Độc đáo chiếc Aruung bắt cá từ đồng bào Cơ Tu

Đồng bào Cơ Tu ở vùng núi Quảng Nam sống tại khu vực có nhiều sông, khe, suối lớn nhỏ nên từ xa xưa, họ rất giỏi đan các ngư cụ, trong đó có những chiếc aruung (ống cây) để bắt cá.

aruung
Già làng Alăng Chô đặt aruung ở một khúc suối nước chảy xiết.

Những ngày đầu tháng 7-2021, chúng tôi có dịp trở lại xã Jơ Ngây, huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam và gặp già làng Alăng Chô, năm nay đã 70 tuổi nhưng vẫn còn khỏe mạnh, nhanh nhẹn. Già dẫn chúng tôi đến con sông Ralang, nơi đặt những chiếc aruung để bắt cá, cách nhà gần 2 km.

Đều đặn mỗi buổi sáng, già Chô đều đến khúc sông này để "thăm" aruung, mong kiếm ít cá tươi cải thiện bữa ăn của gia đình. Già làng Alăng Chô dùng hết sức tháo từng chiếc aruung khỏi mặt nước rồi đập mạnh miệng chúng xuống đất để lấy ra những con cá đang mắc bên trong.

Theo người dân thôn Ralang, xã Jơ Ngây, trước kia, con sông Ralang này cá tôm nhiều vô kể, đủ để cung cấp cho hàng trăm hộ gia đình trong thôn. Vài năm trở lại đây, cá không còn nhiều như trước nữa do những cuộc khai thác tận diệt của một số người thiếu ý thức ở dưới xuôi lên.

"Nước sông bị ô nhiễm, môi trường sống bị ảnh hưởng, cá không phát triển được. Đã vậy, một số người còn lén lút dùng bình điện chích cá, thậm chí dùng cả chất nổ để đánh. Cá đâu mà còn nữa" - già Chô buồn bã.

aruung
Dân làng Ra’lang phải mất gần nữa tháng để hoàn thành công trình bắt cá thuộc loại công phu nhất này.

Ngoài việc được sử dụng đơm cá, aruung còn tác dụng ngăn chặn lâm tặc vận chuyển gỗ bằng đường sông. Già Chô nhớ lại những năm 1996, nạn phá rừng xảy ra trầm trọng ở thượng nguồn sông Ralang. Lâm tặc tứ xứ tìm về khu vực này khai thác rồi vận chuyển gỗ bằng đường sông. Để ngăn chặn, các già làng bàn cách lập các "chốt" aruung dày đặc trên các đoạn sông. Cách làm này mang lại hiệu quả cao suốt thời gian dài.

Aruung được làm rất kỳ công. Người Cơ Tu tận dụng những viên đá dưới sông để bỏ vào từng chiếc rọ cỡ lớn, dựng hàng rào kiên cố tạo luồng nước theo hình chữ V, ngăn cá lọt ra ngoài. Aruung là công cụ bắt cá truyền thống duy nhất còn sót lại của đồng bào Cơ Tu, được ví như chất keo gắn kết cộng đồng. Người Cơ Tu đặt ra quy định về việc chọn đặt aruung, họ chia nhau từng khúc sông và đánh dấu đó là "lãnh địa" của mình, tuyệt đối không tranh giành làm mất đoàn kết.

Hơn nửa tháng trời miệt mài làm việc với sự góp sức của dân làng, công trình bắt cá thuộc loại công phu bậc nhất của già Alăng Chô mới được hoàn thành. Hiện gỗ rừng khan hiếm, người Cơ Tu lấy gỗ keo để đóng cọc. Vì gỗ tạp nên khi ngâm lâu dưới nước, cây keo thường mau mục nát nên vòng đời của aruung chỉ kéo dài khoảng 6 - 7 tháng. Dù tốn công tốn sức là vậy nhưng gần như năm nào già Chô cũng huy động dân làng giúp mình làm aruung. Già nói rằng làm không chỉ vì thú vui của bản thân mà còn vì muốn truyền lại cho con cháu đời sau cách làm aruung, giữ lại nét truyền thống của cha ông.

"Những câu chuyện về aruung hay các vật dụng khác được truyền lại sẽ nung nấu tình yêu quê hương cho những thế hệ sau, từ đó gắn kết các cá nhân với nhau thành một cộng đồng Cơ Tu đoàn kết, vững mạnh" - già Alăng Chô bày tỏ.

Người Lao Động
Đăng ngày 13/07/2021
Phúc Huy
Nông thôn

Top 5 doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản năm 2021, Minh Phú tiếp tục giữ ngôi vương

Vượt qua 800 doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản, Tập đoàn Thủy sản Minh Phú giành ngôi vương xuất khẩu thủy sản và xuất khẩu tôm của cả nước, với 395 triệu USD, chiếm gần 4,5% tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản.

xuất khẩu tôm
• 15:39 09/02/2022

Quảng Ninh dừng tiếp nhận hoa quả, thủy sản qua cửa khẩu

Từ ngày 17/1, Quảng Ninh tạm dừng tiếp nhận phương tiện chở hoa quả, thủy sản đông lạnh đến cửa khẩu, lối mở biên giới của tỉnh này để xuất khẩu.

cửa khẩu Bắc Luân II
• 10:12 17/01/2022

Đùi ếch đông lạnh bị châu Âu cảnh báo, mức độ rủi ro nghiêm trọng.

Văn phòng SPS Việt Nam lại tiếp tục nhận được cảnh báo về an toàn thực phẩm và thức ăn chăn nuôi của Liên minh châu Âu (EU) đối với sản phẩm đùi ếch đông lạnh xuất xứ từ Việt Nam.

đùi ếch đông lạnh
• 15:21 14/10/2021

Xuất khẩu thủy sản tiếp tục lao dốc

Xuất khẩu thủy sản tháng 9/2021 chỉ đạt trên 628 triệu USD, giảm 23% so với cùng kỳ năm 2020. Trong đó, xuất khẩu sang Trung Quốc sụt giảm tới 50%. Đây là tháng thứ hai liên tiếp xuất khẩu thuỷ sản lao dốc.

chế biến tôm xuất khẩu
• 10:15 08/10/2021

Dạo quanh chợ bán lẻ hải sản lớn nhất Hưng Yên ngày Tết

Mỗi năm chỉ một lần, vào ngày 27 tháng Chạp, chợ Gú – khu chợ bán lẻ hải sản lớn nhất tỉnh Hưng Yên – bước vào phiên họp đặc biệt nhất năm. Người dân địa phương quen gọi đó là phiên chợ “gom biển”, thời điểm hải sản đổ về nhiều nhất trước khi tàu thuyền neo bến nghỉ Tết, nguồn hàng dần thưa vắng.

chợ
• 10:55 15/02/2026

Nguồn cung cá nước ngọt dồi dào dịp Tết

Cận Tết Nguyên đán, nhu cầu tiêu thụ thủy sản tăng cao khiến người nuôi cá nước ngọt kỳ vọng vào một vụ thu hoạch khởi sắc. Tuy nhiên, trong bối cảnh nguồn cung dồi dào và sức mua thị trường còn chậm, giá nhiều mặt hàng cá vẫn neo ở mức thấp, buộc người nuôi tiếp tục chờ đợi cao điểm Tết để cải thiện đầu ra.

cá
• 00:00 06/02/2026

Ngành thủy sản Gia Lai duy trì ổn định sản xuất, tăng cường giải pháp chống khai thác IUU

Trong tháng 01, hoạt động khai thác thủy sản tỉnh Gia Lai chịu tác động lớn của gió mùa Đông Bắc, thường xuyên xuất hiện gió mạnh và biển động, gây không ít khó khăn cho ngư dân.

Tàu cá
• 14:16 31/01/2026

Vượt sóng gió đầu năm, khai thác thủy sản biển Gia Lai đạt 19.000 tấn

Trong tháng 01, hoạt động khai thác thủy sản trên biển chịu tác động mạnh của gió mùa Đông Bắc.

Cá ngừ
• 12:06 28/01/2026

Tại sao ao nuôi nên dùng đèn UV thay vì thuốc tím hoặc Chlorine?

Xử lý nước là bước bắt buộc trong nuôi tôm. Từ trước đến nay, Chlorine và thuốc tím (KMnO₄) là lựa chọn phổ biến vì giá rẻ và tác dụng nhanh. Tuy nhiên, khi mật độ nuôi ngày càng cao và yêu cầu an toàn sinh học khắt khe hơn, việc phụ thuộc vào hóa chất đang bộc lộ nhiều rủi ro.

ao nuôi
• 18:14 26/02/2026

Chính thức mở cổng đăng ký trước Vietshrimp Asia 2026 & Aquaculture Vietnam 2026 kết nối toàn bộ ngành thủy sản

Trong bối cảnh ngành thủy sản Việt Nam đang đứng trước những cơ hội mới về thị trường, công nghệ và phát triển bền vững, nhu cầu tìm kiếm giải pháp toàn diện, từ con giống, dinh dưỡng, công nghệ nuôi, chế biến đến xuất khẩu,trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Nhằm tạo ra một nền tảng kết nối chiến lược cho cộng đồng doanh nghiệp, chuyên gia và người nuôi, VietShrimp Asia 2026 lần đầu tiên tổ chức cùng Aquaculture Vietnam 2026 tạo nên kỳ triển lãm với quy mô mở rộng, toàn diện, quốc tế hơn bao giờ hết.

Vietshrimp
• 18:14 26/02/2026

Ngành nuôi tôm Việt Nam trong bối cảnh biến đổi khí hậu

Trong nhiều năm, nuôi tôm được xem là một trong những ngành nông nghiệp có tốc độ tăng trưởng nhanh và đóng góp lớn cho xuất khẩu thủy sản Việt Nam. Tuy nhiên, bối cảnh khí hậu hiện nay đang đặt ngành này trước một thực tế khác: rủi ro không còn mang tính mùa vụ, mà đang chuyển thành rủi ro cấu trúc.

tôm
• 18:14 26/02/2026

Sai lầm thường gặp khi phơi đáy ao

Trong nuôi trồng thủy sản, công đoạn phơi đáy ao sau mỗi vụ nuôi được xem là bước làm mới môi trường, giúp loại bỏ mầm bệnh và tạo nền tảng cho vụ nuôi tiếp theo. Tuy nhiên, nhiều hộ nuôi vẫn mắc phải những sai lầm cơ bản, khiến hiệu quả xử lý giảm sút, thậm chí gây thiệt hại lớn.

đáy ao nuôi
• 18:14 26/02/2026

Vôi nông nghiệp và vôi công nghiệp: Khác nhau ở đâu và vì sao không nên dùng lẫn?

Vôi là vật tư quen thuộc trong nông nghiệp và nuôi trồng thủy sản, nhưng việc nhầm lẫn giữa vôi nông nghiệp và vôi công nghiệp vẫn diễn ra phổ biến. Sử dụng sai loại không chỉ làm giảm hiệu quả cải tạo môi trường mà còn tiềm ẩn rủi ro cho cây trồng, vật nuôi.

vôi nuôi tôm
• 18:14 26/02/2026
Some text some message..