Hàng loạt doanh nghiệp thủy sản ngừng hoạt động: Cơ hội thanh lọc thị trường!

Trong những năm gần đây, các DN thủy sản tại Việt Nam đã phát triển với tốc độ  rất nhanh, thể hiện qua việc ra đời nhiều nhà máy, phân xưởng nhiều hơn so với nhu cầu chế biến sản xuất. Đặc biệt, trong giai đoạn từ năm 2007- 2009, các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long đã đua nhau xây dựng các nhà máy chế biến thủy sản với số lượng lên đến 190 nhà máy, công suất thiết kế hơn 1,2 triệu tấn/năm. Nếu đem so sánh với năm 2003, số nhà máy chế biến đã tăng gấp 2,3 lần, còn công suất thiết kế tăng gấp 2,7 lần. Việc phát triển ồ ạt, thiếu định định hướng, không quy hoạch vùng nguyên liệu đã đẩy hàng loạt nhà máy lâm vào cảnh thiếu nguyên liệu chế biến và chỉ hoạt động chưa tới 50% công suất thiết kế.

Chính vì vậy, khi nền kinh tế ngày càng bộc lộ nhiều khó khăn, ngân hàng siết chặt tín dụng đã khiến cho không ít DN thủy sản rơi vào "bế tắc". Nhiều DN đã phải ngưng hoạt động, số khác phải chấp nhận trở thành nhà cung cấp hàng cho người khác xuất khẩu hoặc chuyển hướng kinh doanh. Điều này đã thể hiện rõ nét với hơn 300 DN thủy sản bị xóa tên trong danh sách xuất khẩu thủy sản Việt Nam trong quý I-2012 (theo số liệu từ Hiệp hội chế biến và xuất khẩu thủy sản Việt Nam). Tuy nhiên, theo đánh giá của nhiều DN đang hoạt động, việc các DN thủy sản bị xóa tên không hẳn là một tín hiệu xấu mà ngược lại còn là cơ hội giúp họ làm tốt hơn.

Bà Nguyễn Thị Ánh- Giám đốc Công ty Thủy sản Sông Tiền- cho biết, phải thừa nhận rằng trên thực tế hàng loạt DN phá sản là do kinh tế khó khăn, đơn hàng kém, yếu vốn kinh doanh. Nhưng nếu nói khách quan hơn, việc các DN này ngừng hoạt động sẽ tạo cơ hội cho các DN đang "sống" kinh doanh tốt hơn.

Lý giải điều này, bà Ánh khẳng định, những DN "chết" là do thiếu vốn, gánh nặng chi phí và áp lực từ các chính sách thủ tục làm suy giảm khả năng cạnh tranh trên thị trường thế giới. Cũng vì yếu kém về năng lực nên họ cạnh tranh không lành mạnh bằng việc mua nguyên liệu với giá cao, bán thành phẩm giá thấp gây nên tình trạng phá giá thị trường. Khi họ phá sản, thị trường sẽ được lành mạnh hơn và DN làm ăn chân chính sẽ có cơ hội thực sự cho mình.

"Đối với một DN thủy sản, để đứng vững trong bối cảnh hiện nay, ngoài việc tập trung vốn còn cần phải chủ động được nguyên liệu, liên kết tốt với nông dân và đầu tư không dàn trải. Kinh nghiệm kinh doanh mấy chục năm cho thấy, nếu mình kinh doanh thủy sản thuần túy, không đầu tư cho bất động sản hay ngành hàng nào khác thì khó mà "chết" được. Bằng chứng là từ đầu năm tới nay mỗi tháng Sotico vẫn đạt kim ngạch bình quân 2 triệu USD, các đơn hàng cho tháng 6-2012 đã đàm phán xong và có nhiều khả năng tháng 8 tới sẽ đạt cao hơn" - bà Ánh khẳng định.

Cùng chung ý kiến, ông Dương Ngọc Minh- Tổng giám đốc Công ty Thủy sản Hùng Vương- cho rằng, việc giảm bớt DN tham gia xuất khẩu sẽ giúp ngành này hoạt động lành mạnh, bền vững hơn. Thực tế mà nói, DN bị mất tên chủ yếu rơi vào những đơn vị không có nhà máy, thường mua nguyên liệu rồi thuê gia công làm hàng xuất khẩu. Những DN này yếu về tài chính, không có đầu tư chế biến, không có thị trường. Do vậy, việc giảm dần số DN thủy sản yếu kém và cả các nhà máy nhỏ lẻ, không đủ khả năng tài chính, quản trị, thiếu đầu tư nguyên liệu sẽ là cơ hội sắp xếp lại ngành thủy sản, hướng đến xuất khẩu bền vững.

Tương tự, Công ty CP chế biến thủy sản và XNK Cà Mau (CAMIMEX) nhận định, rút kinh nghiệm từ việc nhiều DN xuất khẩu bị đình đốn ngưng trệ, từ đầu năm tới nay, công ty đã tránh việc tập trung vào một số thị trường trọng điểm và đẩy mạnh đầu tư mở rộng sản xuất hàng giá trị gia tăng và mở rộng vùng nuôi tôm tại Kiên Giang. Theo đánh giá của lãnh đạo công ty, việc đầu tư không dàn trải sẽ giúp công ty tập trung vào sản xuất tôm giống sạch bệnh, mở rộng diện tích tôm nuôi thương phẩm để chủ động nguyên liệu cho nhà máy chế biến... Từ đó tiến tới hoàn thành kế hoạch năm xuất khẩu đạt giá trị khoảng 90 triệu USD trong năm 2012.