Cá hoa - Loài cá quý như vàng dưới chân núi Hoàng Liên

Trong những chuyến công tác ở huyện Sa Pa, chúng tôi được nghe người dân kể về một loài cá lạ. Theo lời kể, loài cá này chỉ sống dọc những con suối chảy ra từ dãy núi Hoàng Liên. Đó là loài cá hoa với những hoa văn đặc biệt, thịt thơm ngon, được người dân nơi đây quý như vàng. Có thể do đánh bắt quá mức và phát triển thủy điện ồ ạt, nên loài cá này đang đứng trước nguy cơ tuyệt chủng, cần được bảo vệ.

Cá hoa - Loài cá quý như vàng dưới chân núi Hoàng Liên
Cá hoa được ông Trần Văn Thơm, xã Nậm Sài nuôi để bảo tồn và phát triển kinh tế.

Theo dấu loài cá quý

5 giờ, ngoài trời còn tờ mờ, nhóm “cần thủ” đã đánh thức chúng tôi dậy để chuẩn bị đồ câu. Mặc dù trời mưa nhỏ nhưng vẫn không ngăn được quyết tâm đi tìm loài cá hoa bí ẩn.


Các cần thủ săn loài cá quý như vàng trên suối La Ve.

Cả nhóm không ăn sáng mà đi tới hồ dưới thác La Ve ngay, bởi theo các “cần thủ”, hồ dưới chân thác La Ve là nơi cuối cùng có hy vọng săn được cá hoa quý như vàng trong ngày thường và phải đi sớm vì nắng lên là cá hoa không cắn câu.

Thác La Ve không cao nhưng khá hiểm trở, dòng nước chảy qua nhiều tầng đá, đổ xuống thành hồ nước lớn, trong vắt, sâu cả chục mét. Theo “cần thủ” Vàng A Yêm, hồ nước dưới chân thác La Ve có nhiều cá hoa, thậm chí có một chú cá hoa nặng khoảng 8 kg, nhiều cần thủ gẫy cần và đứt dây cước mà vẫn chưa thể lôi được cá lên bờ.

Sau khi dừng chân bên hồ nước, nhóm cần thủ nhanh chóng buông hơn chục lưỡi câu, tìm chỗ trú mưa và chờ đợi. Gần một giờ, con cá đầu tiên đã mắc câu, bằng kinh nghiệm, Lý A Sẩu quả quyết: “Trúng cá hoa rồi!”. Cả nhóm ai cũng hào hứng vì “chiến tích” thu được sau 2 ngày vất vả.

Con cá hoa nặng gần 1 kg được cẩn thận đưa lên bờ, tận mắt nhìn mới thấy, hiếm có loài cá nước ngọt nào đẹp như cá hoa, lưng cá màu xanh đen, bụng trắng, dọc hai bên sườn là hai vệt vảy thẳng màu đen và vàng. Dưới ánh nắng sớm, vảy cá ánh lên nhiều màu lấp lánh. “Cần thủ” Đào A Vinh nói: Có thể loài cá này được gọi là cá hoa vì có màu sắc vây, vảy đẹp như hoa văn.

Cả buổi sáng, nhóm của chúng tôi chỉ câu được một con cá hoa. Cuối cùng, con cá được một cần thủ trong nhóm mang về thả trong ao nhà để nuôi làm giống bởi không ai muốn thưởng thức loài cá đang có nguy cơ biến mất này.

Mặc dù đã tận tay cầm con cá hoa, nhưng chừng đó là chưa đủ thỏa mãn sự tò mò của chúng tôi về loài cá đẹp, lạ này. Qua tìm hiểu thông tin trên nhiều sách, báo và mạng internet, chúng tôi chưa hề bắt gặp một tài liệu nào nhắc về loài cá hoa sống tại các con suối bắt nguồn từ dãy Hoàng Liên Sơn.

Cần được bảo tồn và phát triển

Đem những thắc mắc về loài cá hoa đến gặp Thạc sỹ Nguyễn Tiến Dũng, Trưởng trại Thủy sản Quang Kim (Bát Xát), chúng tôi có một vài thông tin quý giá về loài cá này. Thạc sỹ Dũng cho biết: Tài liệu duy nhất có đề cập thông tin về cá hoa là cuốn sách Phân loại học thủy sản, do Giáo sư Mai Đình Yên biên soạn.

Được biết, cá hoa thuộc họ cá chép, phân bố ở vùng núi phía Bắc Việt Nam và đảo Hải Nam (Trung Quốc). Ở Lào Cai, cá thường sống ở những dòng suối thuộc huyện Sa Pa, Bát Xát. Có thể coi đây là loài cá bản địa của Lào Cai. Hiện nay, ở Sa Pa đã có một số hộ thử nghiệm nuôi cá hoa để phát triển kinh tế.


2 con cá được ông Đào A Son, xã Bản Hồ nuôi nhiều năm trong ao nhà.

Theo lời giới thiệu của Thạc sỹ Dũng, chúng tôi tìm gặp ông Trần Văn Thơm, xã Nậm Sài (Sa Pa), người có nhiều năm kinh nghiệm nuôi cá hoa. Căn nhà nhỏ của ông Thơm nằm cách UBND xã Nậm Sài không xa, trước cửa nhà là bể nước chừng 30 m3 được ông xây để nuôi cá hoa.

Ông Thơm tâm sự: Suối Nậm Sài trước đây có rất nhiều cá hoa, có con nặng chục kg. Năm 2012, thấy cá hoa lớn ở suối ngày càng khan hiếm, nên tôi đầu tư xây bể, bắt cá con từ suối về để nuôi, thuần dưỡng. Cứ nghe thấy ở đâu người ta bắt được cá hoa là tôi tìm đến mua về thả vào bể.

Lứa đầu tiên do ông Thơm không có kinh nghiệm nuôi nên bị chết gần 500 con cá bằng đầu đũa ăn cơm. Dần dần, đàn cá ngày càng đông, có lúc ông Thơm có 1.500 con cá hoa lớn nhỏ, con to nhất hiện đã được hơn 1 kg. Đây là loại cá ăn tạp, rất dễ nuôi, chỉ cần cung cấp đủ nước sạch là có thể nuôi được.

Nếu đầu tư bài bản, nuôi cá hoa quý hiếm rất có triển vọng trở thành mô hình phát triển kinh tế hiệu quả. Giá bán cá hoa trên thị trường hiện nay khá cao, cá giống có thể lên tới 20.000 đồng/con; cá thịt 300.000 - 400.000 đồng/kg, nhưng không có để bán.

“Tôi thử nuôi cá hoa trên bể một phần vì muốn phát triển kinh tế, một phần vì muốn bảo tồn giống cá quý hiếm này. Cứ đà phát triển thủy điện và đánh bắt tận diệt như hiện nay, chẳng mấy chốc loài cá này sẽ biến mất khỏi các con suối” - ông Thơm buồn rầu.

Theo nghiên cứu của Thạc sỹ Dũng, ngoài tự nhiên, cá hoa thường ăn rong, rêu, mùn bã hữu cơ, khả năng sinh trưởng chậm, chất lượng thịt thơm, ngon. Cá hoa có khả năng thích ứng với biên độ nhiệt nước cao, khả năng kháng bệnh tốt.

Cá hoa là loài đang có nguy cơ biến mất ngoài tự nhiên, rất cần được nghiên cứu và bảo tồn. Bên cạnh đó, đây là loài cá có giá trị kinh tế cao, được nhiều người mua để nuôi làm cảnh, có thể thuần hóa nuôi bằng thức ăn công nghiệp và nuôi để phát triển kinh tế.

Kết thúc hành trình theo dấu và tận mắt thấy loài cá được người dân Sa Pa quý như vàng, chúng tôi vẫn còn nhiều băn khoăn, trăn trở về loài cá hoa, một loài cá ít được biết đến, đang có nguy cơ biến mất trên các dòng suối bởi sự khai thác quá mức của con người và việc phát triển thủy điện ảnh hưởng đến môi trường sống tự nhiên của chúng, loài cá hoa đang rất cần được bảo vệ.

Báo Lào Cai
Đăng ngày 05/10/2018
Đức Phương

Thị trường đang phát triển thúc đẩy nhu cầu về ngành nuôi trồng rong biển

Theo báo cáo mới, mặc dù nhiều người vẫn không chắc chắn về khả năng và tính lâu dài của việc chiết xuất carbon từ rong biển, nhưng nhiều nghiên cứu cho thấy carbon từ rong biển có tác động đến môi trường thấp hơn so với các sản phẩm truyền thống.

Rong biển
• 14:13 25/09/2023

Sự tương thích giữa chất xử lý nước và bộ lọc sinh học trong RAS

RAS (Recirculating Aquaculture System) là hệ thống nước tuần hoàn, là một mô hình tuy không mới nhưng lại được sử dụng rất phổ trong nuôi trồng thủy sản.

Hệ thống nuôi RAS
• 10:16 20/09/2023

Sông Mê Kông xuất hiện loài cá quý hiếm sau 40 năm biến mất

Một loài cá quý hiếm đặc hữu ở cao nguyên Tây Tạng (Trung Quốc) đã được phát hiện sau hơn 40 năm biến mất trong lưu vực sông Mê Kông.

Loài cá Pareuchiloglanis gracilicaudata
• 11:27 11/08/2023

Sứa mặt trăng chứa đựng nhiều tiềm năng cần được khám phá

Sứa mặt trăng được biết đến là loài sứa có khả năng tự chữa lành vết thương, mọc lại phần phụ bị đứt, tái sinh, đảo ngược quá trình lão hoá. Những năng lực kỳ lạ này trực tiếp giúp chúng sinh tồn hiệu quả, tuy nhiên những năng lực này vẫn chưa được khai thác và áp dụng chúng vào các nhu cầu của con người, đặt biệt là tiềm năng kiểm soát bệnh ung thư.

Sứa mặt trăng
• 10:02 07/07/2023

Sử dụng hỗn hợp prebiotic trong Thủy sản: Kháng bệnh và miễn dịch

Hỗn hợp prebiotic, sự kết hợp β-glucan và MOS đã được báo cáo rộng rãi trong nhiều nghiên cứu rằng nó có thể làm tăng khả năng kháng bệnh của nhiều loại động vật thủy sản.

Cá nuôi
• 05:54 15/06/2024

Sử dụng hỗn hợp prebiotic trong Thủy sản: Sức khỏe và Tăng trưởng

Việc áp dụng prebiotic làm phụ gia thức ăn là một trong những cách khắc phục tình trạng lạm dụng kháng sinh trong quản lý sức khỏe loài thủy sản (Kari và cộng sự, 2021; Song và cộng sự, 2014; Zulhisyam và cộng sự, 2020).

Cá nuôi
• 05:54 15/06/2024

Cơ hội xuất khẩu thủy sản năm 2024 - 2025

Ngành thủy sản Việt Nam là ngành mới nổi với số lượng rất lớn và đóng góp đáng kể cho nền kinh tế đất nước, đóng góp đáng kể vào kim ngạch xuất khẩu hàng năm. Năm 2022, khối lượng xuất khẩu thủy sản đạt 11 tỷ USD là cột mốc quan trọng; chúng tôi đặt mục tiêu 10 tỷ USD vào năm 2024 và 12 tỷ USD vào năm 2030. Để đạt được mục tiêu này, ngành thủy sản cần một chiến lược dài hạn toàn diện và sự hỗ trợ rộng rãi từ mọi phía để giúp họ đảm bảo những gì họ muốn đạt được trong giai đoạn giữa 2024 và 2025.

Cá
• 05:54 15/06/2024

Tập huấn kỹ thuật nuôi thương phẩm tôm thẻ chân trắng ứng dụng công nghệ Semi-Biofloc

Ngày 06.6, tại xã Cát Minh (huyện Phù Cát) và xã Mỹ Thành (huyện Phù Mỹ), Trung tâm Khuyến nông Bình Định phối hợp với Trung tâm Dịch vụ nông nghiệp các huyện Phù Cát và Phù Mỹ tổ chức 02 lớp tập huấn chuyển giao kỹ thuật nuôi thương phẩm tôm thẻ chân trắng bán thâm canh – thâm canh hai giai đoạn ứng dụng công nghệ Semi-Biofloc cho 40 hộ nuôi tôm trên địa bàn các xã Cát Minh và Mỹ Thành.

Tập huấn
• 05:54 15/06/2024

Bí đỏ bổ sung chất dinh dưỡng cho tôm

Trong ngành nuôi trồng thủy sản, việc cung cấp đầy đủ và cân đối chất dinh dưỡng cho tôm nuôi là yếu tố then chốt quyết định đến năng suất và chất lượng sản phẩm. Gần đây, việc sử dụng các nguyên liệu tự nhiên, dễ tìm kiếm và có giá trị dinh dưỡng cao như bí đỏ đã được nhiều người nuôi tôm áp dụng và đạt hiệu quả tích cực.

Bí đỏ
• 05:54 15/06/2024
Some text some message..