Độc đáo chiếc Aruung bắt cá từ đồng bào Cơ Tu

Đồng bào Cơ Tu ở vùng núi Quảng Nam sống tại khu vực có nhiều sông, khe, suối lớn nhỏ nên từ xa xưa, họ rất giỏi đan các ngư cụ, trong đó có những chiếc aruung (ống cây) để bắt cá.

aruung
Già làng Alăng Chô đặt aruung ở một khúc suối nước chảy xiết.

Những ngày đầu tháng 7-2021, chúng tôi có dịp trở lại xã Jơ Ngây, huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam và gặp già làng Alăng Chô, năm nay đã 70 tuổi nhưng vẫn còn khỏe mạnh, nhanh nhẹn. Già dẫn chúng tôi đến con sông Ralang, nơi đặt những chiếc aruung để bắt cá, cách nhà gần 2 km.

Đều đặn mỗi buổi sáng, già Chô đều đến khúc sông này để "thăm" aruung, mong kiếm ít cá tươi cải thiện bữa ăn của gia đình. Già làng Alăng Chô dùng hết sức tháo từng chiếc aruung khỏi mặt nước rồi đập mạnh miệng chúng xuống đất để lấy ra những con cá đang mắc bên trong.

Theo người dân thôn Ralang, xã Jơ Ngây, trước kia, con sông Ralang này cá tôm nhiều vô kể, đủ để cung cấp cho hàng trăm hộ gia đình trong thôn. Vài năm trở lại đây, cá không còn nhiều như trước nữa do những cuộc khai thác tận diệt của một số người thiếu ý thức ở dưới xuôi lên.

"Nước sông bị ô nhiễm, môi trường sống bị ảnh hưởng, cá không phát triển được. Đã vậy, một số người còn lén lút dùng bình điện chích cá, thậm chí dùng cả chất nổ để đánh. Cá đâu mà còn nữa" - già Chô buồn bã.

aruung
Dân làng Ra’lang phải mất gần nữa tháng để hoàn thành công trình bắt cá thuộc loại công phu nhất này.

Ngoài việc được sử dụng đơm cá, aruung còn tác dụng ngăn chặn lâm tặc vận chuyển gỗ bằng đường sông. Già Chô nhớ lại những năm 1996, nạn phá rừng xảy ra trầm trọng ở thượng nguồn sông Ralang. Lâm tặc tứ xứ tìm về khu vực này khai thác rồi vận chuyển gỗ bằng đường sông. Để ngăn chặn, các già làng bàn cách lập các "chốt" aruung dày đặc trên các đoạn sông. Cách làm này mang lại hiệu quả cao suốt thời gian dài.

Aruung được làm rất kỳ công. Người Cơ Tu tận dụng những viên đá dưới sông để bỏ vào từng chiếc rọ cỡ lớn, dựng hàng rào kiên cố tạo luồng nước theo hình chữ V, ngăn cá lọt ra ngoài. Aruung là công cụ bắt cá truyền thống duy nhất còn sót lại của đồng bào Cơ Tu, được ví như chất keo gắn kết cộng đồng. Người Cơ Tu đặt ra quy định về việc chọn đặt aruung, họ chia nhau từng khúc sông và đánh dấu đó là "lãnh địa" của mình, tuyệt đối không tranh giành làm mất đoàn kết.

Hơn nửa tháng trời miệt mài làm việc với sự góp sức của dân làng, công trình bắt cá thuộc loại công phu bậc nhất của già Alăng Chô mới được hoàn thành. Hiện gỗ rừng khan hiếm, người Cơ Tu lấy gỗ keo để đóng cọc. Vì gỗ tạp nên khi ngâm lâu dưới nước, cây keo thường mau mục nát nên vòng đời của aruung chỉ kéo dài khoảng 6 - 7 tháng. Dù tốn công tốn sức là vậy nhưng gần như năm nào già Chô cũng huy động dân làng giúp mình làm aruung. Già nói rằng làm không chỉ vì thú vui của bản thân mà còn vì muốn truyền lại cho con cháu đời sau cách làm aruung, giữ lại nét truyền thống của cha ông.

"Những câu chuyện về aruung hay các vật dụng khác được truyền lại sẽ nung nấu tình yêu quê hương cho những thế hệ sau, từ đó gắn kết các cá nhân với nhau thành một cộng đồng Cơ Tu đoàn kết, vững mạnh" - già Alăng Chô bày tỏ.

Người Lao Động
Đăng ngày 13/07/2021
Phúc Huy
Nông thôn

Top 5 doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản năm 2021, Minh Phú tiếp tục giữ ngôi vương

Vượt qua 800 doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản, Tập đoàn Thủy sản Minh Phú giành ngôi vương xuất khẩu thủy sản và xuất khẩu tôm của cả nước, với 395 triệu USD, chiếm gần 4,5% tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản.

xuất khẩu tôm
• 15:39 09/02/2022

Quảng Ninh dừng tiếp nhận hoa quả, thủy sản qua cửa khẩu

Từ ngày 17/1, Quảng Ninh tạm dừng tiếp nhận phương tiện chở hoa quả, thủy sản đông lạnh đến cửa khẩu, lối mở biên giới của tỉnh này để xuất khẩu.

cửa khẩu Bắc Luân II
• 10:12 17/01/2022

Đùi ếch đông lạnh bị châu Âu cảnh báo, mức độ rủi ro nghiêm trọng.

Văn phòng SPS Việt Nam lại tiếp tục nhận được cảnh báo về an toàn thực phẩm và thức ăn chăn nuôi của Liên minh châu Âu (EU) đối với sản phẩm đùi ếch đông lạnh xuất xứ từ Việt Nam.

đùi ếch đông lạnh
• 15:21 14/10/2021

Xuất khẩu thủy sản tiếp tục lao dốc

Xuất khẩu thủy sản tháng 9/2021 chỉ đạt trên 628 triệu USD, giảm 23% so với cùng kỳ năm 2020. Trong đó, xuất khẩu sang Trung Quốc sụt giảm tới 50%. Đây là tháng thứ hai liên tiếp xuất khẩu thuỷ sản lao dốc.

chế biến tôm xuất khẩu
• 10:15 08/10/2021

Nhiều chính sách hỗ trợ nuôi biển xa bờ

Để khuyến khích phát triển nuôi biển công nghệ cao, tỉnh Khánh Hòa vừa ban hành nghị quyết hỗ trợ 100% kinh phí mua bảo hiểm tai nạn cho người lao động làm việc trên các lồng bè và phương tiện phục vụ nuôi trồng. Chính sách này được ví như "lá chắn" an toàn, giúp ngư dân yên tâm đầu tư vươn ra các vùng biển xa.

Nuôi biển
• 11:21 16/01/2026

Nền móng xây dựng “thủ phủ” nuôi tôm công nghệ cao

Từ bài toán chi phí, môi trường đến yêu cầu thị trường xuất khẩu, ngành tôm Cà Mau đang đứng trước bước chuyển quan trọng. Mô hình nuôi tôm thẻ chân trắng siêu thâm canh tuần hoàn, ít thay nước được kỳ vọng mở ra hướng phát triển bền vững và quy mô lớn cho địa phương dẫn đầu cả nước về tôm.

Ao nuôi tôm
• 11:54 15/01/2026

Gia Lai chuyển đổi nghề, giải bản tàu cá: Giải pháp căn cơ cho sinh kế ngư dân

Trong bối cảnh nguồn lợi thủy sản ngày càng suy giảm, yêu cầu quản lý nghề cá ngày một chặt chẽ, việc bảo đảm sinh kế ổn định cho ngư dân đang trở thành thách thức lớn đối với các địa phương ven biển.

Vận chuyển cá
• 13:59 30/12/2025

Gia Lai xuất khẩu 11 tấn cá điêu hồng sang Nhật Bản

Những ngày đầu tháng 12/2025, 11 tấn sushi cá điêu hồng đầu tiên của tỉnh Gia Lai được Công ty TNHH Mãi Tín Bình Định xuất khẩu sang thị trường Nhật Bản, mở ra hướng phát triển mới, khẳng định chất lượng sản phẩm và tạo động lực lớn để nghề nuôi cá trên các hồ chứa phát triển bền vững hơn.

Xuất khẩu cá
• 09:00 26/12/2025

Ảnh hưởng từ sự dao động pH tưởng chừng vô hại đến gan tụy tôm

Gan tụy tôm không tổn thương đột ngột mà suy yếu dần theo những biến động môi trường rất nhỏ. Trong đó, sự dao động pH tuy không lớn nhưng lại kéo dài chính là yếu tố thường bị người nuôi bỏ qua, tạo tiền đề cho những đợt bùng phát dịch bệnh khó kiểm soát.

Gan tụy tôm thẻ
• 11:44 21/01/2026

Công nghệ nuôi cá trên cạn

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến phức tạp và nguồn lợi thủy sản tự nhiên đang chạm ngưỡng giới hạn, áp lực lên các dòng sông và vùng biển ngày càng lớn.

Nuôi cá
• 11:44 21/01/2026

Xử lý mùn bã hữu cơ đáy ao trong nuôi tôm giữa vụ

Trong giai đoạn giữa vụ nuôi tôm thâm canh, mùn bã hữu cơ tích tụ dưới đáy ao là nguyên nhân chính gây suy giảm oxy, phát sinh khí độc và làm tăng nguy cơ dịch bệnh. Nhận diện sớm và xử lý đúng kỹ thuật lớp mùn bã hữu cơ giúp ổn định môi trường nước và duy trì tốc độ tăng trưởng của đàn tôm.

Nước ao tôm
• 11:44 21/01/2026

Cuộc đổi ngôi ngoạn mục của các thị trường xuất khẩu thủy sản năm 2025

Khép lại năm 2025, xuất khẩu thủy sản Việt Nam đã ghi nhận con số ấn tượng 11,3 tỷ USD, tăng 12,4% so với năm trước. Thành quả này có được nhờ cuộc bứt tốc mạnh mẽ trong quý IV và sự linh hoạt chiến lược của các doanh nghiệp đầu ngành trước những biến động khó lường của thị trường quốc tế.

Tôm thẻ
• 11:44 21/01/2026

"Quái ngư" miền Trung hình thù kỳ dị, giá tiền triệu vẫn được săn lùng

Sở hữu ngoại hình vuông vức như một chiếc hộp và lớp da cứng như áo giáp, cá bò hòm thường khiến nhiều người lần đầu nhìn thấy phải giật mình. Thế nhưng, trái ngược với vẻ ngoài đáng sợ, loài cá này lại được ví như "gà nước mặn" với hương vị thơm ngon thượng hạng, được giới sành ăn săn lùng dù giá lên tới cả triệu đồng.

Cá bò hòm
• 11:44 21/01/2026
Some text some message..