Giai đoạn đầu vụ – Nhận diện sớm các dấu hiệu cảnh báo từ môi trường ao nuôi
Trong khoảng những tuần đầu tiên sau khi thả giống, sự xuất hiện của lợn cợn thường là một tín hiệu không tốt, cảnh báo về sự chuẩn bị ao nuôi chưa đạt chuẩn. Ở giai đoạn này, "lợn cợn" chủ yếu là các hạt hữu cơ mịn, bọt nhớt do cải tạo ao chưa kỹ, lượng bùn đáy từ vụ trước chưa được loại bỏ triệt để. Chúng cũng có thể là xác của các loại tảo tạp, tảo không có lợi phát triển sớm do nguồn nước đầu vào chưa được xử lý tốt.
Sự có mặt của chúng trong giai đoạn này cho thấy môi trường nước chưa thực sự ổn định, hệ vi sinh có lợi chưa đủ mạnh để phân hủy chất hữu cơ. Điều này trực tiếp ảnh hưởng đến tôm, vốn rất nhạy cảm và cần một môi trường trong sạch để phát triển. Lợn cợn có thể bám vào mang tôm, gây cản trở hô hấp và tạo điều kiện cho vi khuẩn có hại phát triển sớm, là nguyên nhân tiềm ẩn gây hao hụt đầu con trong giai đoạn quan trọng nhất.
Lợn cợn có thể bám vào mang tôm, gây cản trở hô hấp. Ảnh: lucaga.com
Giai đoạn giữa vụ – Khi hiện tượng lợn cợn phản ánh tình trạng quá tải trong ao nuôi
Đây là giai đoạn tôm tăng tốc phát triển, cũng là lúc lợn cợn xuất hiện nhiều và phức tạp nhất. Thành phần của chúng lúc này là một hỗn hợp của xác tảo tàn, vỏ tôm sau khi lột xác, phân tôm và đặc biệt là thức ăn dư thừa. Sự gia tăng đột ngột của lợn cợn trong giai đoạn này là một lời cảnh báo đỏ về việc hệ thống ao nuôi đang bắt đầu bị quá tải.
Việc cho ăn quá mức sẽ trực tiếp tạo ra thức ăn thừa và lượng phân thải lớn, cung cấp nguồn dinh dưỡng dồi dào cho tảo bùng phát. Khi tảo phát triển đến mật độ quá dày, chúng sẽ cạnh tranh không gian, ánh sáng và nhanh chóng tàn lụi, tạo ra một lượng lớn xác tảo hữu cơ. Đây chính là “quả bom nổ chậm", vì quá trình phân hủy của chúng sẽ tiêu thụ một lượng oxy khổng lồ và giải phóng khí độc, là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến các bệnh nguy hiểm như bệnh đường ruột, phân trắng.
Sụp tảo là 1 trong những nguyên nhân gây ra lợn cợn trong ao nuôi tôm. Ảnh: biogency.com.vn
Giai đoạn cuối vụ – Thách thức quản lý bùn thải tích tụ trong ao nuôi
Khi vụ nuôi bước vào giai đoạn cuối, lợn cợn chủ yếu sẽ là kết quả của sự tích tụ hữu cơ trong suốt một thời gian dài. Nền đáy ao lúc này đã quá dơ, và bất kỳ hoạt động mạnh nào của con người hay của chính đàn tôm cũng có thể làm sục lớp bùn đáy lên, khiến nước nổi váng bẩn và lợn cợn dày đặc. Nước ao ở giai đoạn này thường có độ nhớt cao, bọt khí khó tan, cho thấy hệ đệm của ao đã suy yếu và sức chịu tải của môi trường đã đến giới hạn.
Mục tiêu quản lý lợn cợn trong giai đoạn này không còn là xử lý triệt để, mà là kiểm soát và duy trì ở mức an toàn để đưa vụ nuôi về đích thành công. Người nuôi cần tập trung vào việc si-phông đáy ao thường xuyên để loại bỏ chất thải, kết hợp với việc sử dụng các chế phẩm vi sinh liều cao, có khả năng phân hủy mạnh để xử lý lượng hữu cơ tồn đọng. Bất kỳ sai lầm nào trong việc quản lý thức ăn hay vận hành quạt nước ở giai đoạn này đều có thể dẫn đến một thảm họa thiếu oxy đột ngột.
Người nuôi cần tập trung vào việc si-phông đáy ao thường xuyên để loại bỏ chất thải. banmexanh.vn
Tầm quan trọng của quan sát chủ động trong đảm bảo thành công vụ nuôi
Hiện tượng “lợn cợn” không đơn thuần là một vấn đề môi trường, mà là chỉ báo quan trọng phản ánh những biến động bên trong hệ sinh thái ao nuôi, với ý nghĩa khác nhau ở từng giai đoạn phát triển của tôm. Việc xử lý vội vàng bằng hóa chất khi chưa xác định rõ nguyên nhân sẽ chỉ mang lại hiệu quả ngắn hạn và tiềm ẩn nhiều rủi ro.
Người nuôi thành công là người duy trì khả năng quan sát nhạy bén, biết “đọc” chính xác thông điệp mà ao nuôi đang phát ra, từ đó áp dụng các biện pháp kỹ thuật kịp thời, đúng nguyên nhân và mang tính chủ động, đảm bảo vụ nuôi đạt hiệu quả bền vững.
