Áp dụng nhiều công nghệ mới để chống khai thác IUU

Kết quả hơn 7 năm chống khai thác IUU

Sau hơn 7 năm (2017 - 2025) chống khai thác IUU, gỡ cảnh báo “Thẻ vàng” của Ủy ban Châu Âu (EC), nước ta đã cơ bản khắc phục được các hạn chế. Tính đến ngày 6/1/2025 đã rà soát thống kê được 84.536 tàu cá, trong đó đăng ký cập nhật trên VN-Fishbase 83.648 chiếc, đạt 98,9%; cấp giấy phép khai thác cho tàu từ 15 mét trở lên 25.942 chiếc, đạt 90,3%. 

Tàu dài từ 15 mét trở lên hoạt động khai thác được lắp đặt thiết bị giám sát hành trình 28.312 chiếc, đạt 100%. Số tàu cá không đủ điều kiện đi khai thác, có nguy cơ cao vi phạm khai thác IUU đã được các địa phương lập danh sách, cập nhật trên hệ thống giám sát và giao cho lực lượng chức năng, chính quyền cơ sở theo dõi quản lý, cập nhật thường xuyên vị trí neo đậu. 

Việc kiểm soát tàu cá xuất nhập bến và hoạt động trên biển đã có nhiều tiến bộ. Công tác truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác được các địa phương thực hiện chặt chẽ hơn trước. Đến nay, chưa phát hiện trường hợp vi phạm khai thác IUU đối với các lô hàng xuất khẩu sang thị trường Châu Âu.

Xử lý nghiêm minh và những tồn tại

Cả nước đã khởi tố 32 vụ án hình sự liên quan đến hành vi môi giới, móc nối, xuất cảnh trái phép đưa tàu cá, ngư dân đi khai thác hải sản bất hợp pháp ở vùng biển nước ngoài; gửi, vận chuyển thiết bị giám sát hành trình tàu cá, hợp thức hóa hồ sơ vi phạm IUU. Việc xử lý các hành vi vi phạm về ngắt kết nối thiết bị giám sát hành trình tàu cá, khai thác bất hợp pháp ở vùng biển nước ngoài tiếp tục được tăng cường nghiêm minh. Cụ thể, năm 2023 xử lý 4.022 trường hợp với tổng số tiền trên 89 tỷ đồng, năm 2024 xử lý 4.314 trường hợp với tổng số tiền gần 100 tỷ đồng.

Tuy nhiên, cả nước vẫn còn 888 tàu cá “3 không” tập trung tại các tỉnh miền Trung và miền Nam. Việc gia hạn, cấp giấy phép khai thác thủy sản theo quy định còn chậm, tỷ lệ cấp giấy phép khai thác thủy sản cho tàu từ 6 mét trở lên mới đạt 76,5%. Kết quả xác minh, xử lý các hành vi vi phạm ngắt kết nối VMS, vượt ranh giới cho phép trên biển, vi phạm khai thác hải sản bất hợp pháp ở vùng biển nước ngoài vẫn còn rất thấp so với các vụ việc được phát hiện.

Cần áp dụng nhiều công nghệ mới quản lý tàu cá

Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà yêu cầu các bộ, ngành, địa phương áp dụng nhiều công nghệ mới để tăng cường quản lý tàu cá. Trong đó có việc nhanh chóng hoàn thiện cơ sở dữ liệu quốc gia về thuỷ sản. Đồng thời, nâng cao chất lượng cơ sở hạ tầng và công tác quản lý nguồn lợi hải sản. 

Trong công tác quản lý, hoàn thiện chế tài, quy định xử lý các hành vi vi phạm khai thác IUU. Hoàn thành việc cấp đăng ký cho số lượng tàu cá “3 không” còn tồn tại ở một số địa phương. Tăng cường giám sát đội tàu cá nhằm ngăn chặn, chấm dứt tình trạng tàu cá của Việt Nam vi phạm khai thác ở vùng biển nước ngoài, hạn chế tối đa các vụ việc tàu cá mất kết nối thiết bị giám sát hành trình trên biển.

Cần áp dụng nhiều công nghệ mới quản lý tàu cá. Ảnh: daidoanket.vn

Tăng cường rà soát, phân loại, xác minh, xử lý nghiêm các cá nhân, tập thể cố tình vi phạm quy định của pháp luật về chống khai thác IUU. Thực hiện nghiêm việc giám sát tàu cá ra vào cảng, truy xuất nguồn gốc hải sản. Các địa phương ven biển chuẩn bị tốt các nội dung phục vụ Đoàn Thanh tra của Uỷ ban Châu Âu trong đợt thanh tra lần thứ 5 năm 2025.

Ấn Độ dùng máy bay không người lái giám sát khai thác 

Chuyên gia ngành thủy sản cho biết, đầu tháng 1/2025, bang Maharashtra ở phía Tây Ấn Độ đã ra mắt hệ thống giám sát tàu cá bằng máy bay không người lái để ngăn chặn việc đánh bắt thủy sản IUU. Qua đây, nâng cao hiệu quả thực thi Luật Sửa đổi quy định đánh bắt cá trên biển năm 2021 của bang. Đây là bang lớn thứ 3 về diện tích và thứ 2 về dân số của Ấn Độ, có bờ biển dài 720km.

Hệ thống giám sát của bang Maharashtra được trang bị 9 máy bay không người lái để giám sát 7 huyện ven biển, với 1 phòng điều khiển. Các máy bay không người lái có nhiệm vụ giám sát hoạt động đánh bắt cá dọc theo bờ biển, trong phạm vi 12 hải lý. Hệ thống máy bay không người lái còn phối hợp với cảnh sát biển, tăng cường an ninh hàng hải trong phạm vi 120 hải lý.

Hoạt động giám sát tập trung tại các địa điểm trọng yếu, với các cảnh quay để cung cấp cho cơ quan chức năng kịp thời ngăn chặn vi phạm, hỗ trợ tàu cá chấp hành đúng luật pháp và xử lý nghiêm những hành vi cố tình vi phạm.