Ngao bung - “bung là ăn”

Lâu lắm mới gặp bạn ở quê lên thành phố chơi. Bạn nằng nặc đòi đãi hải sản, tôi gọi một tô trìa mỡ thơm phức, nó cười nắc nẻ: “Tưởng trìa mỡ là thứ cao sang lắm, té chi ngao bung. Mi có nhớ ngày xưa không…?”.

Ngao bung - “bung là ăn”
Ngao bung hấp sả

Ngao bung (trìa mỡ, ngao mật, ngao lụa), cái tên mà tôi đồ rằng chỉ làng tôi gọi thế. Một loại hải sản theo con nước dạt vào gần bờ mỗi độ sang hè. Dọc theo vùng biển duyên hải Bắc Trung Bộ, cái nghề đi giật lùi cào ngao bung chừng như đã quá nổi tiếng. Làng tôi cũng không ngoại lệ, nhưng đó chỉ là ngày trước, khi đám thanh niên, phụ nữ tự trang bị cho mình một chiếc cào có cấu tạo gồm thanh tre dài, phía dưới chẻ đôi tạo hình tam giác để gắn một lưỡi sắt vòng cung, trên lưỡi sắt bố trí thêm túi lưới dày hứng ngao.

Cào ngao bung dù đơn giản nhưng không kém phần vất vả. Người cào phải đi từ sáng sớm, tranh thủ lúc thủy triều hạ, dọc theo theo con sóng ở mực nước cỡ ngang đầu gối, cúi khom người ấn lưỡi cào xuống mặt cát chừng mười lăm phân rồi đi giật lùi, khi nghe tiếng cắc dưới lưỡi cào thì ngao đã vào túi lưới. Lúc thủy triều lên, người cào ngao càng phải đi ra xa.

Ngồi hàn huyên với bạn, nó nhắc lại những ngôn từ lâu rồi tôi chưa được nghe. Nó bảo: “Mi còn nhớ “cời” không, còn nhớ đi “đụi” ngao bung không?”. Thực ra, “đụi” ngao bung dành cho những đứa trẻ mới làm quen với con sóng, chúng không thể tự vác một chiếc cào dài thượt mà chỉ dùng chân “đụi” từng thớ cát để kiếm tìm những con ngao đang vùi mình, ẩn nấp; còn “cời” là chỗ mặt nước cạn cách bờ chừng vài chục sải tay người lớn. Khi thủy triều lên người cào ngao phải bơi ra “cời” để cào.

Trong nhiều cái nghề ở vùng lộng, cào ngao bung lúc sang hè thể hiện rõ nét sinh hoạt văn hóa cộng đồng của làng biển. Ngày trước ở làng, sang mùa ngao bung, trẻ con đứng “đụi” ở vùng chân sóng; phía xa, đám thanh niên, phụ nữ từng hàng giật lùi cào ngao. Hình ảnh ấy, người miệt biển dù đi xa cũng khó thể quên.

Ngao bung có hình tam giác, lớp vỏ khá dày và nhiều màu như, xám, trắng, nâu… ngao nhỏ thì bằng 2 ngón tay, con to cỡ 4 ngón tay người lớn. Trong các loại ngao ở biển, ngao bung được xem là đặc sản với giá trị dinh dưỡng cao. Phần thịt ngao khá dày, có vị ngọt béo và thơm. Ở làng biển tôi, khi bắt được ngao bung, mang lên nhà ngâm ngước biển vài giờ đồng hồ cho sạch cát rồi rửa sạch, nấu nồi nước thật sôi thả ngao vào. Đến lúc vỏ ngao bung ra là có thể ăn được.

Thời buổi bây giờ tại các nhà hàng đây là món ăn đặc sản và dễ dàng chế biến được nhiều món như, ngao nướng mỡ hành, canh ngao nấu chua, ngao xóc tỏi, cháo ngao,… thậm chí vỏ ngao chứa canxi là loại dược liệu có tác dụng thanh nhiệt, lợi thấp, hóa đàm, chữa đau họng, ho tức, ho đờm...

Riêng tôi, nhắc đến loại hải sản này chỉ đơn giản thích ngao bung hấp sả chấm muối tiêu chanh. Nó không cầu kì nhưng khi thưởng thức sẽ cảm nhận được mùi hương, vị mặn của vùng ven chân sóng. Cùng bạn thưởng thức ngao bung hấp sả, tôi đoán chủ quán đã làm theo công thức này: Ngâm ngao bằng nước biển hoặc nước muối pha loãng để ngao nhả sạch cát, sau đó cho vào nồi cùng sả đập dập. Tùy theo khẩu vị thể cho thêm vài quả ớt, gia vị rồi mang hấp khoảng 15-20 phút, ngao bung vỏ cho phần nước ngòn ngọt là có thể dùng được.

Thưởng thức ngao bung hấp sả vô tình bạn gặp phải một mặt ngao lẫn cát. Sợ nó khó chịu, tôi trấn an: “Ngao bung sống ở mặt đáy, không có cát mới lạ. Ngày trước, người cào trần mình nửa ngày trời, da bỏng rát, đôi khi bị sóng đẩy ra xa cũng chỉ cào được vài cân. Ăn phải cát để cảm nhận được vị mặn chát của đời người bên sóng”.

Báo Thừa Thiên Huế
Đăng ngày 20/09/2018
L. Thọ
Ẩm thực

Nhận biết cá stress bằng chỉ số từ vảy

Trong nhiều năm, các nhà nghiên cứu đã tìm kiếm một cách dễ dàng để xác định thời điểm cá bị căng thẳng. Giờ đây, lần đầu tiên các nhà khoa học tại Đại học Guelph của Canada đã chỉ ra rằng hormone gây căng thẳng là cortisol tích tụ trong vảy cá từ từ và tồn tại trong nhiều tuần.

cá bị căng thẳng
• 18:20 02/11/2021

21 loại cây thủy sinh đẹp cho bể cá tại nhà- Phần 1

Một bể cá cảnh nước ngọt sẽ đẹp và độc đáo hơn rất nhiều khi có những cây thủy sinh sống động. Bài viết này lược dịch từ trang newson6 nhằm gợi ý cho người nuôi cá cảnh 21 loài cây thủy sinh phổ biến và hoàn hảo cho bể cá gia đình.

• 10:31 30/10/2021

Ảnh hưởng của kích thước bể đến hành vi của cá ngựa vằn

Một nghiên cứu mới đây của Abudusaimaiti Maierdiyal và cộng sự 2020 đã cho thấy ảnh hưởng của kích thước bể đến hành vi của cá ngựa vằn (loài cá rất quan trọng trong nghiên cứu khoa học.)

• 14:09 26/10/2021

5 bước để vệ sinh bể cá cảnh đúng cách

Những người nuôi cá cảnh sẽ biết rằng việc vệ sinh không đúng cách không chỉ xáo trộn hệ vi khuẩn có lợi trong bể cá mà còn ảnh hưởng đến sức khỏe cá. Để hạn chế điều đó bài viết hướng dẫn vệ sinh bể nuôi cá cảnh đúng cách chỉ với những dụng cụ cơ bản.

Cá phượng hoàng
• 17:27 17/09/2021

Cú hích từ TikTok Shop: Hải sản khô và nước mắm truyền thống lột xác nhờ livestream như thế nào?

Nền tảng thương mại điện tử tương tác video TikTok Shop đang tạo ra bước ngoặt lớn giúp các sản phẩm chế biến từ tôm cá ao đất như hải sản khô và nước mắm truyền thống gia tăng giá trị thương mại. Sự kết hợp giữa kỹ thuật chăn nuôi bản địa và công nghệ truyền thông trực tiếp này đã mở ra hướng đi bền vững cho nông dân vươn lên làm chủ chuỗi cung ứng.

hải sản khô tiktok shop
• 12:00 17/03/2026

Độc tố “tử thần” có thể ẩn trong món cá ủ chua quen thuộc

Một trường hợp nghi ngộ độc botulinum sau bữa cơm có món cá ủ chua tại xã Phước Chánh (Đà Nẵng) đang được cơ quan chức năng khẩn trương điều tra. Các chuyên gia cảnh báo đây là loại độc tố thần kinh cực mạnh, có thể gây liệt cơ hô hấp và đe dọa tính mạng nếu không xử trí kịp thời.

cá muối ủ chua
• 12:00 18/02/2026

Cách làm tôm khô tại nhà: Ngọt tự nhiên, để được lâu dù không có nắng

Ngày Tết cận kề, nhiều người băn khoăn không biết chuẩn bị món gì vừa ngon vừa tiện đãi khách thì hãy nghĩ đến món tôm khô - lựa chọn quen thuộc vì dễ bảo quản, dùng được lâu và chế biến nhanh. Thay vì mua sẵn ngoài chợ, bạn có thể tự làm tôm khô tại nhà để đảm bảo vệ sinh và giữ trọn vị ngọt tự nhiên

tom-kho
• 12:00 06/02/2026

Hơn nửa thập kỷ giữ lửa tại làng Vũ Đại với món cá kho trứ danh

Cá kho làng Vũ Đại không chỉ là món ăn truyền thống mà còn là biểu tượng văn hóa ẩm thực đặc sắc của vùng đất Hà Nam. Với quy trình chế biến kỳ công kéo dài hàng chục tiếng đồng hồ, món ăn này đã khẳng định vị thế đặc sản cao cấp trong các dịp lễ Tết.

Cá kho
• 12:13 30/01/2026

Phụ thu 10% và những điều chỉnh tức thời của thị trường nhập khẩu thủy sản tại Hoa Kỳ

Chính sách phụ thu nhập khẩu 10% của Hoa Kỳ đang tạo ra nhiều biến động đối với thị trường thủy sản toàn cầu, buộc các nhà nhập khẩu phải nhanh chóng điều chỉnh chiến lược kinh doanh, chuỗi cung ứng và cấu trúc chi phí. Diễn biến này được dự báo sẽ tác động trực tiếp đến hoạt động xuất khẩu thủy sản của Việt Nam trong năm 2026.

chế biến thủy sản
• 13:01 17/03/2026

Bộ Nông nghiệp và Môi trường trả lời cử tri TP.HCM về giải pháp ngăn thực phẩm bẩn

Trước lo ngại về tình trạng sử dụng chất cấm trong chăn nuôi, thủy sản và thực phẩm không rõ nguồn gốc, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết sẽ tiếp tục hoàn thiện chính sách, tăng cường hậu kiểm và xử lý nghiêm vi phạm để bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng.

cá
• 13:01 17/03/2026

Làm Thế Nào Để Một Trang Trại Cá Có Thể Kiếm Được Lợi Nhuận?

Lợi nhuận trong nuôi cá không đến từ việc cắt giảm chi phí bằng mọi giá, mà đến từ khả năng tối ưu biên lợi nhuận trên mỗi kilogram cá bán ra. Điều này phụ thuộc vào ba yếu tố cốt lõi: lựa chọn loài nuôi, phương thức nuôi và chiến lược thức ăn.

• 13:01 17/03/2026

Xung Đột Trung Đông Leo Thang: Chuỗi Cung Ứng Thủy Sản Việt Nam Đối Mặt Rủi Ro Lớn

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thuỷ sản Việt Nam (VASEP), Trung Đông đang nổi lên là một trong những thị trường tăng trưởng đáng chú ý của thủy sản Việt Nam.

cảng
• 13:01 17/03/2026

Chuyển giao công nghệ tạo giống tôm kháng bệnh (SPR)

Việc chuyển giao thành công kỹ thuật chọn giống kháng bệnh chính là chìa khóa giải quyết triệt để rủi ro từ gốc rễ, thay vì thụ động chạy chữa bằng hóa chất như trước đây.

tôm
• 13:01 17/03/2026
Some text some message..