Mêhicô: “Điểm sáng” cho XK cá ngừ và cá tra

Nhiều cơ hội cho thủy sản nhập khẩu

Được Thái Bình Dương, vịnh Mêhicô và Caribê bao quanh, Mêhicô có đường bờ biển dài 11.500 km và 2,9 triệu ha diện tích mặt nước ngọt.

Các ngư trường khai thác của nước này rất dồi dào nguồn lợi thủy sản, như tôm hùm, tôm, cá ngừ, cá thu…. Trong đó, vùng biển Thái Bình Dương chiếm tới 83,1% sản lượng thủy sản khai thác, vịnh Mêhicô và Caribê chiếm 14,5% và 2,4% là thủy sản nước ngọt.

Mặc dù vậy, thủy sản NK cũng có nhiều cơ hội ở thị trường này. Hằng năm, Mêhicô NK khoảng hơn 400 triệu USD thủy sản, chủ yếu là các loài và sản phẩm mà nước này không có hoặc có ít, như các loài cá trích, cá tuyết, cá tra, cá ngừ, cá cam. Theo số liệu của Trademap, năm 2011, Mêhicô NK 277 triệu USD các sản phẩm cá philê, 50 USD sản phẩm giáp xác và 53 triệu USD các loại thủy sản khác.

Thủy sản ở Mêhicô tiêu thụ qua các chợ bán buôn, siêu thị và các chợ truyền thống bán sản phẩm tươi. Thủy sản NK do các công ty NK, các nhà phân phối và các công ty bán buôn cung cấp. Vai trò trung tâm phân phối thủy sản của Mexico City đang giảm dần. Các thành phố Guadalajara và Tijuana đang có vai trò quan trọng hơn trong việc phân phối thủy sản ở khu vực miền trung và miền bắc đất nước.

Các hộ gia đình có thu nhập cao và trung bình chiếm khoảng 30% dân số của Mexico City, Guadalajara và Monterrey, tạo nên một thị trường lớn cho các sản phẩm thủy sản cao cấp. Ngòi ra, Mêhicô còn có khá nhiều thành phố có dân số hơn 1 triệu như Toluca, Puebla, León và Torreón. Tiêu thụ thủy sản tại thành thị nhiều hơn ở nông thôn. Thói quen ẩm thực của người dân Mêhicô đang thay đổi, chú trọng nhiều hơn đến lợi ích cho sức khỏe, vì vậy, tiêu thụ thủy sản gia tăng ở mọi tầng lớp người dân. 

Mêhicô đứng thứ 7 thế giới về điểm đến du lịch, hằng năm đón tiếp trên 21 triệu lượt du khách quốc tế và hơn 50 triệu lượt du khách nội địa. Vì vậy, có nhiều cơ hội cho thủy sản NK tại các khu nghỉ dưỡng, khách sạn và nhà hàng. Tiềm năng XK tôm đông lạnh sang Mêhicô rất lớn, đặc biệt là các trung tâm du lịch như Cancun, Puerto Vallarta and Acapulco, có nhu cầu lớn các sản phẩm cao cấp. Các sản phẩm philê cá như cá hồi, cá tuyết và các loại cá khác rất phổ biến ở Mêhicô.

Phương pháp xúc tiến thủy sản NK hiệu quả nhất ở Mêhicô là thông qua các nhà phân phối và các công ty NK có hoạt động hợp tác với các khách sạn, nhà hàng và siêu thị. Chi phí vận chuyển, giá cả, thông tin sản phẩm, dịch vụ khách hàng và hỗ trợ kỹ thuật cũng tác động đáng kể đến sản phẩm NK, trong đó, giá cả là yếu tố then chốt ảnh hưởng đến quyết định mua hàng của người Mêhicô.

Thị trường hấp dẫn cho cá tra và cá ngừ

Những năm đầu thế kỷ 21, giá trị XK thủy sản của Việt Nam sang Mêhicô rất thấp. Tuy nhiên, hiện nay, Mêhicô được đánh giá là điểm sáng đối với XK thủy sản Việt Nam. Mêhicô có mặt trong top 10 thị trường NK thủy sản Việt Nam với giá trị NK liên tục tăng. Việt Nam đã trở thành nhà cung cấp thủy sản lớn thứ 2 của Mêhicô sau Trung Quốc, với sản phẩm XK chủ yếu là philê cá đông lạnh; trong đó, cá tra và cá ngừ thường chiếm tới 95-99% giá trị.

Mãi gần đây, người dân Mêhicô mới biết nhiều đến philê cá tra của Việt Nam. Sản phẩm này đã có mặt ở hầu hết các siêu thị lớn tại Mêhicô như Walmart, Costco, Chedraui, Superama, Soriana… Có thể nói, đây là thị trường tiêu thụ cá tra lớn nhất khu vực Trung và Nam Mỹ. Hiện nay, Mêhicô được xem là thị trường NK lớn, ổn định và còn nhiều tiềm năng của cá tra Việt Nam.

Từ 2007-2011, XK cá tra sang Mêhicô tăng liên tục, năm 2007 chiếm 88% giá trị XK thủy sản sang thị trường này, đạt 40 triệu USD USD. Con số này tăng 50% lên 59,6 triệu USD năm 2008, 72,05 triệu USD năm 2009 và 86,2 triệu năm 2010. Năm 2011, giá trị XK cá tra sang Mêhicô tăng 54%, đạt 109 triệu USD, chiếm 6% tổng giá trị XK cá tra của cá nước. Năm 2012, mặc dù có sụt giảm do những khó khăn chung, nhưng Mêhicô vẫn là thị trường NK cá tra lớn thứ 4 của Việt Nam, sau Mỹ, EU và ASEAN. Trong các năm 2008-2012, cá tra thường chiếm hơn 95% giá trị XK thủy sản của Việt Nam sang Mêhicô, riêng năm 2009 chiếm 98%.

Tháng 6/2013, XK cá tra sang Mêhicô đạt 8,95 triệu USD, dù có giảm so với 9,3 triệu USD của tháng trước, nhưng tăng tới 100,7% so với cùng kỳ năm ngoái, đưa giá trị XK trong 6 tháng đầu năm lên 51,45 triệu USD, tăng 9,8% so với cùng kỳ năm ngoái. Đây là dấu hiệu đáng mừng, trong bối cảnh XK cá tra sang nhiều thị trường như châu Âu đang sụt giảm.

Đến nay, tốc độ XK cá tra sang Mêhicô có chậm lại nhưng vẫn ở mức cao, cho thấy thị trường này vẫn còn nhiều tiềm năng. Đồng thời, Mêhicô còn là cánh cửa để cá tra Việt Nam tìm đường thâm nhập sang các thị trường Nam Mỹ khác như Goatemala, Belize. 

Cá ngừ hiện là mặt hàng có giá trị đứng thứ hai sau cá tra trong các sản phẩm thủy sản Việt Nam XK sang Mêhicô. Đây là sản phẩm thủy sản được người dân Mêhicô khá ưa thích và tin dùng. Với mức tiêu thụ cá ngừ bình quân theo đầu người 1,25 kg/năm, Mêhicô đứng thứ 10 trong số các nước tiêu thụ cá ngừ nhiều nhất trên thế giới.

Từ năm 2007 - 2011, giá trị XK cá ngừ Việt Nam sang Mêhicô có nhiều biến động. Năm 2008, giá trị XK đạt 5,3 triệu USD, nhưng năm 2009 lại sụt giảm mạnh tới 88%, còn 660.900 USD. Đến năm 2010, giá trị XK cá ngừ Việt Nam sang Mêhicô lại tăng mạnh tới 142%, đạt 1,6 triệu USD. Năm 2012, giá trị XK cá ngừ Việt Nam tăng trưởng ấn tượng ở mức 3 con số, 341,9%, đạt 6,66 triệu USD so với năm 2011. Có những thời điểm như tháng 1/2013, XK cá ngừ sang Mêhicô tăng tới 1.853%.

Trong 6 tháng đầu năm 2013, XK cá ngừ sang Mêhicô đạt 3,8 triệu USD giá trị, tăng 35% so với cùng kỳ năm ngoái. Đến nay, dù có nhiều biến động, nhưng Mêhicô luôn nằm trong top 10 thị trường hàng đầu về giá trị NK cá ngừ của Việt Nam.

Tuy nhiên, cá ngừ xuất sang Mêhicô chủ yếu là ở dạng philê và sản phẩm đông lạnh, thuộc mã HS 0304. Các sản phẩm chế biến (trong đó có cá ngừ hộp) thuộc mã HS16 chỉ chiếm tỉ lệ nhỏ. Điều này cho thấy Việt Nam còn chưa khai thác hết khả năng tiêu thụ của thị trường.

Vì vậy, để tận dụng được tiềm năng XK sang Mêhicô, ngành thủy sản nói chung và ngành cá ngừ, cá tra Việt Nam nói riêng cần nỗ lực hơn nữa trong công tác quảng bá cũng như đa dạng hóa sản phẩm.