Cá kho cơm nguội...

Hai phần cá phèn trưa hôm ấy gồm bốn con cá nhỏ, hơi cứng, kho mặn kiểu của người Trung. Tuy không đáp ứng được phần “vị” nhưng bù lại, bữa cơm đã thôi thúc tôi dẹp bớt vài việc bận rộn, sớm trở lại thăm nhà. Quê tôi ấy, miền Đông Nam Bộ, đều đặn vào ngày mùng tám, mùng chín âm lịch, đông đảo bạn hàng và khách vãng lai đứng dọc các bến cá từ sớm tinh mơ. Nếu không có gì bất thường, mỗi tháng vào những ngày đó tàu ghe cập bờ nhiều nhất. Cá mắm hải sản các loại từ dưới ghe nườm nượp khiêng lên, cảnh mua bán rôm rả tới tận chiều. Vào những ngày còn lại, tàu ghe cập bờ nhiều ít còn tùy, song đảm bảo sáng nào cũng có tới chục loại cá tươi.

Sản vật từ biển rộ lên theo mùa, theo tần suất đánh bắt. Đối với người địa phương, chẳng gì bằng mỗi ngày xách giỏ đi chợ mua được một hai ký cá tươi, cả vảy lẫn mắt còn lóng lánh xanh. Mùa này tàu ghe cập bến thường xuyên mang theo cá phèn và cá đục. Chịu khó dậy sớm lội xuống bến ghe, dậy trễ thì đi chợ, miễn gặp cả hai loại ấy thì quá vui rồi, mua luôn về kho tiêu chung một nồi ăn hai ba ngày. Ở quê tôi ít người chịu ăn mặn, nên khi nồi cá dọn lên bữa cơm lần đầu, miếng cá kho chỉ là hơi có vị hơn cá hấp chút đỉnh mà thôi. Ăn tới lần thứ hai, thứ ba, qua một hai ngày sau thì miếng cá trở nên đậm đà, nước cá để chấm rau dưa, chan cơm... đều ngon không thể tả.

Cá đục thân ngắn, lớn hơn ngón tay cái một chút, thích hợp để kho tiêu, vị ngon ngọt hơi giống vị cá bống. Cũng như cá phèn, cá đục là loại khai thác ngắn ngày, thỉnh thoảng vắng bóng trong các phiên chợ nhưng rồi sẽ có mặt trở lại rất mau. Cá phèn hồng mùa này rộ, con lớn, kho xong múc ra dĩa có màu hồng bắt mắt, nhai miếng cá trong miệng không bị bủng, thơm tho tới cả xương. Nhà quê có câu “cá kho cơm nguội”, là nói cho cữ điểm tâm, vừa chắc bụng lại hiền lành...