Cơ chế thích nghi của tôm: Chìa khóa quản lý ao nuôi hiệu quả trước biến động môi trường

Trong môi trường ao nuôi luôn biến động, khả năng sống sót và phát triển của tôm phụ thuộc hoàn toàn vào một cơ chế sinh học kỳ diệu: khả năng thích nghi. Hiểu rõ cách con tôm chống chọi và thích nghi với những thay đổi khắc nghiệt của môi trường không chỉ là một kiến thức khoa học. Đây còn là chìa khóa để người nuôi đưa ra những biện pháp can thiệp, giúp tôm vượt qua stress và tối ưu hóa hiệu quả vụ nuôi.

Tôm thích nghi với môi trường sống để sinh trưởng và phát triển
Tôm thích nghi với môi trường sống để sinh trưởng và phát triển. Ảnh: Tép Bạc

Đối phó với biến động độ mặn

Tôm là sinh vật rộng muối, nhưng khả năng chịu đựng của chúng có giới hạn. Khi độ mặn của môi trường thay đổi đột ngột, đặc biệt là sau những cơn mưa lớn, tôm phải đối mặt với một cuộc chiến sinh tồn để duy trì sự cân bằng áp suất thẩm thấu giữa cơ thể và môi trường nước.

Để làm được điều này, tôm phải tiêu tốn một lượng năng lượng khổng lồ. Chúng phải liên tục điều chỉnh hoạt động của mang và các cơ quan nội tạng để bơm các ion (như Na+, K+, Cl-) ra vào cơ thể. Quá trình này đòi hỏi một nguồn cung cấp khoáng chất dồi dào. Nếu môi trường nước thiếu khoáng, tôm sẽ không đủ "nhiên liệu" để duy trì cân bằng, dẫn đến stress, cong thân, đục cơ và thậm chí là chết.

Đây là lý do tại sao việc định kỳ tạt khoáng (đặc biệt là Kali, Magie) trước và sau những cơn mưa lớn là một biện pháp kỹ thuật cực kỳ quan trọng. Nó cung cấp trực tiếp nguyên liệu cần thiết để tôm có thể tự điều chỉnh và vượt qua cú sốc độ mặn một cách an toàn.

Thích nghi với thay đổi nhiệt độ và oxy

Là động vật biến nhiệt, thân nhiệt của tôm phụ thuộc hoàn toàn vào nhiệt độ của nước. Khi nhiệt độ thay đổi, đặc biệt là tăng cao vào những ngày nắng gắt, quá trình trao đổi chất của tôm sẽ tăng vọt, kéo theo nhu cầu về oxy hòa tan (DO) cũng tăng theo. Tuy nhiên, nước ấm lại giữ oxy kém hơn nước lạnh, tạo ra một điểm nghẽn về hô hấp.

Hiểu rõ mối quan hệ này giúp người nuôi có chiến lược vận hành hệ thống quạt nước và sục khí một cách thông minh. Vào những ngày nắng nóng, cần phải tăng cường thời gian chạy quạt, đặc biệt là vào buổi chiều và ban đêm, để đảm bảo nồng độ oxy luôn ở mức cao, đáp ứng đủ nhu cầu trao đổi chất đang tăng cao của đàn tôm.

Tôm rất nhạy cảm với chất lượng nướcTôm rất nhạy cảm với chất lượng nước. Ảnh: Internet

Cơ chế lột xác và vai trò của môi trường

Lột xác là quá trình bắt buộc để tôm tăng trưởng, nhưng cũng là giai đoạn chúng yếu và dễ bị tổn thương nhất. Quá trình này bị ảnh hưởng trực tiếp bởi các yếu tố môi trường. Nếu tôm đang bị stress do môi trường nước biến động, chúng sẽ không có đủ năng lượng để hoàn thành quá trình lột xác, dẫn đến tình trạng lột dính vỏ hoặc mềm vỏ kéo dà

Thay vì sử dụng các biện pháp kích lột một cách cảm tính, người nuôi chuyên nghiệp sẽ tập trung vào việc tạo ra một môi trường ổn định và cung cấp đầy đủ dinh dưỡng. Việc duy trì độ kiềm ở mức cao và bổ sung khoáng chất đầy đủ sẽ đảm bảo tôm luôn có đủ nguyên vật liệu để tái tạo lớp vỏ mới.

Môi trường và dinh dưỡng sẽ ảnh hướng đến quá trình lột xác của tôm.Môi trường và dinh dưỡng sẽ ảnh hướng đến quá trình lột xác của tôm. Ảnh: Thủy sản Việt Nam

Chủ động hỗ trợ, không phải can thiệp thô bạo

Quản lý ao nuôi hiện đại không phải là việc can thiệp một cách thô bạo vào môi trường, mà là nghệ thuật hỗ trợ cho các cơ chế thích nghi tự nhiên của con tôm.

Bằng cách hiểu rõ những thách thức mà tôm phải đối mặt và cung cấp kịp thời những gì chúng cần, người nuôi đang trực tiếp giảm thiểu stress cho vật nuôi. Một đàn tôm ít bị stress sẽ là một đàn tôm khỏe mạnh, lớn nhanh và có khả năng chống chọi với dịch bệnh tốt nhất.

Đăng ngày 22/09/2025
Yen @yen
Nuôi trồng

FLOCponics: Sự tích hợp hoàn hảo của công nghệ biofloc và cây thủy canh

FLOCponics là một loại Aquaponics thay thế tích hợp công nghệ biofloc (BFT) với sản xuất cây trồng không sử dụng đất.

flocponics
• 15:51 07/03/2022

Mô hình nuôi ba ba lãi 300 triệu đồng/năm

Mô hình nuôi ba ba của ông Lương Thành Kỷ, ở thị trấn Búng Tàu, huyện Phụng Hiệp. Qua 14 năm phát triển, đến nay đàn ba ba sinh sản của ông Kỷ đã phát triển hơn 1.500 con, mỗi năm xuất bán ra thị trường từ 8.000-10.000 con giống, trừ hết các khoản chi phí, lợi nhuận gần 300 triệu đồng/năm.

Ba ba.
• 09:38 14/06/2021

Kinh tế ổn định nhờ nuôi ba ba sinh sản

Hơn 20 năm nuôi ba ba sinh sản, anh Nguyễn Đức Lợi, ấp Phước Thọ B, xã Mỹ Phước, huyện Mỹ Tú, tỉnh Sóc Trăng có cuộc sống khấm khá. Gắn bó lâu năm với con ba ba một phần cũng vì sự yêu thích loài vật này, ba ba lại dễ nuôi, nhẹ công chăm sóc, thị trường tiêu thụ tốt, đem lại nguồn thu nhập ổn định cho gia đình anh.

• 15:40 03/03/2021

Thu trăm triệu đồng mỗi năm từ nuôi ba ba

Nuôi ba ba gai là một công việc đòi hỏi phải có nguồn vốn lớn và kỹ thuật cao. Nhưng bằng ý chí, nghị lực, sự đam mê tận tụy với công việc cùng với áp dụng các kiến thức khoa học kỹ thuật mà ông Phạm Tất Đạt ở xã Yên Bình, thành phố Tam Điệp đã thành công, vươn lên trở thành triệu phú.

kỹ thuật sản xuất giống baba
• 10:00 30/05/2017

Khác biệt giữa ao tôm lót bạt và ao nuôi tôm truyền thống: Nên chọn mô hình nào?

Trong bối cảnh dịch bệnh và ô nhiễm môi trường nuôi ngày càng gia tăng, mô hình ao tôm lót bạt đang dần thay thế ao đất truyền thống tại nhiều vùng nuôi trọng điểm. Tuy nhiên, việc lựa chọn không chỉ phụ thuộc vào xu hướng mà còn liên quan đến điều kiện kỹ thuật, vốn đầu tư và khả năng quản lý của người nuôi.

ao nuôi
• 14:30 16/02/2026

Nguyên nhân nước ao biến động mạnh sau khi thả giống

Một trong những thách thức lớn nhất trong nuôi tôm là hiện tượng nước ao biến động mạnh ngay sau khi thả giống. Đây là giai đoạn nhạy cảm, khi hệ đệm yếu, độ kiềm thấp và nguồn nước chưa xử lý triệt để dễ khiến môi trường mất ổn định, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và tỷ lệ sống của tôm.

ao tôm
• 12:00 14/02/2026

Đầu tư công nghệ nuôi tôm: Bắt đầu từ đâu khi vốn còn hạn hẹp?

Trong bối cảnh chi phí đầu vào ngày càng tăng, dịch bệnh phức tạp và yêu cầu truy xuất nguồn gốc ngày càng khắt khe, công nghệ được xem là chìa khóa để nâng cao hiệu quả nuôi tôm. Tuy nhiên, với nhiều hộ nuôi quy mô vừa và nhỏ, câu hỏi lớn nhất vẫn là: nên bắt đầu từ đâu khi nguồn vốn còn hạn chế?

Ao nuôi tôm
• 00:00 13/02/2026

Vì sao nhiều ao nuôi không thành công trong tháng đầu?

Không ít vụ nuôi tôm phải kết thúc sớm chỉ sau vài tuần vì tôm ăn kém, chết rải rác hoặc môi trường nước mất ổn định. Trong nhiều trường hợp, nguyên nhân không nằm ở con giống mà xuất phát từ khâu chuẩn bị ao và xây dựng nền môi trường ban đầu chưa đạt yêu cầu.

Ao nuôi tôm
• 12:53 12/02/2026

Vietshrimp Asia 2026 & Aquaculture Vietnam 2026 – Kết nối toàn diện chuỗi giá trị, thúc đẩy tương lai ngành thủy sản bền vững

Năm 2025 đánh dấu một cột mốc quan trọng của ngành thủy sản Việt Nam, với tổng sản lượng đạt gần 10 triệu tấn và kim ngạch xuất khẩu khoảng 11,3 tỷ USD – mức cao nhất từ trước đến nay, tạo nền tảng vững chắc cho mục tiêu tăng trưởng bền vững giai đoạn 2026. Các sản phẩm chủ lực như tôm và cá tra tiếp tục giữ vai trò dẫn dắt xuất khẩu, trong khi nuôi biển và đa dạng hóa đối tượng nuôi từng bước mở rộng nguồn cung và gia tăng giá trị chuỗi sản xuất.

• 09:51 22/02/2026

1.852 container tôm Indonesia quay lại thị trường Mỹ sau bê bối nhiễm phóng xạ

Sau nhiều tháng gián đoạn vì sự cố nhiễm chất phóng xạ trong một số lô hàng, xuất khẩu tôm của Indonesia sang Mỹ đã chính thức nối lại, với 1.852 container được thông quan trong giai đoạn từ cuối tháng 10/2025 đến đầu tháng 2/2026.

tôm đông lạnh
• 09:51 22/02/2026

Chuẩn hóa phương pháp xác định thủy ngân hữu cơ trong thủy sản

Việc ban hành Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 14443:2025 về xác định hàm lượng thủy ngân hữu cơ trong thủy sản không chỉ là một bước điều chỉnh kỹ thuật, mà phản ánh yêu cầu ngày càng cao về an toàn thực phẩm trong bối cảnh xuất khẩu thủy sản Việt Nam phụ thuộc lớn vào các thị trường khó tính.

cá
• 09:51 22/02/2026

Khác biệt giữa ao tôm lót bạt và ao nuôi tôm truyền thống: Nên chọn mô hình nào?

Trong bối cảnh dịch bệnh và ô nhiễm môi trường nuôi ngày càng gia tăng, mô hình ao tôm lót bạt đang dần thay thế ao đất truyền thống tại nhiều vùng nuôi trọng điểm. Tuy nhiên, việc lựa chọn không chỉ phụ thuộc vào xu hướng mà còn liên quan đến điều kiện kỹ thuật, vốn đầu tư và khả năng quản lý của người nuôi.

ao nuôi
• 09:51 22/02/2026

Những thực phẩm không nên ăn cùng hải sản để tránh rối loạn tiêu hóa

Hải sản giàu đạm, khoáng chất và vi lượng thiết yếu như kẽm, sắt, canxi… Tuy nhiên, không phải thực phẩm nào cũng phù hợp khi kết hợp cùng tôm, cua, cá, mực. Một số sự kết hợp tưởng như vô hại có thể gây khó tiêu, rối loạn tiêu hóa, thậm chí tăng nguy cơ ngộ độc nếu sử dụng không đúng cách.

hải sản
• 09:51 22/02/2026
Some text some message..