Bỏ quên độ kiềm: Sai lầm khiến nhiều vụ nuôi thất bại

Trong nuôi tôm, bà con thường quen với việc đo pH, đo oxy, đo độ mặn. Nhưng lại ít người để ý đến một chỉ số có vai trò không kém phần quan trọng – đó là độ kiềm (alkalinity). Kiềm không phải là một yếu tố “thời vụ” hay “có cũng được”, mà là trụ cột giữ ổn định môi trường nước ao. Một ao nuôi có kiềm dao động thất thường thì dù pH, oxy hay vi sinh có tốt đến đâu, tôm vẫn có nguy cơ bị sốc, bỏ ăn và chậm lớn. Trong bối cảnh giá thành sản xuất ngày càng tăng, việc chăm môi trường ao từ những thứ cơ bản như độ kiềm chính là cách tiết kiệm chi phí lâu dài.

Đo kiềm là bước cơ bản nhưng quan trọng để giữ ổn định môi trường ao nuôi tôm. Ảnh: Thủy Sản Thái Mỹ

Khái niệm độ kiềm và vai trò trong ao nuôi

Độ kiềm là tổng lượng ion có khả năng trung hòa axit trong nước, chủ yếu là bicarbonate, carbonate và hydroxide. Nói đơn giản, kiềm là “lá chắn” giúp pH ổn định, làm chậm lại quá trình dao động pH giữa sáng và chiều, đặc biệt là trong các ao có nhiều tảo.

Trong môi trường nuôi tôm, nếu độ kiềm thấp dưới 60 mg/L, pH rất dễ tụt sau mưa, gây sốc cho tôm. Nếu kiềm cao trên 180 mg/L, nước ao dễ bị đóng váng, tích tụ vôi đáy, cản trở hấp thu khoáng chất và gây stress sinh học cho tôm. Ở mức lý tưởng khoảng 80 – 150 mg/L CaCO₃, độ kiềm sẽ giúp tôm khỏe, hệ vi sinh ổn định và môi trường ít biến động – là điều kiện cần để tôm phát triển tốt.

Lợi ích khi duy trì độ kiềm ổn định

Duy trì kiềm ổn định không chỉ giúp pH ít dao động mà còn tạo ra nhiều lợi ích thiết thực:

Tôm ăn khỏe, giảm hiện tượng bỏ ăn bất thường

Tăng hiệu quả của men vi sinh và khoáng, nhất là vi sinh xử lý đáy

Tảo phát triển ổn định, tránh nở hoa hoặc tàn rữa đột ngột

Giảm nguy cơ phát sinh khí độc như NH₃, H₂S do hệ vi sinh hoạt động hiệu quả hơn

Giúp môi trường nước luôn trong trạng thái cân bằng, tôm ít bị stress và tăng trưởng nhanh

Tôm, cá khỏe mạnhMôi trường ổn định giúp tôm khỏe mạnh, lớn nhanh, giảm rủi ro và tiết kiệm chi phí. Ảnh: Tép Bạc

Lưu ý nhỏ để kiểm soát kiềm tốt hơn

Sau mưa lớn, luôn đo lại kiềm để kịp thời điều chỉnh nếu tụt thấp. Mưa thường mang tính acid nhẹ, làm nước ao “mềm” đi, kéo theo pH và kiềm giảm nhanh.

Nếu đang sử dụng vi sinh, đặc biệt là các chủng Bacillus, Pseudomonas xử lý đáy, cần đảm bảo độ kiềm tối thiểu 80 mg/L để vi sinh phát triển và thực hiện tốt vai trò phân hủy chất thải hữu cơ.

Không nên đo kiềm ngay sau khi vừa tạt vôi hoặc thay nước vì kết quả có thể bị sai lệch. Nên chờ ít nhất 2 - 4 giờ sau xử lý rồi mới tiến hành đo.

Tập thói quen ghi lại kết quả đo kiềm mỗi lần, kèm theo ngày đo, thời tiết và tình trạng ao. Đây là cách giúp bà con phát hiện sớm xu hướng bất thường và xử lý kịp thời.

Lưu ý khi đo kiềmKhông đo kiềm ngay sau khi tạt vôi hoặc thay nước. Ảnh: Tép Bạc

Giữ vững độ kiềm, giữ chắc vụ nuôi

Độ kiềm là một trong những yếu tố nền tảng quyết định sự ổn định của ao nuôi tôm. Việc đo và điều chỉnh kiềm tuy đơn giản nhưng lại đem lại hiệu quả bền vững, giúp giảm thiểu rủi ro, ổn định năng suất và tiết kiệm chi phí.

Trong một vụ nuôi, bà con có thể gặp nhiều vấn đề không lường trước: mưa trái mùa, tôm bỏ ăn, vi sinh yếu, khí độc tăng… Nhưng nếu ngay từ đầu kiểm soát tốt môi trường ao bằng những việc đơn giản như đo kiềm đúng cách, đúng thời điểm, thì mọi thứ sẽ dễ kiểm soát hơn nhiều.

Đăng ngày 15/07/2025
T.N.T.D @t-n-t-d
Nuôi trồng

FLOCponics: Sự tích hợp hoàn hảo của công nghệ biofloc và cây thủy canh

FLOCponics là một loại Aquaponics thay thế tích hợp công nghệ biofloc (BFT) với sản xuất cây trồng không sử dụng đất.

flocponics
• 15:51 07/03/2022

Mô hình nuôi ba ba lãi 300 triệu đồng/năm

Mô hình nuôi ba ba của ông Lương Thành Kỷ, ở thị trấn Búng Tàu, huyện Phụng Hiệp. Qua 14 năm phát triển, đến nay đàn ba ba sinh sản của ông Kỷ đã phát triển hơn 1.500 con, mỗi năm xuất bán ra thị trường từ 8.000-10.000 con giống, trừ hết các khoản chi phí, lợi nhuận gần 300 triệu đồng/năm.

Ba ba.
• 09:38 14/06/2021

Kinh tế ổn định nhờ nuôi ba ba sinh sản

Hơn 20 năm nuôi ba ba sinh sản, anh Nguyễn Đức Lợi, ấp Phước Thọ B, xã Mỹ Phước, huyện Mỹ Tú, tỉnh Sóc Trăng có cuộc sống khấm khá. Gắn bó lâu năm với con ba ba một phần cũng vì sự yêu thích loài vật này, ba ba lại dễ nuôi, nhẹ công chăm sóc, thị trường tiêu thụ tốt, đem lại nguồn thu nhập ổn định cho gia đình anh.

• 15:40 03/03/2021

Thu trăm triệu đồng mỗi năm từ nuôi ba ba

Nuôi ba ba gai là một công việc đòi hỏi phải có nguồn vốn lớn và kỹ thuật cao. Nhưng bằng ý chí, nghị lực, sự đam mê tận tụy với công việc cùng với áp dụng các kiến thức khoa học kỹ thuật mà ông Phạm Tất Đạt ở xã Yên Bình, thành phố Tam Điệp đã thành công, vươn lên trở thành triệu phú.

kỹ thuật sản xuất giống baba
• 10:00 30/05/2017

Quạt vẫn chạy nhưng tôm vẫn rớt đáy: Vấn đề nằm ở đâu?

Quạt nước là thiết bị quen thuộc trong ao nuôi tôm, nhưng cũng là nơi người nuôi dễ mắc sai lầm nhất. Không ít ao đầu tư rất nhiều quạt, tiền điện tăng cao, nhưng oxy đáy vẫn thiếu và môi trường ngày càng mất ổn định.

Quạt nước
• 11:38 16/01/2026

Bí quyết tập ăn từ nhỏ cho tôm

Thách thức lớn nhất đối với người nuôi tôm thẻ chân trắng hiện nay là tình trạng tôm thương phẩm thường chậm lớn, tiêu hóa kém khi phải ăn các loại thức ăn công nghiệp có hàm lượng đạm thực vật cao.

Tôm thẻ
• 11:54 14/01/2026

Xác định khung giờ tôm ăn mạnh nhất để giảm hệ số FCR

Trong bài toán kinh tế nuôi tôm, thức ăn chiếm tới hơn 50% tổng chi phí. Tuy nhiên, một sai lầm kinh điển mà nhiều người nuôi vẫn mắc phải là ép tôm ăn theo giờ giấc sinh hoạt của con người thay vì tuân theo đồng hồ sinh học của loài vật.

Tôm thẻ
• 09:00 13/01/2026

Mô hình nuôi cua trong hộp nhựa liệu có đáng để mạo hiểm?

Sự khan hiếm của cua lột tự nhiên cùng giá trị kinh tế vượt trội đã biến mô hình nuôi hộp nhựa ra đời như một bước tiến tất yếu, song thực tế triển khai vẫn còn nhiều thất bại khiến người nuôi chưa thực sự đặt trọn niềm tin.

Cua lột
• 12:01 11/01/2026

Quạt vẫn chạy nhưng tôm vẫn rớt đáy: Vấn đề nằm ở đâu?

Quạt nước là thiết bị quen thuộc trong ao nuôi tôm, nhưng cũng là nơi người nuôi dễ mắc sai lầm nhất. Không ít ao đầu tư rất nhiều quạt, tiền điện tăng cao, nhưng oxy đáy vẫn thiếu và môi trường ngày càng mất ổn định.

Quạt nước
• 23:32 18/01/2026

Kinh tế tuần hoàn trong nghề cá

Trong tư duy truyền thống, cá chỉ có giá trị ở phần thịt phi lê, còn lại bị xem là phế phẩm gây ô nhiễm. Tuy nhiên, mô hình kinh tế tuần hoàn đang đảo ngược hoàn toàn định kiến này.

Nghề cá
• 23:32 18/01/2026

Nhiều chính sách hỗ trợ nuôi biển xa bờ

Để khuyến khích phát triển nuôi biển công nghệ cao, tỉnh Khánh Hòa vừa ban hành nghị quyết hỗ trợ 100% kinh phí mua bảo hiểm tai nạn cho người lao động làm việc trên các lồng bè và phương tiện phục vụ nuôi trồng. Chính sách này được ví như "lá chắn" an toàn, giúp ngư dân yên tâm đầu tư vươn ra các vùng biển xa.

Nuôi biển
• 23:32 18/01/2026

Hành trình chuẩn hóa thủy sản vào siêu thị

Đưa sản phẩm thủy sản vào kênh bán lẻ hiện đại là xu hướng tất yếu để nâng cao giá trị kinh tế và khẳng định thương hiệu. Tuy nhiên, để trụ vững trên kệ hàng siêu thị, doanh nghiệp và người nuôi buộc phải giải quyết bài toán về sự đồng nhất chất lượng và năng lực cung ứng ổn định.

Tôm
• 23:32 18/01/2026

Cách xử lý khi tôm bị đóng rong và bám bẩn đuôi trong ao nuôi cũ

Trong những cái ao đã nuôi qua nhiều năm, lớp bùn thải tích tụ dưới đáy chính là nguyên nhân chính khiến tôm dễ bị đóng rong hoặc bám bẩn ở phần đuôi.

Tôm
• 23:32 18/01/2026
Some text some message..