Những ngày đầu tháng 3.2022, đến cảng Sa Huỳnh, P.Phổ Thạnh, TX.Đức Phổ (Quảng Ngãi), chúng tôi chứng kiến lèo tèo vài thuyền đánh bắt gần bờ vẫn còn đang hoạt động, còn lại tàu cá lớn thì im lìm sắp hàng dài đầy cảng cá. Có 2 tàu cá, ông Nguyễn Sáu ở P.Phổ Thạnh cho biết, hiện giá dầu diesel đã hơn 26.000 đồng/lít, khiến mỗi chuyến ra khơi thêm nhọc nhằn hơn, cuộc sống ngư dân thêm khó khăn.

“Đến khi dịch đỡ phần nào, cuối năm 2021 và đầu năm 2022 ra khơi vài chuyến, kiếm chút gỡ gạc năm ngoái, ai ngờ nhiên liệu tăng giá chóng mặt. Giờ tôi chỉ đi 1 chiếc, còn chiếc kia nằm bờ. Bởi đi cả đôi mà đánh bắt không ra gì thì lỗ lắm, không có lời lấy gì kiếm cơm”, ông Sáu chia sẻ. Một chuyến ra biển, mỗi tàu của ông Sáu chi phí tiền dầu khoảng 370 triệu đồng, tăng thêm 60 - 70 triệu đồng so với trước; đó là chưa kể chi phí thực phẩm, đá lạnh, tiền thuê nhân công… đi biển cũng tăng theo.

Ông Trần Văn Lĩnh, Ủy viên Ban Thường vụ Hội Nghề cá Việt Nam cho hay: Hiện nay, trong giá xăng dầu có thuế bảo vệ môi trường rất lớn. Ngư dân đề nghị bỏ khoản thuế này khi bán nhiên liệu cho ngư dân trong một thời gian để kích thích ra khơi. Đánh thuế bảo vệ môi trường để hạn chế ô tô cũng hợp lý vì xu hướng dùng xe điện, còn tàu cá thì không có nhiên liệu thay thế.

Không riêng ông Sáu mà nhiều ngư dân Sa Huỳnh khác cũng chung hoàn cảnh. Theo các ngư dân, ngày trước khi nhiên liệu chưa tăng, các cây xăng dầu bán nợ “gối đầu” (chuyến sau trả chuyến trước). Còn nay, giá nhiên liệu tăng vọt, thân thiết lắm các cây xăng dầu mới cho nợ, còn lại đều phải “tiền trao cháo múc”. Nhiều tàu cũng muốn ra khơi, nhưng không mượn tiền được, không mua nợ tiền dầu được nên “đành thở dài nằm gối đầu trên cảng suy tư”.

Ra khơi hay nằm bờ? Đó là câu hỏi “đau đầu” của hơn 11.000 ngư dân trên 1.700 tàu cá ở TX.Đức Phổ. Ra khơi thì chịu cảnh lỗ vốn, còn nằm bờ thì biết lấy gì nuôi cả gia đình? Ông Nguyễn Văn Lượng, Chủ tịch UBND P.Phổ Thạnh, nói: “Có tình trạng ngư dân của phường đành phải cho tàu cá nằm bờ chờ giá nhiên liệu xuống. Vì thời điểm này ra khơi, đánh bắt với sản lượng như các năm thì ngư dân lo sợ thua lỗ”.

Ngoài Sa Huỳnh, các vùng biển khác của Quảng Ngãi như xã Bình Châu (H.Bình Sơn), xã Nghĩa An (TP.Quảng Ngãi)… hàng trăm tàu cá cũng đang phải nằm bờ vì giá nhiên liệu tăng cao.

Bến cảng buồn tênh, vắng các hoạt động ra khơi vào sáng sớm. Ảnh: Phạm Anh

Theo các ngư dân, giá dầu thì tăng, còn giá cá thì giảm sâu, không biết tính toán làm sao cho có lời. Một số ngư dân thì hoạt động cầm chừng, giảm bớt lao động trên tàu, giảm bớt thời gian đi biển để tránh lỗ. Trước giá cá chuồn khoảng 26.000 đồng/kg, nay chỉ còn 18.000 đồng/kg; cá ngừ từ 80.000 đồng/kg còn 50.000 đồng/kg... Trong khi giá dầu từ 10.000 - 12.000 đồng/lít nay tăng lên hơn 26.000 đồng/lít. “Từ 1 kg cá chuồn đổ được 2 lít dầu, nay đổ chưa được 1 lít. Vậy hỏi ngư dân làm sao theo kịp?”, một ngư dân ở xã Bình Châu thở dài.

Sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến sản lượng khai thác

TS Nguyễn Việt Thắng, Chủ tịch T.Ư Hội Nghề cá Việt Nam cho biết, đối với nghề khai thác biển thì nhiên liệu sử dụng nhiều nhất là dầu diesel. Thời gian qua, giá mặt hàng ngày càng tăng cao đã tác động tiêu cực khi ngư dân mất cân đối trong chi phí sản xuất, càng đi biển càng lỗ nên ở nhiều địa phương ngư dân chấp nhận để tàu cá nằm bờ.

Theo ông Thắng, trong bối cảnh giá dầu vẫn có khả năng tăng cao, chưa có dấu hiệu hạ nhiệt do phụ thuộc vào nguồn cung thị trường thế giới, thì ở trong nước vẫn có những giải pháp để hỗ trợ ngư dân. Cụ thể, đối với mặt hàng dầu sử dụng cho tàu đi biển, thì nên xem xét giảm một số loại thuế, phí để hạ giá dầu. Cụ thể nhất là giảm thuế bảo vệ môi trường.

Ông Nguyễn Văn Trung, Vụ trưởng Vụ Khai thác thủy sản (Tổng cục Thủy sản, Bộ NN-PTNT), cho rằng giá dầu tăng quá cao khiến nhiều tàu cá nằm bờ ở một số địa phương những ngày gần đây. Dù mức độ ảnh hưởng không toàn diện như lúc cao điểm của dịch Covid-19 từng xảy ra trong năm 2021, nhưng sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến sản lượng khai thác thủy sản, nguồn nguyên liệu phục vụ chế biến ngay trong quý đầu tiên của năm nay.

Để đánh giá chi tiết tình hình thực tế, đầu tháng 3.2022, Tổng cục Thủy sản đã có văn bản gửi các địa phương yêu cầu đánh giá tác động của tăng giá dầu đối với sản xuất, dịch vụ hải sản trên biển.

“Đầu tháng 4, Tổng cục Thủy sản sẽ tổ chức hội nghị đánh giá về khai thác thủy sản và dựa trên kết quả tác động cụ thể của tăng giá dầu, hội nghị sẽ thảo luận và thống nhất các kiến nghị Bộ NN-PTNT, Chính phủ tháo gỡ khó khăn cho ngư dân cũng như các hoạt động nghề cá trên biển”, ông Trung nói.