Chiến lược bảo vệ và phục hồi ao tôm sau mưa bão

Hiểm họa tiềm ẩn ngay sau bão

Ngay sau khi bão tan, các yếu tố môi trường trong ao tôm thay đổi đột ngột. Lượng nước mưa lớn làm độ mặn, pH và độ kiềm giảm mạnh, tạo cú sốc môi trường khiến tôm mất cân bằng thẩm thấu, yếu đi và dễ nhiễm bệnh. Dòng chảy từ bờ ao cuốn theo bùn đất, phèn, phân gia súc hoặc rác thải, làm nước đục và đưa vào ao nhiều mầm bệnh như vi khuẩn, nấm và ký sinh trùng – những tác nhân dễ bùng phát thành bệnh đốm trắng, hoại tử gan tụy hay các bệnh đường ruột.

Khi trời tối, tảo ngừng quang hợp trong khi tôm và vi sinh vật tiếp tục hô hấp, mức oxy hòa tan giảm mạnh chỉ trong vài giờ. Tôm phải ngoi lên mặt nước để thở, bơi lờ đờ và sức khỏe suy kiệt rõ rệt. Nếu không kịp thời chạy quạt nước, sục khí hoặc bổ sung chế phẩm tăng oxy, hiện tượng thiếu oxy này có thể khiến cả đàn tôm chết hàng loạt trong đêm.

Ngoài các rủi ro tức thời, sự mất cân bằng môi trường kéo dài còn khiến hệ vi sinh trong ao bị phá vỡ. Vi khuẩn có lợi suy giảm, trong khi vi khuẩn gây bệnh phát triển mạnh, làm cho ao nuôi khó ổn định trở lại. Đây là nguyên nhân khiến người nuôi phải tốn nhiều thời gian và chi phí hơn cho các biện pháp phục hồi, ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và lợi nhuận của cả vụ nuôi.

Cần chuẩn bị đề phòng trước các hiểm họa từ bão để tránh gây thiệt hại nhiều cho tôm. Ảnh: Tép Bạc

Hành động khẩn cấp sau mưa bão

Ngay khi bão vừa kết thúc, các chỉ số trong ao có thể biến động dữ dội, vì vậy việc ứng phó cần diễn ra tức thời. Trước hết, dừng hoàn toàn việc cho tôm ăn để giảm áp lực tiêu hóa và tránh thức ăn thừa phân hủy, gây phát sinh khí độc. Đồng thời, vận hành tối đa quạt nước, sục khí đáy và các thiết bị tăng oxy để giữ nồng độ oxy hòa tan ở mức an toàn, giúp tôm nhanh chóng vượt qua tình trạng thiếu khí.

Cùng lúc, cần xử lý nước và đáy ao để đưa môi trường về trạng thái ổn định. Rắc vôi nông nghiệp (CaO hoặc CaCO₃) dọc bờ với lượng vừa đủ, đây là loại vôi giúp trung hòa axit, nâng pH và lắng bớt phèn trong nước. Bổ sung men vi sinh – các vi khuẩn có lợi – để phân hủy nhanh chất hữu cơ, giảm mầm bệnh. Sau đó, sử dụng khoáng zeolite, một loại đá khoáng tự nhiên có khả năng hút và giữ các khí độc như amoniac (NH₃) và hydrogen sulfide (H₂S), hoặc có thể dùng chiết xuất từ cây yucca – loại dịch thực vật cũng giúp hấp thụ khí độc và làm sạch nước. Cuối cùng, cho thêm các khoáng chất thiết yếu như canxi, magiê và kali để tăng sức đề kháng cho tôm, giúp chúng hồi phục nhanh và giảm nguy cơ bùng phát dịch bệnh.

Hành động khẩn cấp sau mưa bão để giúp tôm nhanh chóng vượt qua các tình trạng nguy. Ảnh: Tép Bạc

Phục hồi dài hạn và ổn định sản xuất

Sau khi tình trạng khẩn cấp qua đi, cần thay dần 10–20% lượng nước để loại bỏ tạp chất còn sót lại, đồng thời điều chỉnh các thông số như pH, độ kiềm và độ mặn về mức thích hợp. Quá trình thay nước phải diễn ra từ từ để tránh gây thêm cú sốc cho tôm, nhất là khi đàn tôm còn yếu.

Khi tôm có dấu hiệu khỏe lại, việc cho ăn cần được thực hiện thận trọng. Trong vài ngày đầu, chỉ cho ăn một nửa khẩu phần, sau đó mới tăng dần. Bổ sung vitamin C, men vi sinh và các chất hỗ trợ chức năng gan vào thức ăn sẽ giúp tăng sức đề kháng, thúc đẩy quá trình phục hồi. Trong 7–10 ngày tiếp theo, cần theo dõi chặt chẽ sức khỏe tôm và chất lượng nước, sẵn sàng xử lý ngay nếu xuất hiện dấu hiệu bất thường để tránh dịch bệnh bùng phát.

Phục hồi ao nuôi, ổn định sản xuất sau sự cố. Ảnh: Tép Bạc

Bão và mưa lớn luôn là phép thử khắc nghiệt đối với nghề nuôi tôm, bởi chỉ một thay đổi đột ngột trong môi trường cũng có thể gây thiệt hại nặng nề. Việc chủ động ứng phó, từ khâu quan sát và xử lý nước ngay sau bão đến giai đoạn phục hồi dài hạn, giúp giảm tối đa nguy cơ tôm chết hàng loạt và duy trì năng suất vụ nuôi. Khi người nuôi coi các biện pháp phòng và phục hồi như một phần tất yếu của kế hoạch sản xuất, ao tôm không chỉ vượt qua thiên tai mà còn duy trì sự ổn định, tạo nền tảng cho những vụ nuôi tiếp theo đạt hiệu quả và bền vững.