Nhớ đời món khô “hắc cấy” miệt Cửu Long

Cá đuối có nhiều loại: đuối sẻ, đuối điện, đuối dơi… nhưng ngon nhất phải là cá đuối đen phơi khô (còn gọi là hắc cấy). Lần đầu tiên trong đời tôi được ăn khô hắc cấy trong chuyến đi ra biển Bình Đại (Bến Tre) cách đây cũng chục năm rồi.

Hắc cấy
Khô hắc cấy đen tuyền được bán với giá khá đắt (ảnh: Hoàng Lê)

Hồi ấy, hắc ấy còn nhiều nên khô hắc cấy vẫn thường hay có mặc trong các bàn tiệc ở vùng sông nước miệt Cửu Long. Giờ đây, hắc cấy thuộc vào dạng “của hiếm”, giá cả khá đắt nên ít người biết về loài hắc cấy độc đáo này.

Ngày xưa, gần như biển miền Tây nào cũng có hắc cấy nhưng hiện tại giờ đây tìm được hắc cấy “chính hiệu” quả là điều không dễ.

Hắc cấy có màu sắc đen tuyền đặc trưng, nặng nhất tầm 3 kg, chiều ngang của thân từ vi cánh này sang vi cánh kia khoảng chừng 2 gang tay. Thường chỉ những người dân vùng biển mới được ăn thịt hắc cấy tươi, còn dân trong đất liền chỉ được ăn hắc cấy đã được phơi nắng cho khô. “Dân nhậu” miền Tây chuộng khô hắc cấy, bởi hương vị ngon ngọt đậm đà, uống chung rượu đế, xé một miếng khô hắc cấy cho vào miệng rồi vừa nhai vừa trò chuyện thì còn thú vị nào hơn.

Giờ đây, dân đánh bắt cá biển mà lưới được hắc cấy giữa biển là may mắn vô cùng. Hắc cấy làm thành món gì cũng ngon tới… nhớ đời. Những món hắc cấy quấn lá chuối nướng, xào bắp chuối, xào lăn, xào sả ớt, nấu chua... đều là những món ngon tuyệt hảo. Nhiều người cho rằng, “tuyệt trần” hơn hết là nếu được thưởng thức hắc cấy hấp bánh tráng kèm thêm nước chấm giằm gan của nó thì đã đời cái thần khẩu, ăn hoài không biết chán.

Tôi nhớ hoài lần ra biển ở Bình Đại (Bến Tre), một anh bạn mang đến con cá đuối màu đen rồi đặt lên bếp than hồng. Chốc lát, cá đuối cong queo, thoang thoảng mùi hương lan toả xung quanh, lúc này anh bạn mới cười bảo: “Hắc cấy chín rồi!”. Lúc này tôi mới biết, thì ra con cá đuối màu đen kia có tên gọi rất thú vị, đó là… hắc cấy. Lần đầu tiên tôi được thưởng thức món khô nướng độc đáo này, ăn vào cứ nhớ hoài không sao quên được.

Những ngày hè nắng nóng, tôi trở lại vùng biển để tận hưởng cái không khí trong lành của biển khơi mêng mông sóng nước. Ghé vào một quán bán khô, gọi một con hắc cấy để tìm lại cảm giác ngọt lành hương vị con hắc cấy năm xưa. Chủ quán bước ra và vui vẻ nói rằng, cá đuối đen giờ đây hiếm lắm, chỉ còn lại cá đuối lai (gần giống với hắc cấy) mà thôi. Tôi chợt nghĩ, đúng là những gì gọi là quí hiếm thì ắt sẽ không còn và hắc cấy miệt Cửu Long theo thời gian cũng sẽ chìm vào quên lãng.

Chỉ là những miếng khô hắc cấy, nhưng ai cũng đều cảm nhận được vị ngon rất đặc biệt của nó tới mức chẳng bao giờ quên được trong cái sự thòm thèm. Có lẽ, tôi sẽ nhắc hoài chuyến đi biển năm xưa được thưởng thức con khô hắc cấy đen tuyền, cong queo nướng dưới ngọn lửa than hồng đỏ rực.

Dân Việt, 24/06/2015
Đăng ngày 24/06/2015
Bài, ảnh: Hoàng Lê
Ẩm thực

Nhận biết cá stress bằng chỉ số từ vảy

Trong nhiều năm, các nhà nghiên cứu đã tìm kiếm một cách dễ dàng để xác định thời điểm cá bị căng thẳng. Giờ đây, lần đầu tiên các nhà khoa học tại Đại học Guelph của Canada đã chỉ ra rằng hormone gây căng thẳng là cortisol tích tụ trong vảy cá từ từ và tồn tại trong nhiều tuần.

cá bị căng thẳng
• 18:20 02/11/2021

21 loại cây thủy sinh đẹp cho bể cá tại nhà- Phần 1

Một bể cá cảnh nước ngọt sẽ đẹp và độc đáo hơn rất nhiều khi có những cây thủy sinh sống động. Bài viết này lược dịch từ trang newson6 nhằm gợi ý cho người nuôi cá cảnh 21 loài cây thủy sinh phổ biến và hoàn hảo cho bể cá gia đình.

• 10:31 30/10/2021

Ảnh hưởng của kích thước bể đến hành vi của cá ngựa vằn

Một nghiên cứu mới đây của Abudusaimaiti Maierdiyal và cộng sự 2020 đã cho thấy ảnh hưởng của kích thước bể đến hành vi của cá ngựa vằn (loài cá rất quan trọng trong nghiên cứu khoa học.)

• 14:09 26/10/2021

5 bước để vệ sinh bể cá cảnh đúng cách

Những người nuôi cá cảnh sẽ biết rằng việc vệ sinh không đúng cách không chỉ xáo trộn hệ vi khuẩn có lợi trong bể cá mà còn ảnh hưởng đến sức khỏe cá. Để hạn chế điều đó bài viết hướng dẫn vệ sinh bể nuôi cá cảnh đúng cách chỉ với những dụng cụ cơ bản.

Cá phượng hoàng
• 17:27 17/09/2021

Độc tố “tử thần” có thể ẩn trong món cá ủ chua quen thuộc

Một trường hợp nghi ngộ độc botulinum sau bữa cơm có món cá ủ chua tại xã Phước Chánh (Đà Nẵng) đang được cơ quan chức năng khẩn trương điều tra. Các chuyên gia cảnh báo đây là loại độc tố thần kinh cực mạnh, có thể gây liệt cơ hô hấp và đe dọa tính mạng nếu không xử trí kịp thời.

cá muối ủ chua
• 12:00 18/02/2026

Cách làm tôm khô tại nhà: Ngọt tự nhiên, để được lâu dù không có nắng

Ngày Tết cận kề, nhiều người băn khoăn không biết chuẩn bị món gì vừa ngon vừa tiện đãi khách thì hãy nghĩ đến món tôm khô - lựa chọn quen thuộc vì dễ bảo quản, dùng được lâu và chế biến nhanh. Thay vì mua sẵn ngoài chợ, bạn có thể tự làm tôm khô tại nhà để đảm bảo vệ sinh và giữ trọn vị ngọt tự nhiên

tom-kho
• 12:00 06/02/2026

Hơn nửa thập kỷ giữ lửa tại làng Vũ Đại với món cá kho trứ danh

Cá kho làng Vũ Đại không chỉ là món ăn truyền thống mà còn là biểu tượng văn hóa ẩm thực đặc sắc của vùng đất Hà Nam. Với quy trình chế biến kỳ công kéo dài hàng chục tiếng đồng hồ, món ăn này đã khẳng định vị thế đặc sản cao cấp trong các dịp lễ Tết.

Cá kho
• 12:13 30/01/2026

Vì sao người Việt chuộng tôm khô ngày Tết?

Khi những cơn gió chướng bắt đầu thổi về trên những cánh đồng miền Tây, mang theo cái se lạnh dịu nhẹ của những ngày cuối năm, cũng là lúc các làng nghề ven biển bước vào mùa rộn ràng nhất.

Tôm khô
• 10:33 26/01/2026

Vietshrimp Asia 2026 & Aquaculture Vietnam 2026 – Kết nối toàn diện chuỗi giá trị, thúc đẩy tương lai ngành thủy sản bền vững

Năm 2025 đánh dấu một cột mốc quan trọng của ngành thủy sản Việt Nam, với tổng sản lượng đạt gần 10 triệu tấn và kim ngạch xuất khẩu khoảng 11,3 tỷ USD – mức cao nhất từ trước đến nay, tạo nền tảng vững chắc cho mục tiêu tăng trưởng bền vững giai đoạn 2026. Các sản phẩm chủ lực như tôm và cá tra tiếp tục giữ vai trò dẫn dắt xuất khẩu, trong khi nuôi biển và đa dạng hóa đối tượng nuôi từng bước mở rộng nguồn cung và gia tăng giá trị chuỗi sản xuất.

• 13:04 20/02/2026

1.852 container tôm Indonesia quay lại thị trường Mỹ sau bê bối nhiễm phóng xạ

Sau nhiều tháng gián đoạn vì sự cố nhiễm chất phóng xạ trong một số lô hàng, xuất khẩu tôm của Indonesia sang Mỹ đã chính thức nối lại, với 1.852 container được thông quan trong giai đoạn từ cuối tháng 10/2025 đến đầu tháng 2/2026.

tôm đông lạnh
• 13:04 20/02/2026

Chuẩn hóa phương pháp xác định thủy ngân hữu cơ trong thủy sản

Việc ban hành Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 14443:2025 về xác định hàm lượng thủy ngân hữu cơ trong thủy sản không chỉ là một bước điều chỉnh kỹ thuật, mà phản ánh yêu cầu ngày càng cao về an toàn thực phẩm trong bối cảnh xuất khẩu thủy sản Việt Nam phụ thuộc lớn vào các thị trường khó tính.

cá
• 13:04 20/02/2026

Khác biệt giữa ao tôm lót bạt và ao nuôi tôm truyền thống: Nên chọn mô hình nào?

Trong bối cảnh dịch bệnh và ô nhiễm môi trường nuôi ngày càng gia tăng, mô hình ao tôm lót bạt đang dần thay thế ao đất truyền thống tại nhiều vùng nuôi trọng điểm. Tuy nhiên, việc lựa chọn không chỉ phụ thuộc vào xu hướng mà còn liên quan đến điều kiện kỹ thuật, vốn đầu tư và khả năng quản lý của người nuôi.

ao nuôi
• 13:04 20/02/2026

Những thực phẩm không nên ăn cùng hải sản để tránh rối loạn tiêu hóa

Hải sản giàu đạm, khoáng chất và vi lượng thiết yếu như kẽm, sắt, canxi… Tuy nhiên, không phải thực phẩm nào cũng phù hợp khi kết hợp cùng tôm, cua, cá, mực. Một số sự kết hợp tưởng như vô hại có thể gây khó tiêu, rối loạn tiêu hóa, thậm chí tăng nguy cơ ngộ độc nếu sử dụng không đúng cách.

hải sản
• 13:04 20/02/2026
Some text some message..