng hay được tìm thấy ở độ sâu lớn hơn, lên tới gần 60m. 

Cá đuối điện nhỏ sở hữu thân hình tròn và ngắn như một chiếc đĩa

Hiện nay, cá đuối điện nhỏ được tìm thấy phổ biến ở phía tây Đại Tây Dương và phổ biến ở Vịnh Mexico.

Về ngoại hình, cá đuối điện nhỏ có thân hình tròn như một chiếc đĩa, đuôi ngắn nhưng chắc khỏe, kèm hai vây nhỏ và một vây tam giác. Mặt lưng chúng có màu nâu đậm, nâu nhạt hoặc hơi đỏ cam, thường kèm các vòng tròn hay hình bầu dục không đều. Trong khi đó, mặt bụng thì nhạt màu hơn, từ trắng đến vàng hoặc xanh lục. Điều đặc biệt là cá đuối điện nhỏ non thường nổi bật hơn với nhiều vòng và đốm sậm màu trên lưng.

Vào ban ngày, sinh vật này chủ yếu thích ẩn mình trong cát, bùn hoặc cỏ biển và chỉ bắt đầu kiếm ăn bằng cách săn giáp xác, giun biển và các con mồi nhỏ khác vào ban đêm.

Thuộc nhóm cá đuối có khả năng phát điện, cá đuối điện nhỏ tạo ra dòng điện từ 14 đến 37V để làm choáng con mồi và tự vệ. Khi được kích hoạt, các điện bào phóng điện đồng loạt và tạo thành xung điện đủ mạnh để khiến con mồi tê liệt tức thì, khiến con mồi choáng váng, tê cứng. Tuy nhiên, dòng điện này không đủ mạnh để gây nguy hiểm cho con người. 

Cá đuối điện Đại Tây Dương 

Cá đuối điện Đại Tây Dương (tên khoa học là Tetronarce nobiliana). Như tên gọi, chúng chủ yếu phân bố ở Đại Tây Dương. 

Thông thường, cá đuối điện Đại Tây Dương sống ở những vùng đáy nông cho đến những nơi có độ sâu vài trăm mét. Chúng có thói quen sinh hoạt khá tương đồng với cá đuối điện nhỏ. 

Cụ thể, ban ngày chúng sẽ nằm nghỉ trên đáy hoặc bán chôn mình trong cát hay bùn; còn ban đêm hoạt động mạnh hơn. Thức ăn yêu thích của cá đuối điện Đại Tây Dương là cá xương và một số loài động vật giáp xác. Tuy nhiên, vào giai đoạn trưởng thành, chúng có thể theo kiểu bán tầng chứ không hoàn toàn ở đáy.

Cá đuối điện Đại Tây Dương là loài tiêu biểu trong họ nhà cá đuối điện. Ảnh: redpromar.org

Về kích thước, chiều dài toàn thân được ghi là khoảng 1,8m. Trọng lượng tối đa ghi được khoảng 90kg. Với kích thước lớn như thế, chúng có khả năng điện mạnh so với nhiều loài cá đuối khác. Thế nên, nhiều nguồn cho rằng cá đuối điện Đại Tây Dương là đại diện nổi bật cho nhóm cá đuối điện.

Hiện tại, khả năng phóng điện của cá đuối điện Đại Tây Dương vẫn chưa được xác nhận cụ thể. Song, một số nguồn cho rằng loài này có thể phát ra điện khoảng 170 tới 220V để săn mồi hoặc tự vệ. 

Trong quá khứ, sinh vật đặc biệt này còn được dùng làm “điện trị liệu” ở Hy Lạp - La Mã cổ. Thời điểm đó, người ta cho rằng có thể dùng cá đuối điện để chữa nhức đầu, tê liệt tạm thời.

Cá đuối điện đuôi ngắn

Cá đuối điện đuôi ngắn (tên khoa học là Tetronarce macneilli). Chúng phân bố chủ yếu ở miền Nam và Đông Nam nước Úc. Cụ thể là quanh các nơi gần đáy trên thềm lục địa và sườn lục địa hoặc vùng đáy cát hay bùn, ở độ sâu từ 90 đến 750 mét là nơi cá đuối điện đuôi ngắn trú ngụ.

Cá đuối điện đuôi ngắn phân bố ở độ sâu tương đối

Loài cá đuối điện này sở hữu chiều dài cơ thể trung bình, khoảng 107cm. Trong đó, phần đĩa thân (bao gồm đầu và vây ngực) rộng hơn chiều dài tương ứng. Còn hai vây lưng và vây đuôi lại khá lớn.

Về ngoại hình, chúng có bề mặt lưng nhẵn bóng có màu xám, vàng nâu hoặc nâu, còn mặt bụng có màu trắng. 

Dù chưa có một số liệu cụ thể, nhưng người ta tin rằng cá đuối điện đuôi ngắn cũng có khả năng phát ra nguồn điện ở cấp độ mạnh để phòng thủ và săn mồi. Trong trường hợp bị đánh bắt hoặc vướng vào lưới của ngư dân, cá đuối điện đuôi ngắn có thể gây sốc điện mạnh cho con người.