Mô hình nhà lưới nuôi tôm: Nên hay không nên đầu tư?

Bối cảnh: Khi thời tiết trở thành yếu tố rủi ro

Biến đổi khí hậu đang khiến các hình thái thời tiết trở nên khắc nghiệt hơn. Những đợt nắng nóng gay gắt kéo dài có thể làm nhiệt độ nước ao tăng vọt, gây sốc nhiệt, làm tôm giảm ăn và thúc đẩy tảo độc bùng phát.

Ngược lại, những cơn mưa lớn lại làm các yếu tố môi trường như nhiệt độ và độ mặn biến động đột ngột, gây stress nghiêm trọng cho đàn tôm. Việc kiểm soát những thay đổi khó lường này là một trong những thách thức lớn nhất đối với người nuôi hiện nay.

Lợi ích toàn diện của mô hình nhà lưới

Mô hình nhà lưới, về cơ bản là việc sử dụng lưới che (thường là lưới lan) để bao phủ mặt ao, hoạt động như một tấm khiên bảo vệ đa năng.

Công dụng rõ ràng và quan trọng nhất của nhà lưới là hạ nhiệt. Thực tế cho thấy, lưới che có thể giúp giảm nhiệt độ nước ao từ 2-3°C so với ao không che. Điều này giúp duy trì nhiệt độ ở mức ổn định, giúp tôm giảm stress, ăn đều và tiêu hóa tốt hơn.

Khi trời mưa, nhà lưới phát huy tác dụng như một lớp đệm, làm giảm tác động trực tiếp của hạt mưa lên mặt nước. Nó giúp hạn chế sự phân tầng nước và giảm tốc độ biến động của nhiệt độ cũng như độ mặn, cho tôm có thêm thời gian để thích nghi.

Ngoài ra, nhà lưới còn là một hàng rào vật lý hiệu quả. Nó giúp ngăn chặn lá cây, rác thải bay vào ao, giảm bớt gánh nặng hữu cơ. Quan trọng hơn, nó còn ngăn chặn sự xâm nhập của các động vật tự nhiên mang mầm bệnh như chim, cò.

Ông Trương Văn Vượng, thôn Nam Triều, xã Hoằng Phong (Hoằng Hóa) thành công nhờ nuôi tôm trong ao nổi có mái che. Ảnh: Trung Quân.

Hạn chế và những vấn đề cần cân nhắc

Tuy mang lại nhiều lợi ích, nhà lưới không phải là một giải pháp hoàn hảo và người nuôi cần cân nhắc kỹ các hạn chế.

Rào cản lớn nhất là chi phí đầu tư ban đầu cao. Việc xây dựng một hệ thống khung và lưới che kiên cố cho một ao nuôi đòi hỏi một khoản vốn không nhỏ, đây là một thách thức đối với các hộ nuôi quy mô nhỏ.

Một vấn đề kỹ thuật quan trọng khác là việc lưới che có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của tảo có lợi. Việc giảm cường độ ánh sáng có thể làm hạn chế sự quang hợp của các loài tảo khuê, vốn là nguồn thức ăn tự nhiên và cung cấp oxy quan trọng.

Ngoài ra, nhà lưới cũng có thể làm hạn chế sự khuếch tán không khí và oxy từ không khí vào mặt nước. Cùng với đó, việc vệ sinh, bảo trì lưới sau một thời gian sử dụng cũng là một công việc cần được tính đến.

Hướng đầu tư và vận hành hiệu quả

Để phát huy tối đa lợi ích và hạn chế nhược điểm, việc lựa chọn và thiết kế nhà lưới cần được tính toán kỹ lưỡng. Người nuôi cần lựa chọn loại lưới có hệ số che phủ phù hợp (thường từ 50-70%), đảm bảo vừa có thể giảm nhiệt, vừa có đủ ánh sáng cho tảo có lợi phát triển.

Kết cấu khung nhà lưới phải được thiết kế chắc chắn, có khả năng chịu được gió lớn. Để khắc phục vấn đề hạn chế khuếch tán oxy, việc vận hành hệ thống quạt nước và sục khí đáy một cách hợp lý là yêu cầu bắt buộc.

Mô hình nuôi tôm công nghệ cao. Ảnh: Tép Bạc

Đầu tư cho sự ổn định

Việc đầu tư vào nhà lưới không nên được xem là một giải pháp đơn lẻ, mà là một phần trong một chiến lược quản lý tổng thể. Bằng cách hiểu rõ cả lợi ích và hạn chế, người nông dân có thể đưa ra quyết định đầu tư phù hợp.

Khi được thiết kế và vận hành đúng cách, nhà lưới sẽ trở thành một công cụ đắc lực, giúp tạo ra một môi trường nuôi ổn định. Đây chính là yếu tố then chốt để giảm rủi ro dịch bệnh, nâng cao tỷ lệ sống và hướng tới một vụ mùa có năng suất cao, bền vững.