Mát lòng với canh me cá lưỡi búa

Gắp thử miếng cá lưỡi búa trắng ngần, chấm vào nước mắm và đưa lên miệng.

cá lưỡi búa
Món canh me cá lưỡi búa. Ảnh: Thanh Ly

Thịt cá mềm, béo, ngọt lịm hòa quyện cùng vị chua thanh của me khiến tôi... ngất ngây.

Canh me cá lưỡi búa là một ví dụ hoàn hảo khi nói về những món canh ngon, bổ, rẻ. Nếu chính vụ, chỉ với mười lăm ngàn đồng ba con cá, một ít lá me, thêm vài quả me xanh là đã có thể chế biến được nồi canh mát nhẹ cả lòng.

Ở nhiều nơi khác gọi cá lưỡi búa là cá liệt búa hay cá bánh lái. Sở dĩ người miệt biển Quảng Nam quê tôi gọi cá lưỡi búa là vì cá có hình dáng lưỡi búa, phần thân bị ép dẹp mạnh ở bên và sâu theo chiều thẳng đứng, rìa bụng rất sắc nhọn.

Cá lưỡi búa tên nghe rất “thiên lôi”, ấy vậy mà thoạt trông hình dạng lại lành, màu trắng bạc phần dưới và lam lục phía lưng, với ba bốn hàng đốm màu xám sẫm. Hạn chế của cá là khoang bụng nhỏ và thẳng đứng nên khi lấy mang cá không quen tay sẽ gặp chút rắc rối. Cách tốt nhất là dùng kéo cắt bỏ phần dưới đầu cá nơi chứa khoang bụng và nội tạng.

Cá sau khi làm sạch, để ráo nước, đầu bếp “khéo” đều biết cách chế biến cá lưỡi búa thành nhiều món, không quá cầu kỳ mà lại ngon. Đơn giản nhất là ướp với nước mắm ngon, tiêu xay, ớt cắt từng khoanh tròn rồi mang đi kho. Những lúc cơ thể uể oải, nhức mỏi, không nên bỏ qua món cháo. Cá được ướp thấm, gạo đã nở mềm vừa tới, đổ cá vào xoong cháo, đợi sôi lại nêm nếm vừa ăn thì tắt bếp.

Nhưng nếu được chọn lựa thì có thể nói canh me cá lưỡi búa là ưu tiên hàng đầu dẫu phải bỏ công đi tuốt từng đọt lá me non, bởi món này không chỉ ngon mà còn là vị thuốc dân gian, tăng sức đề kháng cho trẻ nhỏ, người già, giải nhiệt, giảm sốt, chữa cảm lạnh.

Lá me non là chất xúc tác giúp tăng giá trị dinh dưỡng và vị ngon của cá lưỡi búa. Đi tuốt lá phải có kinh nghiệm, loại bỏ lá già, chỉ lấy những lá non màu xanh tơ mơn mởn. Tuốt lá xong về chế biến ngay; nếu để lâu, lá héo queo, nồi canh mất ngon. Nếu có được một chùm trái me chua thì không gì bằng bởi trong tất cả các vị chua từ thơm, cà, bứa… không thể có vị chua nào thanh đầu lưỡi như me. Nhiều người xa quê hương, lúc rảnh rỗi lại tìm mua cá lưỡi búa về nấu canh me, không phải vì rẻ mà vì vị quê hương thấm đượm trong từng muỗng canh.

Nguyên liệu đã sẵn sàng, bắc lên bếp chờ nước sôi thả cá vào, thêm hành ớt băm nhuyễn với muối hầm (hành ớt băm nhuyễn có tác dụng khử mùi tanh của cá), chờ nước sôi bùng lên, cho trái me đã bẻ khúc vừa ăn vào. Khi canh sôi bùng trở lại, vò nhuyễn lá me rồi thả vào (tăng thêm vị chua). Chỉ vài giây lá me đã trở màu, nhanh tay tắt bếp rồi múc ra tô ăn với cơm nóng.

Nếm thử một muỗng canh, vị chua dìu dịu của trái me, vị ngọt của cá tươi, mùi thơm lá me khiến cho người ăn không thể nào chần chừ được. Cá gắp ra đĩa chấm với nước mắm nguyên chất dằm ớt hiểm. Cứ thế, vừa thưởng thức, vừa hít hà, ngon khó diễn tả thành lời, thêm quyến luyến bước chân người xa quê.

Thanh Niên
Đăng ngày 26/02/2020
Phan Thị Thanh Ly
Ẩm thực

Nhận biết cá stress bằng chỉ số từ vảy

Trong nhiều năm, các nhà nghiên cứu đã tìm kiếm một cách dễ dàng để xác định thời điểm cá bị căng thẳng. Giờ đây, lần đầu tiên các nhà khoa học tại Đại học Guelph của Canada đã chỉ ra rằng hormone gây căng thẳng là cortisol tích tụ trong vảy cá từ từ và tồn tại trong nhiều tuần.

cá bị căng thẳng
• 18:20 02/11/2021

21 loại cây thủy sinh đẹp cho bể cá tại nhà- Phần 1

Một bể cá cảnh nước ngọt sẽ đẹp và độc đáo hơn rất nhiều khi có những cây thủy sinh sống động. Bài viết này lược dịch từ trang newson6 nhằm gợi ý cho người nuôi cá cảnh 21 loài cây thủy sinh phổ biến và hoàn hảo cho bể cá gia đình.

• 10:31 30/10/2021

Ảnh hưởng của kích thước bể đến hành vi của cá ngựa vằn

Một nghiên cứu mới đây của Abudusaimaiti Maierdiyal và cộng sự 2020 đã cho thấy ảnh hưởng của kích thước bể đến hành vi của cá ngựa vằn (loài cá rất quan trọng trong nghiên cứu khoa học.)

• 14:09 26/10/2021

5 bước để vệ sinh bể cá cảnh đúng cách

Những người nuôi cá cảnh sẽ biết rằng việc vệ sinh không đúng cách không chỉ xáo trộn hệ vi khuẩn có lợi trong bể cá mà còn ảnh hưởng đến sức khỏe cá. Để hạn chế điều đó bài viết hướng dẫn vệ sinh bể nuôi cá cảnh đúng cách chỉ với những dụng cụ cơ bản.

Cá phượng hoàng
• 17:27 17/09/2021

Độc tố “tử thần” có thể ẩn trong món cá ủ chua quen thuộc

Một trường hợp nghi ngộ độc botulinum sau bữa cơm có món cá ủ chua tại xã Phước Chánh (Đà Nẵng) đang được cơ quan chức năng khẩn trương điều tra. Các chuyên gia cảnh báo đây là loại độc tố thần kinh cực mạnh, có thể gây liệt cơ hô hấp và đe dọa tính mạng nếu không xử trí kịp thời.

cá muối ủ chua
• 12:00 18/02/2026

Cách làm tôm khô tại nhà: Ngọt tự nhiên, để được lâu dù không có nắng

Ngày Tết cận kề, nhiều người băn khoăn không biết chuẩn bị món gì vừa ngon vừa tiện đãi khách thì hãy nghĩ đến món tôm khô - lựa chọn quen thuộc vì dễ bảo quản, dùng được lâu và chế biến nhanh. Thay vì mua sẵn ngoài chợ, bạn có thể tự làm tôm khô tại nhà để đảm bảo vệ sinh và giữ trọn vị ngọt tự nhiên

tom-kho
• 12:00 06/02/2026

Hơn nửa thập kỷ giữ lửa tại làng Vũ Đại với món cá kho trứ danh

Cá kho làng Vũ Đại không chỉ là món ăn truyền thống mà còn là biểu tượng văn hóa ẩm thực đặc sắc của vùng đất Hà Nam. Với quy trình chế biến kỳ công kéo dài hàng chục tiếng đồng hồ, món ăn này đã khẳng định vị thế đặc sản cao cấp trong các dịp lễ Tết.

Cá kho
• 12:13 30/01/2026

Vì sao người Việt chuộng tôm khô ngày Tết?

Khi những cơn gió chướng bắt đầu thổi về trên những cánh đồng miền Tây, mang theo cái se lạnh dịu nhẹ của những ngày cuối năm, cũng là lúc các làng nghề ven biển bước vào mùa rộn ràng nhất.

Tôm khô
• 10:33 26/01/2026

Phụ thu 10% và những điều chỉnh tức thời của thị trường nhập khẩu thủy sản tại Hoa Kỳ

Chính sách phụ thu nhập khẩu 10% của Hoa Kỳ đang tạo ra nhiều biến động đối với thị trường thủy sản toàn cầu, buộc các nhà nhập khẩu phải nhanh chóng điều chỉnh chiến lược kinh doanh, chuỗi cung ứng và cấu trúc chi phí. Diễn biến này được dự báo sẽ tác động trực tiếp đến hoạt động xuất khẩu thủy sản của Việt Nam trong năm 2026.

chế biến thủy sản
• 17:01 11/03/2026

Bộ Nông nghiệp và Môi trường trả lời cử tri TP.HCM về giải pháp ngăn thực phẩm bẩn

Trước lo ngại về tình trạng sử dụng chất cấm trong chăn nuôi, thủy sản và thực phẩm không rõ nguồn gốc, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết sẽ tiếp tục hoàn thiện chính sách, tăng cường hậu kiểm và xử lý nghiêm vi phạm để bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng.

cá
• 17:01 11/03/2026

Làm Thế Nào Để Một Trang Trại Cá Có Thể Kiếm Được Lợi Nhuận?

Lợi nhuận trong nuôi cá không đến từ việc cắt giảm chi phí bằng mọi giá, mà đến từ khả năng tối ưu biên lợi nhuận trên mỗi kilogram cá bán ra. Điều này phụ thuộc vào ba yếu tố cốt lõi: lựa chọn loài nuôi, phương thức nuôi và chiến lược thức ăn.

• 17:01 11/03/2026

Xung Đột Trung Đông Leo Thang: Chuỗi Cung Ứng Thủy Sản Việt Nam Đối Mặt Rủi Ro Lớn

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thuỷ sản Việt Nam (VASEP), Trung Đông đang nổi lên là một trong những thị trường tăng trưởng đáng chú ý của thủy sản Việt Nam.

cảng
• 17:01 11/03/2026

Chuyển giao công nghệ tạo giống tôm kháng bệnh (SPR)

Việc chuyển giao thành công kỹ thuật chọn giống kháng bệnh chính là chìa khóa giải quyết triệt để rủi ro từ gốc rễ, thay vì thụ động chạy chữa bằng hóa chất như trước đây.

tôm
• 17:01 11/03/2026
Some text some message..