Cá tra đuôi vàng - Loài cá có nguy cơ tuyệt chủng

Cá tra đuôi vàng
Cá tra đuôi vàng được bán tại Thái Lan

Cá tra đuôi vàng là loài cá da trơn phân bố ở một số nước châu Á đang đối mặt với nguy cơ tuyệt chủng do khai thác quá mức và ô nhiễm môi trường.

Cá tra đuôi vàng (Pangasius Pangasius) là loài cá da trơn phân bố rộng rãi ở Bangladesh, Pakistan, Myanmar, bán đảo Malaysia, Indonesia, Việt Nam và Thái Lan. Đây là loài cá thực phẩm phổ biến, chúng có vị thơm ngon và chứa hàm lượng cao protein, béo và chất khoáng. Chúng cũng là loài cá cảnh phổ biến khi gần đây thường góp mặt trong các hội chợ cá cảnh. 

Cá tra đuôi vàng trong tự nhiên có sức chống chịu rất tốt, chúng có thể sống trong khoảng dao động cao như nhiệt độ, độ mặn và độ đục. Nhưng do sự khai thác quá mức, môi trường sống bị suy thoái, ô nhiễm môi trường nước, bãi đẻ bị phá hủy,…dẫn đến quần thể cá trong tự nhiên đang đối mặt với nguy cơ tuyệt chủng. Vì thế, bây giờ chính là lúc để chúng ta đưa ra các biện pháp phù hợp để bảo tồn chúng. Hiện có một báo cáo đã được soạn ra với mục đích tổng hợp các thông tin có sẵn ở các khía cạnh khác nhau của cá tra vàng cùng với đó là các biện pháp được ứng dụng để bảo vệ chúng.

Đặc điểm hình thái

Cá tra đuôi vàng có cơ thể thon dài, bề ngang thân nhỏ. Đầu và bụng phẳng, đuôi thắt lại phía sau vây mỡ và to ra ở phần trước cuống đuôi. Đầu có vài hạt nhỏ ở trên, miệng hơi nhô lên. Mắt nằm ở phần trước và trên mặt dưới của đầu. Miệng ở gần cuối, có hàm trên dài hơn hàm dưới, khi há miệng có kích thước vừa phải. Khóe miệng có thể kéo dài đến điểm đối diện phía trước phần trung tâm của hốc mắt. Có 4 nhóm răng hiện diện trên vòm miệng, trong đó răng vòm miệng có hình vòng cung, răng lá mía chia ra hoặc kết lại thành một đám. Có 2 cặp râu, cặp râu hàm trên có thể kéo dài tới vây ngực và cặp râu hàm dưới thì bằng ½ chiều dài của đầu. Vây lưng đầu tiên có gai cứng và cá các tia vây nối liền hình răng cưa. Vây mỡ nhỏ nằm đối diện chính giữa vây hậu môn, vây hậu môn to và phát triển dài ra. Vây đuôi có chạc ngã ba sâu, phần trên dài hơn một chút. Cơ thể có màu bạc, phần đen sậm chạy dọc theo lưng và màu tím bóng nằm ở hai bên, phần má và mặt dưới của đầu có màu vàng, vây đuôi có màu vàng sáng.

Môi trường sống

Cá tra đuôi vàng sống ở các con sông lớn và cửa sông. Đôi khi chúng ta vẫn thấy chúng ở các kênh tưới tiêu, các vũng sâu tự nhiên thậm chí là các ao trong giai đoạn gió mùa.

Tập tính ăn

Những con trưởng thành thường sống đáy và ăn thịt, chúng rất thích động vật thân mềm. Ngoài ra, nhiều tài liệu cũng ghi nhận rằng còn tìm thấy cá, côn trùng,… ở trong ruột của chúng (theo Ghosh, Saigal, Ali và ctv); mặt khác có báo cáo ghi nhận chúng là loài ăn tạp. Giai đoạn ấu trùng chúng ăn các động vật phù du và côn trùng nhỏ. Giai đoạn cá hương thì có thể sử dụng nhiều loại côn trùng nhỏ hơn và giai đoạn cá con thì có thể sử dụng tất cả các loại thức ăn cả động vật và thực vật.

Sinh sản

Cá tra đuôi vàng sẽ đạt kích thước 54cm ở cuối năm tuổi thứ ba và có thể mất hơn một năm để thành thục hoàn toàn, một số ý kiến khác cho rằng cá sẽ thành thục vào năm thứ tư. Cá tra đuôi vàng là loài cá đẻ trứng theo mùa, khoảng từ tháng 6 đến tháng 10. Sự đa dạng về mùa vụ là do vị trí sinh sản của cá tra đuôi vàng. Loài cá này dành phần lớn thời gian trưởng thành của chúng ở các con sông và di cư ra cửa sông. Một số tài liệu cho thấy cá tra đuôi vàng sẽ thành thục ở cửa sông, sau đó di cư và sinh sản ở các vùng nước ngọt; cá con sau đó sẽ theo thủy triều trở về các dòng sông. Cá tra đuôi vàng là loài mắn đẻ, với tỉ lệ trứng khá cao.

Mối đe dọa

Số lượng cá tra đuôi vàng trong tự nhiên giảm nhanh chóng đã được ghi nhận và xác định do những nguyên nhân sau: khai thác quá mức, phá hủy môi trường sống, tàn phá bãi đẻ, thiếu sự quản lí phù hợp,…Việc thay đổi dòng chảy để phục vụ thủy lợi là nguyên nhân quan trọng nhất đe dọa đến cá tra đuôi vàng, những con đập ở hạ lưu sông đã cản trở đường đi của cá tra và đời con của chúng.

Biện pháp bảo tồn

Việc giảm áp lực của các mối đe dọa lên quần thể cá tự nhiên là điều đầu tiên cũng là điều quan trọng nhất để bảo tồn bất cứ loài cá nào, các chuyên gia cũng đề nghị là nên thực hiện nuôi nhân tạo chúng. Cá tra đuôi vàng là loài cá thích hợp cho việc nuôi đơn hoặc nuôi ghép với cá chép ở trong ao và vèo lưới. Sự hạn chế về nguồn cá bột cũng ảnh hưởng đến việc nuôi loài cá này. Vấn đề trên đã được giải quyết bằng việc sản xuất giống nhân tạo, để thành công trong sản xuất giống và đạt tỉ lệ sống cao phụ thuộc vào kiến thức tập tính ăn và đặc điểm sinh sản của chúng. Đến nay, đã có nhiều thông tin đáng chú ý nói về hai mặt trên.

Đề xuất biện pháp bảo tồn

Cá tra đuôi vàng là loài có sức chống chịu cao trong tự nhiên, chúng có thể chịu được khoảng nhiệt độ, độ muối rộng và độ đục cao. Chúng còn có thể phát triển tốt trong điều kiện hàm lượng oxy hòa tan thấp. Nhưng do việc khai thác quá mức, sự phá hủy môi trường sống và bãi đẻ,… đã khiến số lượng trong tự nhiên của chúng giảm đột ngột và có nguy cơ tuyệt chủng. Vấn đề khai thác quá mức có thể giải quyết bằng hai biện pháp sau: cấm khai thác cá trong mùa cá sinh sản để bảo vệ cá bố mẹ và thiết kế mắt lưới đánh cá riêng biệt để bảo vệ cá bột, cá con. Đối với sự phá hủy môi trường sống và bãi đẻ cần xác định rõ nguyên nhân và có biện pháp thích hợp để xử lí. Tuy nhiên, để thực hiện các biện pháp trên cần điều tra, đánh giá lại tình trạng thực tế của quần thể cá tra đuôi vàng vì các tài liệu phân tích trước đây hầu như đã gần 10 năm. Cần có một cuộc khảo sát phù hợp để tìm ra những nơi trong tự nhiên còn sự hiện diện của cá tra đuôi vàng.

Có nhiều tài liệu nghiên cứu về tập tính ăn của cá tra đuôi vàng trưởng thành nhưng cũng vấn đề trên lại rất ít nghiên cứu cho ấu trùng, cá bột và cá giống. Vì vậy, cần nghiên cứu và thu thập các kiến thức ở các đối tượng trên. Điều này sẽ hỗ trợ từng giai đoạn nuôi trong nhân giống nhân tạo và tăng tỉ lệ sống. Những tài liệu về sinh học sinh sản cũng rất hạn chế, do đó nghiên cứu về chúng sẽ hỗ trợ nhiều trong công tác làm giống. Cuối cùng nhưng không kém phần quan trọng, nhìn chung mọi người cần nâng cao nhận thức về các vấn đề trên và sẵn sàng hỗ trợ cho các chương trình bảo tồn loài cá tra này.

Theo Sandipan Gupta

TRIỆU Lược dịch
Đăng ngày: 12/11/2019
Tải ứng dụng Tepbac để bình luận thuận tiện hơn tepbac android tepbac ios