Mát lòng với canh me cá lưỡi búa

Gắp thử miếng cá lưỡi búa trắng ngần, chấm vào nước mắm và đưa lên miệng.

cá lưỡi búa
Món canh me cá lưỡi búa. Ảnh: Thanh Ly

Thịt cá mềm, béo, ngọt lịm hòa quyện cùng vị chua thanh của me khiến tôi... ngất ngây.

Canh me cá lưỡi búa là một ví dụ hoàn hảo khi nói về những món canh ngon, bổ, rẻ. Nếu chính vụ, chỉ với mười lăm ngàn đồng ba con cá, một ít lá me, thêm vài quả me xanh là đã có thể chế biến được nồi canh mát nhẹ cả lòng.

Ở nhiều nơi khác gọi cá lưỡi búa là cá liệt búa hay cá bánh lái. Sở dĩ người miệt biển Quảng Nam quê tôi gọi cá lưỡi búa là vì cá có hình dáng lưỡi búa, phần thân bị ép dẹp mạnh ở bên và sâu theo chiều thẳng đứng, rìa bụng rất sắc nhọn.

Cá lưỡi búa tên nghe rất “thiên lôi”, ấy vậy mà thoạt trông hình dạng lại lành, màu trắng bạc phần dưới và lam lục phía lưng, với ba bốn hàng đốm màu xám sẫm. Hạn chế của cá là khoang bụng nhỏ và thẳng đứng nên khi lấy mang cá không quen tay sẽ gặp chút rắc rối. Cách tốt nhất là dùng kéo cắt bỏ phần dưới đầu cá nơi chứa khoang bụng và nội tạng.

Cá sau khi làm sạch, để ráo nước, đầu bếp “khéo” đều biết cách chế biến cá lưỡi búa thành nhiều món, không quá cầu kỳ mà lại ngon. Đơn giản nhất là ướp với nước mắm ngon, tiêu xay, ớt cắt từng khoanh tròn rồi mang đi kho. Những lúc cơ thể uể oải, nhức mỏi, không nên bỏ qua món cháo. Cá được ướp thấm, gạo đã nở mềm vừa tới, đổ cá vào xoong cháo, đợi sôi lại nêm nếm vừa ăn thì tắt bếp.

Nhưng nếu được chọn lựa thì có thể nói canh me cá lưỡi búa là ưu tiên hàng đầu dẫu phải bỏ công đi tuốt từng đọt lá me non, bởi món này không chỉ ngon mà còn là vị thuốc dân gian, tăng sức đề kháng cho trẻ nhỏ, người già, giải nhiệt, giảm sốt, chữa cảm lạnh.

Lá me non là chất xúc tác giúp tăng giá trị dinh dưỡng và vị ngon của cá lưỡi búa. Đi tuốt lá phải có kinh nghiệm, loại bỏ lá già, chỉ lấy những lá non màu xanh tơ mơn mởn. Tuốt lá xong về chế biến ngay; nếu để lâu, lá héo queo, nồi canh mất ngon. Nếu có được một chùm trái me chua thì không gì bằng bởi trong tất cả các vị chua từ thơm, cà, bứa… không thể có vị chua nào thanh đầu lưỡi như me. Nhiều người xa quê hương, lúc rảnh rỗi lại tìm mua cá lưỡi búa về nấu canh me, không phải vì rẻ mà vì vị quê hương thấm đượm trong từng muỗng canh.

Nguyên liệu đã sẵn sàng, bắc lên bếp chờ nước sôi thả cá vào, thêm hành ớt băm nhuyễn với muối hầm (hành ớt băm nhuyễn có tác dụng khử mùi tanh của cá), chờ nước sôi bùng lên, cho trái me đã bẻ khúc vừa ăn vào. Khi canh sôi bùng trở lại, vò nhuyễn lá me rồi thả vào (tăng thêm vị chua). Chỉ vài giây lá me đã trở màu, nhanh tay tắt bếp rồi múc ra tô ăn với cơm nóng.

Nếm thử một muỗng canh, vị chua dìu dịu của trái me, vị ngọt của cá tươi, mùi thơm lá me khiến cho người ăn không thể nào chần chừ được. Cá gắp ra đĩa chấm với nước mắm nguyên chất dằm ớt hiểm. Cứ thế, vừa thưởng thức, vừa hít hà, ngon khó diễn tả thành lời, thêm quyến luyến bước chân người xa quê.

Thanh Niên
Đăng ngày 26/02/2020
Phan Thị Thanh Ly
Ẩm thực

Nhận biết cá stress bằng chỉ số từ vảy

Trong nhiều năm, các nhà nghiên cứu đã tìm kiếm một cách dễ dàng để xác định thời điểm cá bị căng thẳng. Giờ đây, lần đầu tiên các nhà khoa học tại Đại học Guelph của Canada đã chỉ ra rằng hormone gây căng thẳng là cortisol tích tụ trong vảy cá từ từ và tồn tại trong nhiều tuần.

cá bị căng thẳng
• 18:20 02/11/2021

21 loại cây thủy sinh đẹp cho bể cá tại nhà- Phần 1

Một bể cá cảnh nước ngọt sẽ đẹp và độc đáo hơn rất nhiều khi có những cây thủy sinh sống động. Bài viết này lược dịch từ trang newson6 nhằm gợi ý cho người nuôi cá cảnh 21 loài cây thủy sinh phổ biến và hoàn hảo cho bể cá gia đình.

• 10:31 30/10/2021

Ảnh hưởng của kích thước bể đến hành vi của cá ngựa vằn

Một nghiên cứu mới đây của Abudusaimaiti Maierdiyal và cộng sự 2020 đã cho thấy ảnh hưởng của kích thước bể đến hành vi của cá ngựa vằn (loài cá rất quan trọng trong nghiên cứu khoa học.)

• 14:09 26/10/2021

5 bước để vệ sinh bể cá cảnh đúng cách

Những người nuôi cá cảnh sẽ biết rằng việc vệ sinh không đúng cách không chỉ xáo trộn hệ vi khuẩn có lợi trong bể cá mà còn ảnh hưởng đến sức khỏe cá. Để hạn chế điều đó bài viết hướng dẫn vệ sinh bể nuôi cá cảnh đúng cách chỉ với những dụng cụ cơ bản.

Cá phượng hoàng
• 17:27 17/09/2021

Đặc sản cá nâu miền Tây ngọt thịt khiến thực khách nhớ mãi

Được thiên nhiên ưu đãi cho vùng sông nước Cà Mau, cá nâu nổi tiếng với thịt ngọt, ít xương và khả năng chế biến đa dạng. Từ món kho trái giác đậm đà đến canh chua thanh mát, loài cá này đã trở thành một phần không thể thiếu trong bữa cơm của người dân miền Tây và là món quà quê được nhiều du khách săn đón.

Cá nâu
• 12:09 15/01/2026

Khô tôm càng, sản phẩm độc đáo, sáng tạo

Lâu nay, tôm càng xanh Cà Mau ngon nổi tiếng nhưng chủ yếu chỉ bán tươi, khiến nông dân luôn thấp thỏm nỗi lo rớt giá khi vào vụ thu hoạch rộ. Trăn trở trước thực tế đó, một nữ giám đốc trẻ 9X đã tiên phong sáng tạo ra sản phẩm "khô tôm càng", mở ra hướng đi mới đầy triển vọng để nâng tầm giá trị cho con tôm quê hương.

Tôm càng
• 13:15 06/01/2026

Đặc sản móng chim giá tiền triệu ở Cà Mau được săn đón dịp Tết

Với hình dáng cong cong lạ mắt tựa móng chim cùng hương vị ngọt đậm đà, loại tôm khô đặc biệt này đang trở thành mặt hàng hot trong giỏ quà Tết năm nay. Dù có giá lên tới gần 2 triệu đồng/kg, đặc sản Cà Mau vẫn được nhiều khách hàng sành ăn săn đón.

Tôm khô
• 07:33 05/01/2026

Món cá cận kề cái chết nhưng lại được thực khách ưa chuộng

Biết rõ có thể gây chết người, cá nóc vẫn là một trong những món ăn đắt đỏ và được săn lùng bậc nhất thế giới. Điều gì đã biến một canh bạc sinh tử, một rủi ro về sức khỏe lại trở thành một trải nghiệm ẩm thực đỉnh cao được giới sành ăn khao khát?

Cá nóc
• 11:20 03/01/2026

Ảnh hưởng từ sự dao động pH tưởng chừng vô hại đến gan tụy tôm

Gan tụy tôm không tổn thương đột ngột mà suy yếu dần theo những biến động môi trường rất nhỏ. Trong đó, sự dao động pH tuy không lớn nhưng lại kéo dài chính là yếu tố thường bị người nuôi bỏ qua, tạo tiền đề cho những đợt bùng phát dịch bệnh khó kiểm soát.

Gan tụy tôm thẻ
• 01:39 21/01/2026

Công nghệ nuôi cá trên cạn

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến phức tạp và nguồn lợi thủy sản tự nhiên đang chạm ngưỡng giới hạn, áp lực lên các dòng sông và vùng biển ngày càng lớn.

Nuôi cá
• 01:39 21/01/2026

Xử lý mùn bã hữu cơ đáy ao trong nuôi tôm giữa vụ

Trong giai đoạn giữa vụ nuôi tôm thâm canh, mùn bã hữu cơ tích tụ dưới đáy ao là nguyên nhân chính gây suy giảm oxy, phát sinh khí độc và làm tăng nguy cơ dịch bệnh. Nhận diện sớm và xử lý đúng kỹ thuật lớp mùn bã hữu cơ giúp ổn định môi trường nước và duy trì tốc độ tăng trưởng của đàn tôm.

Nước ao tôm
• 01:39 21/01/2026

Cuộc đổi ngôi ngoạn mục của các thị trường xuất khẩu thủy sản năm 2025

Khép lại năm 2025, xuất khẩu thủy sản Việt Nam đã ghi nhận con số ấn tượng 11,3 tỷ USD, tăng 12,4% so với năm trước. Thành quả này có được nhờ cuộc bứt tốc mạnh mẽ trong quý IV và sự linh hoạt chiến lược của các doanh nghiệp đầu ngành trước những biến động khó lường của thị trường quốc tế.

Tôm thẻ
• 01:39 21/01/2026

"Quái ngư" miền Trung hình thù kỳ dị, giá tiền triệu vẫn được săn lùng

Sở hữu ngoại hình vuông vức như một chiếc hộp và lớp da cứng như áo giáp, cá bò hòm thường khiến nhiều người lần đầu nhìn thấy phải giật mình. Thế nhưng, trái ngược với vẻ ngoài đáng sợ, loài cá này lại được ví như "gà nước mặn" với hương vị thơm ngon thượng hạng, được giới sành ăn săn lùng dù giá lên tới cả triệu đồng.

Cá bò hòm
• 01:39 21/01/2026
Some text some message..