Đặc sản cá niên An Lão

Cá niên không quá xa lạ đối với người dân miền Trung - Tây nguyên.

cá niên
Thịt cá niên trắng thơm, không có mùi tanh, chứa nhiều chất dinh dưỡng, có nhiều xương hom, ruột cá rất đắng. Loài cá này chỉ ăn rêu, rong tảo và con bọ bám trên gờ đá nên ruột không độc, là phần được chuộng nhất - Ảnh: Tiến Huy

Cá có hình dáng hơi giống cá diếc nhưng thân mình thon thả hơn, khi trưởng thành to bằng 3 ngón tay người lớn ghép lại, dài khoảng một gang tay. Loài cá này có màu ánh bạc và phần vây pha chút màu vàng nhạt óng ánh, vi đỏ quanh mồm mọc nhiều hạt trắng tròn.

Cá niên có tập tính sống thành bầy đàn ở những vùng nước chảy xiết, nước thác, trong những ghềnh đá, nhất là các con thác có bọt tung trắng xóa. Nói không ngoa thì cá niên là một loại cá đặc biệt vì chúng luôn bơi ngược dòng nước nên xương rất cứng, cá ngon và béo.

Thịt cá niên trắng thơm, không có mùi tanh, chứa nhiều chất dinh dưỡng, có nhiều xương hom, ruột cá rất đắng. Loài cá này chỉ ăn rêu, rong tảo và con bọ bám trên gờ đá nên ruột không độc, là phần được chuộng nhất.

Cá niên thường xuất hiện nhiều vào mùa hè và mùa xuân. Để săn được cá không phải chuyện đơn giản. Cá bơi rất nhanh, người câu cá phải ngâm mình dưới nước, cần câu phải nằm dọc theo mặt nước và liên tục co duỗi tay theo chiều nước chảy; hoặc dùng lưới vây kín mặt suối thì mới mong bắt được vài con cho một lần quăng lưới.

Cá niên sống nhiều ở vùng cao như Ba Tơ (Quảng Ngãi), Quảng Nam, Gia Lai... tuy phổ biến nhưng không phải cá ở đâu vị cũng hoàn toàn giống nhau. Theo nhận xét của những người đã từng đến nhiều nơi và thưởng thức thì cá niên ở vùng núi An Lão (Bình Định) có vị béo vừa, thịt cá có màu trắng đục và ăn ngon hơn so với những nơi khác, có lẽ vì nơi đây có nhiều thác nước mạnh nên thịt của cá cũng khác đi.

Đặc biệt ở An Lão còn có một loại rau luôn đi kèm khi ăn với cá niên, đó là rau dớn, cùng họ với dương xỉ nhưng có màu xanh thẫm, khá giòn và có dòng nhựa xanh trong. Người ta thường hay gọi loại rau này là “mực núi” vì những cọng rau dớn trông giống râu con mực, ăn rất ngon.

Những ngày lễ tết hay mỗi khi có khách quý, người địa phương thường chọn cá niên làm món đãi khách. Cá nướng, kho nghệ hay hấp, làm gỏi đều ngon, nhưng cách chế biến thích hợp nhất vẫn là nướng.

Cá để nguyên con, rửa sạch, mổ ruột. Người ta vót mỏng cật tre rừng xuyên qua mình cá theo chiều dọc và nướng trên bếp than hồng, đến khi cá chín vàng, có mùi thơm lừng thì dùng tay gỡ cá chấm với muối ớt, ăn kèm thêm rau dớn nữa thì đúng điệu để thưởng thức.

Hiện nay, do tình trạng khai thác quá mức nên cá niên khan hiếm dần, vì thế cần có những biện pháp đánh bắt, khai thác hợp lý hơn.

Sài Gòn Ẩm Thực, 08/03/2016
Đăng ngày 08/03/2016
Tiến Huy
Ẩm thực

Nhận biết cá stress bằng chỉ số từ vảy

Trong nhiều năm, các nhà nghiên cứu đã tìm kiếm một cách dễ dàng để xác định thời điểm cá bị căng thẳng. Giờ đây, lần đầu tiên các nhà khoa học tại Đại học Guelph của Canada đã chỉ ra rằng hormone gây căng thẳng là cortisol tích tụ trong vảy cá từ từ và tồn tại trong nhiều tuần.

cá bị căng thẳng
• 18:20 02/11/2021

21 loại cây thủy sinh đẹp cho bể cá tại nhà- Phần 1

Một bể cá cảnh nước ngọt sẽ đẹp và độc đáo hơn rất nhiều khi có những cây thủy sinh sống động. Bài viết này lược dịch từ trang newson6 nhằm gợi ý cho người nuôi cá cảnh 21 loài cây thủy sinh phổ biến và hoàn hảo cho bể cá gia đình.

• 10:31 30/10/2021

Ảnh hưởng của kích thước bể đến hành vi của cá ngựa vằn

Một nghiên cứu mới đây của Abudusaimaiti Maierdiyal và cộng sự 2020 đã cho thấy ảnh hưởng của kích thước bể đến hành vi của cá ngựa vằn (loài cá rất quan trọng trong nghiên cứu khoa học.)

• 14:09 26/10/2021

5 bước để vệ sinh bể cá cảnh đúng cách

Những người nuôi cá cảnh sẽ biết rằng việc vệ sinh không đúng cách không chỉ xáo trộn hệ vi khuẩn có lợi trong bể cá mà còn ảnh hưởng đến sức khỏe cá. Để hạn chế điều đó bài viết hướng dẫn vệ sinh bể nuôi cá cảnh đúng cách chỉ với những dụng cụ cơ bản.

Cá phượng hoàng
• 17:27 17/09/2021

Vì sao người Việt chuộng tôm khô ngày Tết?

Khi những cơn gió chướng bắt đầu thổi về trên những cánh đồng miền Tây, mang theo cái se lạnh dịu nhẹ của những ngày cuối năm, cũng là lúc các làng nghề ven biển bước vào mùa rộn ràng nhất.

Tôm khô
• 10:33 26/01/2026

Đặc sản khô lên ngôi những ngày cận tết

Không khí Tết đang len lỏi vào từng nếp nhà, cũng là lúc các làng nghề biển truyền thống bước vào mùa vụ sôi động nhất trong năm. Từ cực Nam Tổ quốc đến dải đất miền Trung, những đặc sản trứ danh đang được người tiêu dùng săn đón để làm quà biếu và thưởng thức trong dịp sum vầy.

Phơi khô
• 12:03 21/01/2026

Đặc sản cá nâu miền Tây ngọt thịt khiến thực khách nhớ mãi

Được thiên nhiên ưu đãi cho vùng sông nước Cà Mau, cá nâu nổi tiếng với thịt ngọt, ít xương và khả năng chế biến đa dạng. Từ món kho trái giác đậm đà đến canh chua thanh mát, loài cá này đã trở thành một phần không thể thiếu trong bữa cơm của người dân miền Tây và là món quà quê được nhiều du khách săn đón.

Cá nâu
• 12:09 15/01/2026

Khô tôm càng, sản phẩm độc đáo, sáng tạo

Lâu nay, tôm càng xanh Cà Mau ngon nổi tiếng nhưng chủ yếu chỉ bán tươi, khiến nông dân luôn thấp thỏm nỗi lo rớt giá khi vào vụ thu hoạch rộ. Trăn trở trước thực tế đó, một nữ giám đốc trẻ 9X đã tiên phong sáng tạo ra sản phẩm "khô tôm càng", mở ra hướng đi mới đầy triển vọng để nâng tầm giá trị cho con tôm quê hương.

Tôm càng
• 13:15 06/01/2026

Những thông số bắt buộc phải biết trên nhãn mác thủy sản đóng gói

Trong chuỗi cung ứng thực phẩm hiện đại, nhãn mác trên bao bì thủy sản đã trở thành một hệ thống dữ liệu kỹ thuật phức tạp thay vì những dòng mô tả cơ bản.

Tôm thẻ
• 16:28 28/01/2026

Mẹo chọn hải sản tươi khi đi chợ: Nhìn đúng để mua không bị hớ

Việc lựa chọn hải sản tươi ngon là bước đầu tiên và quan trọng để có một bữa ăn hấp dẫn, giàu dinh dưỡng. Chỉ cần quan sát và kiểm tra vài chi tiết nhỏ, người mua hoàn toàn có thể phân biệt được đâu là hải sản tươi, đâu là hàng kém chất lượng. Dưới đây là những dấu hiệu cơ bản, dễ áp dụng khi chọn tôm, cua, và cá.

Tôm thẻ
• 16:28 28/01/2026

Nuôi ghép tôm và rong nho

Mô hình nuôi ghép tôm thẻ chân trắng và rong nho là phương thức canh tác kết hợp hai đối tượng nuôi trên cùng một diện tích mặt nước hoặc trong hệ thống tuần hoàn.

Tôm thẻ
• 16:28 28/01/2026

Kỹ thuật vận chuyển và thả tôm giống trong điều kiện rét đậm đầu năm 2026

Những đợt rét đậm đầu năm 2026 trực tiếp ảnh hưởng đến tỷ lệ sống của tôm giống trong khâu vận chuyển và thả nuôi. Để đảm bảo sức khỏe đàn tôm, người nuôi cần tuân thủ nghiêm ngặt các thông số về nhiệt độ, mật độ đóng gói và quy trình thuần hóa môi trường trước khi bắt đầu vụ nuôi.

Tôm thẻ giống
• 16:28 28/01/2026

Thủy sản Việt Nam giữ vững top 3 nguồn cung lớn nhất tại Singapore

Năm 2025 khép lại với tin vui từ đảo quốc sư tử khi kim ngạch xuất khẩu thủy sản Việt Nam đạt mức tăng trưởng hai con số, vượt mốc 125 triệu SGD. Kết quả này giúp Việt Nam bảo vệ thành công vị trí top 3 nhà cung cấp lớn nhất, khẳng định vị thế vững chắc trước sự trỗi dậy mạnh mẽ của các đối thủ sừng sỏ.

Tôm đông lạnh
• 16:28 28/01/2026
Some text some message..