Bùn đáy ao nuôi: Quá trình hình thành và hiểm họa từ khí độc
Bùn đáy ao không hình thành ngẫu nhiên mà là kết quả của sự tích tụ lâu dài các chất thải hữu cơ và vô cơ trong quá trình nuôi. Các nguồn chính bao gồm thức ăn dư thừa, phân cá, xác tảo chết sau những đợt bùng phát và cả đất, cát, phù sa từ nguồn nước cấp. Nếu không được xử lý kịp thời, lớp bùn này sẽ dày lên, tạo môi trường yếm khí và khởi phát quá trình phân hủy sinh độc, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến hệ sinh thái ao nuôi.
Trong điều kiện thiếu oxy ở lớp bùn sâu, vi khuẩn kỵ khí sẽ phát triển mạnh, phân hủy chất hữu cơ và giải phóng hàng loạt khí độc ra môi trường nước. Nguy hiểm nhất là khí H₂S (Hydro sulfide) có mùi trứng thối đặc trưng, có thể ức chế hô hấp và gây chết cá hàng loạt ở nồng độ cao. Khí NH₃ (Amoniac) từ quá trình phân hủy protein gây sốc, làm suy giảm miễn dịch, khiến cá dễ mắc bệnh. Ngay cả khí CH₄ (Metan) tuy không độc trực tiếp nhưng góp phần làm giảm oxy hòa tan, bóp nghẹt môi trường sống của cá.
Khí độc có thể ức chế hô hấp và gây chết cá hàng loạt. Ảnh: Reuters
Hệ lụy kép từ bùn đáy ao: Suy thoái chất lượng nước và nguy cơ dịch bệnh
Bùn đáy ao là nguyên nhân sâu xa dẫn tới suy giảm chất lượng nước nghiêm trọng. Quá trình phân hủy hữu cơ trong bùn tiêu thụ lượng lớn oxy hòa tan, gây thiếu oxy cho cá, đặc biệt về đêm. Khi bị khuấy động bởi hoạt động của cá hoặc tác động của gió, bùn làm nước đục, cản trở ánh sáng và ảnh hưởng đến quần thể thực vật phù du. Đồng thời, quá trình phân hủy cũng làm pH dao động mạnh, tạo môi trường sống bất ổn, khiến cá chịu áp lực sinh lý kéo dài.
Bên cạnh đó, bùn đáy giàu dinh dưỡng và thiếu oxy là điều kiện lý tưởng cho mầm bệnh phát triển. Đây là nơi trú ngụ của vi khuẩn Vibrio gây bệnh xuất huyết, nấm thủy sinh gây tổn thương ngoài da, cùng ký sinh trùng như giun, sán. Khi môi trường xấu khiến cá bị stress và hệ miễn dịch suy yếu, chúng dễ bị tấn công đồng loạt bởi các tác nhân gây bệnh, dẫn tới bùng phát dịch và thiệt hại kinh tế lớn.
Giải pháp tổng thể: Chuyển từ xử lý bị động sang quản lý chủ động hệ sinh thái ao nuôi
Xử lý bùn đáy không thể chỉ trông cậy vào việc nạo vét cuối vụ – một biện pháp tốn kém, mất thời gian và chỉ giải quyết phần ngọn. Quản lý bền vững cần triển khai đồng bộ trong suốt vụ nuôi, với mục tiêu kiểm soát và hạn chế sự hình thành bùn ngay từ đầu. Trọng tâm là tối ưu quản lý thức ăn để giảm dư thừa; vận hành hệ thống sục khí, quạt nước hợp lý nhằm duy trì oxy hòa tan và thúc đẩy vi sinh vật hiếu khí phân hủy hữu cơ an toàn, hạn chế phát sinh khí độc.
Song song đó, cần bổ sung định kỳ chế phẩm vi sinh chất lượng cao như một “đội quân” vi sinh có lợi, giúp phân giải bùn hữu cơ, cạnh tranh và ức chế mầm bệnh. Cách làm này không chỉ cải thiện môi trường ao, giảm chi phí thuốc men, mà còn góp phần xây dựng hệ sinh thái đáy ao khỏe mạnh, đáp ứng tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm và nâng cao giá trị sản phẩm trên thị trường.
Xử lý bùn đáy không thể chỉ trông cậy vào việc nạo vét cuối vụ – một biện pháp tốn kém. Ảnh: ecocleanshop.vn
Hướng tới môi trường nuôi trồng thủy sản chủ động và an toàn
Quản lý bùn đáy ao không chỉ là kỹ thuật, mà còn là chiến lược bảo vệ hiệu quả và an toàn của cả vụ nuôi. Áp dụng đồng bộ các giải pháp từ quản lý thức ăn, duy trì oxy, đến bổ sung vi sinh sẽ giúp môi trường ổn định, giảm rủi ro dịch bệnh và chi phí xử lý. Đây là nền tảng để nâng cao chất lượng sản phẩm và đáp ứng tiêu chuẩn thị trường, đảm bảo thành công cho những mùa vụ tiếp theo.
_1770909192.png)
