Hiểu về hành vi giao phối ở loài tôm và ứng dụng trong ương giống

Hành vi giao phối ở tôm thẻ chân trắng là một chu trình sinh học cực kỳ phức tạp và tinh vi. Việc phân tích sâu về các cơ chế này không chỉ có ý nghĩa về mặt sinh học mà còn là nền tảng kỹ thuật cho việc làm chủ công nghệ sản xuất giống nhân tạo.

Giao phối là hành vi bản lề của 1 lứa tôm giống
Giao phối là hành vi bản lề của 1 lứa tôm giống. Ảnh: Tôm Vàng

Giai đoạn khởi đầu: Tín hiệu hóa học và sự lột xác

Chu trình giao phối được khởi xướng bởi con cái, thông qua hai sự kiện then chốt: sự lột xác và việc giải phóng các tín hiệu hóa học. Khi tôm cái đạt đến giai đoạn trưởng thành sinh dục và sẵn sàng giao phối, cơ thể chúng sẽ tổng hợp và tiết ra một loại hợp chất hóa học đặc biệt gọi là pheromone vào môi trường nước. Pheromone này hoạt động như một tín hiệu dẫn dụ hóa học, lan tỏa trong nước và được các con đực tiếp nhận thông qua các cơ quan cảm thụ chuyên biệt nằm trên râu. Đây là một cơ chế giao tiếp cực kỳ hiệu quả trong môi trường nước.

Đối với tôm thẻ chân trắng, việc giao phối chỉ có thể diễn ra ngay sau khi con cái vừa hoàn thành quá trình lột xác. Quá trình này, thường diễn ra vào ban đêm, làm cho lớp vỏ của con cái trở nên mềm mại, tạo điều kiện thuận lợi cho việc tiếp nhận túi tinh từ con đực. Ngay sau khi lột xác, nồng độ pheromone do con cái tiết ra sẽ đạt mức cao nhất, phát đi một tín hiệu mạnh mẽ đến các con đực xung quanh.

Quá trình giao phối

Khi nhận được tín hiệu pheromone, tôm đực sẽ chủ động tiếp cận con cái. Quá trình này bắt đầu bằng các hành vi tiền giao phối như "theo đuôi" hoặc bơi song song. Hành vi giao phối thực sự diễn ra rất nhanh, thường chỉ kéo dài vài giây đến vài phút. 

Trong quá trình này, tôm đực sẽ sử dụng các chân giao phối chuyên biệt của mình để chuyển một túi chứa tinh trùng, gọi là spermatophore, và gắn nó vào một cơ quan sinh dục ngoài của con cái, gọi là thelycum, nằm ở vùng bụng. Túi tinh này được cố định chắc chắn bằng một loại chất dính tự nhiên. Đây là một hình thức chuyển giao tinh trùng gián tiếp, không có sự giao phối trực tiếp.

Sự phát triển của phôi 

Sau khi quá trình giao phối kết thúc và túi tinh đã được gắn chặt, tôm cái sẽ bắt đầu quá trình đẻ trứng, thường với số lượng rất lớn, từ 100.000 đến 250.000 trứng mỗi lần. Khi trứng được phóng ra từ cơ quan sinh dục, chúng sẽ đi ngang qua túi tinh đã được gắn sẵn. Tại đây, tinh trùng sẽ được giải phóng và quá trình thụ tinh diễn ra bên ngoài cơ thể. 

Trứng sau khi được thụ tinh sẽ được tôm cái giữ lại ở phần bụng, bám vào các chân bơi. Sau khoảng 6-12 giờ, trứng sẽ nở thành các ấu trùng ở giai đoạn đầu tiên, gọi là nauplii.

Tôm cái ôm trứng ở bụngTôm cái ôm trứng ở bụng. Ảnh: Biogency

Hành vi sau giao phối và ứng dụng trong nuôi trồng

Tôm thẻ chân trắng không hình thành các mối quan hệ cặp đôi lâu dài. Sau khi chuyển giao túi tinh thành công, con đực sẽ rời đi và không tham gia vào bất kỳ hoạt động nào liên quan đến việc bảo vệ trứng hay chăm sóc con non.

Trong các trang trại sản xuất giống, việc hiểu rõ chu trình này cho phép các kỹ thuật viên có thể can thiệp một cách chủ động để tối ưu hóa hiệu quả sinh sản. Bằng cách điều chỉnh các yếu tố môi trường như nhiệt độ, ánh sáng và dinh dưỡng, người ta có thể kích thích quá trình lột xác và giao phối diễn ra một cách đồng bộ. Việc lựa chọn những con đực khỏe mạnh và có chất lượng tinh trùng tốt cũng là một biện pháp kỹ thuật quan trọng để tăng tỷ lệ thụ tinh thành công.

Ấu trùng tôm thẻ chân trắngẤu trùng tôm thẻ chân trắng. Ảnh: Mỹ Bình

Hành vi giao phối ở tôm thẻ chân trắng là một chu trình sinh học được điều khiển một cách tinh vi, từ các tín hiệu hóa học vô hình đến các quá trình sinh lý phức tạp và các hành vi vật lý đặc trưng. Việc giải mã và làm chủ được các cơ chế này không chỉ mang lại những hiểu biết sâu sắc về thế giới tự nhiên mà còn là nền tảng không thể thiếu cho sự thành công của ngành công nghiệp sản xuất tôm giống, một trong những lĩnh vực quan trọng nhất của ngành nuôi trồng thủy sản hiện đại.

Đăng ngày 12/09/2025
Dũng @dung
Nuôi trồng

FLOCponics: Sự tích hợp hoàn hảo của công nghệ biofloc và cây thủy canh

FLOCponics là một loại Aquaponics thay thế tích hợp công nghệ biofloc (BFT) với sản xuất cây trồng không sử dụng đất.

flocponics
• 15:51 07/03/2022

Mô hình nuôi ba ba lãi 300 triệu đồng/năm

Mô hình nuôi ba ba của ông Lương Thành Kỷ, ở thị trấn Búng Tàu, huyện Phụng Hiệp. Qua 14 năm phát triển, đến nay đàn ba ba sinh sản của ông Kỷ đã phát triển hơn 1.500 con, mỗi năm xuất bán ra thị trường từ 8.000-10.000 con giống, trừ hết các khoản chi phí, lợi nhuận gần 300 triệu đồng/năm.

Ba ba.
• 09:38 14/06/2021

Kinh tế ổn định nhờ nuôi ba ba sinh sản

Hơn 20 năm nuôi ba ba sinh sản, anh Nguyễn Đức Lợi, ấp Phước Thọ B, xã Mỹ Phước, huyện Mỹ Tú, tỉnh Sóc Trăng có cuộc sống khấm khá. Gắn bó lâu năm với con ba ba một phần cũng vì sự yêu thích loài vật này, ba ba lại dễ nuôi, nhẹ công chăm sóc, thị trường tiêu thụ tốt, đem lại nguồn thu nhập ổn định cho gia đình anh.

• 15:40 03/03/2021

Thu trăm triệu đồng mỗi năm từ nuôi ba ba

Nuôi ba ba gai là một công việc đòi hỏi phải có nguồn vốn lớn và kỹ thuật cao. Nhưng bằng ý chí, nghị lực, sự đam mê tận tụy với công việc cùng với áp dụng các kiến thức khoa học kỹ thuật mà ông Phạm Tất Đạt ở xã Yên Bình, thành phố Tam Điệp đã thành công, vươn lên trở thành triệu phú.

kỹ thuật sản xuất giống baba
• 10:00 30/05/2017

Khác biệt giữa ao tôm lót bạt và ao nuôi tôm truyền thống: Nên chọn mô hình nào?

Trong bối cảnh dịch bệnh và ô nhiễm môi trường nuôi ngày càng gia tăng, mô hình ao tôm lót bạt đang dần thay thế ao đất truyền thống tại nhiều vùng nuôi trọng điểm. Tuy nhiên, việc lựa chọn không chỉ phụ thuộc vào xu hướng mà còn liên quan đến điều kiện kỹ thuật, vốn đầu tư và khả năng quản lý của người nuôi.

ao nuôi
• 14:30 16/02/2026

Nguyên nhân nước ao biến động mạnh sau khi thả giống

Một trong những thách thức lớn nhất trong nuôi tôm là hiện tượng nước ao biến động mạnh ngay sau khi thả giống. Đây là giai đoạn nhạy cảm, khi hệ đệm yếu, độ kiềm thấp và nguồn nước chưa xử lý triệt để dễ khiến môi trường mất ổn định, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và tỷ lệ sống của tôm.

ao tôm
• 12:00 14/02/2026

Đầu tư công nghệ nuôi tôm: Bắt đầu từ đâu khi vốn còn hạn hẹp?

Trong bối cảnh chi phí đầu vào ngày càng tăng, dịch bệnh phức tạp và yêu cầu truy xuất nguồn gốc ngày càng khắt khe, công nghệ được xem là chìa khóa để nâng cao hiệu quả nuôi tôm. Tuy nhiên, với nhiều hộ nuôi quy mô vừa và nhỏ, câu hỏi lớn nhất vẫn là: nên bắt đầu từ đâu khi nguồn vốn còn hạn chế?

Ao nuôi tôm
• 00:00 13/02/2026

Vì sao nhiều ao nuôi không thành công trong tháng đầu?

Không ít vụ nuôi tôm phải kết thúc sớm chỉ sau vài tuần vì tôm ăn kém, chết rải rác hoặc môi trường nước mất ổn định. Trong nhiều trường hợp, nguyên nhân không nằm ở con giống mà xuất phát từ khâu chuẩn bị ao và xây dựng nền môi trường ban đầu chưa đạt yêu cầu.

Ao nuôi tôm
• 12:53 12/02/2026

Vietshrimp Asia 2026 & Aquaculture Vietnam 2026 – Kết nối toàn diện chuỗi giá trị, thúc đẩy tương lai ngành thủy sản bền vững

Năm 2025 đánh dấu một cột mốc quan trọng của ngành thủy sản Việt Nam, với tổng sản lượng đạt gần 10 triệu tấn và kim ngạch xuất khẩu khoảng 11,3 tỷ USD – mức cao nhất từ trước đến nay, tạo nền tảng vững chắc cho mục tiêu tăng trưởng bền vững giai đoạn 2026. Các sản phẩm chủ lực như tôm và cá tra tiếp tục giữ vai trò dẫn dắt xuất khẩu, trong khi nuôi biển và đa dạng hóa đối tượng nuôi từng bước mở rộng nguồn cung và gia tăng giá trị chuỗi sản xuất.

• 21:55 21/02/2026

1.852 container tôm Indonesia quay lại thị trường Mỹ sau bê bối nhiễm phóng xạ

Sau nhiều tháng gián đoạn vì sự cố nhiễm chất phóng xạ trong một số lô hàng, xuất khẩu tôm của Indonesia sang Mỹ đã chính thức nối lại, với 1.852 container được thông quan trong giai đoạn từ cuối tháng 10/2025 đến đầu tháng 2/2026.

tôm đông lạnh
• 21:55 21/02/2026

Chuẩn hóa phương pháp xác định thủy ngân hữu cơ trong thủy sản

Việc ban hành Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 14443:2025 về xác định hàm lượng thủy ngân hữu cơ trong thủy sản không chỉ là một bước điều chỉnh kỹ thuật, mà phản ánh yêu cầu ngày càng cao về an toàn thực phẩm trong bối cảnh xuất khẩu thủy sản Việt Nam phụ thuộc lớn vào các thị trường khó tính.

cá
• 21:55 21/02/2026

Khác biệt giữa ao tôm lót bạt và ao nuôi tôm truyền thống: Nên chọn mô hình nào?

Trong bối cảnh dịch bệnh và ô nhiễm môi trường nuôi ngày càng gia tăng, mô hình ao tôm lót bạt đang dần thay thế ao đất truyền thống tại nhiều vùng nuôi trọng điểm. Tuy nhiên, việc lựa chọn không chỉ phụ thuộc vào xu hướng mà còn liên quan đến điều kiện kỹ thuật, vốn đầu tư và khả năng quản lý của người nuôi.

ao nuôi
• 21:55 21/02/2026

Những thực phẩm không nên ăn cùng hải sản để tránh rối loạn tiêu hóa

Hải sản giàu đạm, khoáng chất và vi lượng thiết yếu như kẽm, sắt, canxi… Tuy nhiên, không phải thực phẩm nào cũng phù hợp khi kết hợp cùng tôm, cua, cá, mực. Một số sự kết hợp tưởng như vô hại có thể gây khó tiêu, rối loạn tiêu hóa, thậm chí tăng nguy cơ ngộ độc nếu sử dụng không đúng cách.

hải sản
• 21:55 21/02/2026
Some text some message..