Công nghệ nuôi trồng thủy sản: Đột phá hay thách thức?

Những đột phá mà công nghệ mang lại 

Có thể dễ dàng nhận thấy, trong những năm gần đây ngành nuôi trồng thủy sản đã từng bước áp dụng công nghệ mới, khoa học kỹ thuật vào nuôi trồng. Góp phần quan trọng vào việc nâng cao năng suất, giảm chi phí, và bảo vệ môi trường trong bối cảnh biến đổi khí hậu. 

Để làm rõ hơn vấn đề áp dụng công nghệ đã tạo ra những bước tiến đột phá như thế nào. Chúng ta cần phải đề cập đến một số công nghệ tiên tiến hiện nay như: 

Công nghệ IoT và tự động hóa 

Sự tích hợp giữa IoT và tự động hóa trong nuôi trồng thủy sản đang tạo ra một bước ngoặt lớn. Các hệ thống cảm biến IoT có thể đo lường chính xác các thông số như chất lượng nước, nhiệt độ, độ pH, và lượng oxy hòa tan. Kết hợp với hệ thống tự động cho ăn và điều chỉnh môi trường sống của thủy sản, công nghệ này giúp tối ưu hóa quy trình nuôi, tăng năng suất và giảm thiểu rủi ro, đồng thời giúp người nuôi quản lý ao nuôi một cách chính xác và hiệu quả hơn. 

Công nghệ lồng bè HDPE 

Sử dụng vật liệu nhựa HDPE (High Density Polyethylene) giúp lồng bè có độ bền vượt trội và khả năng chống chịu tốt trước thời tiết khắc nghiệt, đặc biệt trong các vùng biển dễ bị ảnh hưởng bởi bão. Vật liệu này không chỉ kéo dài tuổi thọ của lồng bè mà còn giúp giảm thiểu chi phí bảo dưỡng và giảm thiểu rủi ro do thiên tai. Điều này hỗ trợ đáng kể cho ngành nuôi trồng thủy sản, đặc biệt là trong bối cảnh biến đổi khí hậu đang ngày càng phức tạp. 

Tại tỉnh Khánh Hòa, người nuôi trồng thủy sản đã chuyển đổi từ lồng bè gỗ truyền thống sang lồng bè HDPE. Kết quả là trong mùa bão năm 2023, trong khi lồng bè gỗ bị hư hỏng nặng, các lồng bè HDPE vẫn nguyên vẹn, giúp người dân tránh được tổn thất lớn. 

Nuôi trồng thủy sản tuần hoàn (RAS) 

Hệ thống nuôi trồng thủy sản tuần hoàn RAS là một giải pháp bền vững, cho phép tái sử dụng nước và kiểm soát chặt chẽ môi trường nuôi. Điều này không chỉ giảm thiểu ô nhiễm môi trường mà còn tối ưu hóa việc sử dụng tài nguyên nước, giúp nuôi trồng trong môi trường khép kín trở nên hiệu quả và bền vững hơn. 

Hệ thống tuần hoàn nước trong nuôi trồng thủy sản 

Công nghệ gen và cải tiến giống 

Việc ứng dụng công nghệ gen để cải thiện giống thủy sản đang trở nên phổ biến hơn. Các giống được cải tiến có khả năng kháng bệnh tốt hơn, tăng trưởng nhanh hơn và thích ứng tốt hơn với các điều kiện môi trường khác nhau. Công nghệ này không chỉ giúp giảm rủi ro từ bệnh dịch mà còn tối ưu hóa năng suất, góp phần quan trọng vào sự phát triển bền vững của ngành nuôi trồng thủy sản. 

Những thách thức phải đối mặt 

Mặc dù việc áp dụng công nghệ nuôi trồng thủy sản đang đem lại nhiều cơ hội lớn, nhưng cũng đi kèm với những thách thức đáng kể. 

Chi phí đầu tư cao 

Dù các công nghệ tiên tiến như Hệ thống Nuôi trồng Tuần hoàn (RAS) và lồng bè HDPE mang lại nhiều lợi ích, nhưng chi phí đầu tư ban đầu rất cao. Điều này đặt ra một rào cản lớn cho các nông dân và doanh nghiệp nhỏ, những người không có đủ nguồn lực tài chính để đầu tư vào các công nghệ này. 

Nhiều nông dân nhỏ lẻ phải dựa vào các phương pháp nuôi trồng truyền thống, dẫn đến việc họ khó cạnh tranh về năng suất và chất lượng sản phẩm so với các đơn vị lớn có khả năng đầu tư vào công nghệ cao. 

Thiếu kỹ thuật và kiến thức 

Việc áp dụng công nghệ cao trong nuôi trồng thủy sản đòi hỏi kiến thức chuyên sâu và kỹ năng quản lý phức tạp. Nhiều nông dân và doanh nghiệp nhỏ chưa được đào tạo đầy đủ về cách vận hành và bảo trì các hệ thống công nghệ, dẫn đến việc sử dụng sai hoặc không hiệu quả. 

Thiếu hụt kiến thức và kỹ thuật có thể dẫn đến các vấn đề như quản lý kém hiệu quả, tăng chi phí vận hành, và giảm chất lượng sản phẩm. Điều này khiến các nhà sản xuất bị mất lợi thế cạnh tranh trên thị trường. 

Biến đổi khí hậu 

Biến đổi khí hậu đang gây ra những thay đổi khó lường trong môi trường tự nhiên, như sự gia tăng nhiệt độ, axit hóa đại dương, và sự xuất hiện thường xuyên hơn của các hiện tượng thời tiết cực đoan. Mặc dù có các giải pháp công nghệ để giảm thiểu tác động, nhưng chúng không thể hoàn toàn loại bỏ được các rủi ro này. 

Sự biến đổi về mặt khí hậu có thể làm giảm năng suất, ảnh hưởng đến sức khỏe và chất lượng thủy sản, đồng thời gây khó khăn cho việc duy trì môi trường nuôi trồng ổn định. 

Biến đổi khí hậu ở nhiều nơi khiến môi trường sống của vật nuôi thay đổi 

Tác động đến môi trường 

Một số công nghệ nuôi trồng thủy sản, nếu không được quản lý đúng cách, có thể gây ô nhiễm môi trường. Việc sử dụng quá mức hóa chất trong nuôi trồng hoặc xả thải không qua xử lý gây hại cho hệ sinh thái xung quanh và làm giảm chất lượng nước. Vấn đề này không chỉ gây hại cho các loài sinh vật xung quanh mà còn ảnh hưởng đến sức khỏe con người và chất lượng của sản phẩm thủy sản.  

Vậy đâu là hướng đi? 

Tương lai của công nghệ nuôi trồng thủy sản hứa hẹn sẽ mang đến những bước đột phá quan trọng nhờ vào sự tích hợp của các công nghệ tiên tiến và sự hỗ trợ từ các chính phủ và tổ chức quốc tế.  

Việc kết hợp công nghệ sinh học với trí tuệ nhân tạo sẽ giúp tối ưu hóa các quy trình trong nuôi trồng thủy sản, từ việc lựa chọn giống đến quản lý dịch bệnh. AI có khả năng phân tích nhiều dữ liệu lớn và đưa nhiều dự đoán chính xác, giúp người nuôi chọn ra những giống thủy sản có tốc độ phát triển nhanh, khả năng kháng bệnh tốt và phù hợp với điều kiện nuôi trồng cụ thể. Kịp thời phát triển các giống thủy sản kháng bệnh, giảm thiểu sự phụ thuộc vào kháng sinh và hóa chất, góp phần tạo ra các sản phẩm an toàn và bền vững hơn. 

Các chính phủ và tổ chức quốc tế sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy sự phát triển và ứng dụng các công nghệ mới trong nuôi trồng thủy sản. Các chính sách hỗ trợ, bao gồm việc cung cấp tài chính, đào tạo kỹ thuật, và hỗ trợ nghiên cứu, sẽ giúp các doanh nghiệp và nông dân nhỏ lẻ tiếp cận được các công nghệ tiên tiến. Sự hỗ trợ từ chính phủ sẽ khuyến khích việc nghiên cứu và phát triển (R&D) trong lĩnh vực công nghệ nuôi trồng thủy sản, giúp khám phá và áp dụng các giải pháp mới nhằm tăng cường năng suất, bảo vệ môi trường, và đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường toàn cầu. 

Công nghệ nuôi trồng thủy sản mang lại những cơ hội lớn cho ngành này, giúp nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm, và bảo vệ môi trường. Tuy nhiên, để thực sự biến tiềm năng thành hiện thực, ngành nuôi trồng thủy sản cần vượt qua nhiều thách thức liên quan đến chi phí, kỹ thuật, và quản lý môi trường. Sự hỗ trợ từ chính phủ, đào tạo kỹ thuật, và sự hợp tác giữa các doanh nghiệp và tổ chức sẽ là chìa khóa để thúc đẩy sự phát triển bền vững của công nghệ trong lĩnh vực này.