Ngành hàng cua Cà Mau – tiềm năng và thách thức

Hiện trạng phát triển ngành hàng cua

Theo thống kê từ Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau, diện tích nuôi cua hiện đạt khoảng 250.000 - 265.000 ha, chủ yếu tập trung tại các xã ven biển như Năm Căn, Ngọc Hiển, Phú Tân,…. Đây là một trong những vùng nuôi cua tự nhiên lớn nhất cả nước. Sản lượng cua toàn tỉnh hiện vào khoảng 24.000 - 25.000 tấn/năm, với định hướng tăng lên 29.000 tấn vào năm 2030. Giá trị ngành hàng này mang lại ước tính hơn 10.000 tỷ đồng/năm, chỉ xếp sau con tôm trong cơ cấu thủy sản của tỉnh. 

Trong bối cảnh sản xuất tôm ngày càng gặp nhiều rủi ro do dịch bệnh và biến đổi khí hậu, cua được xem là sản phẩm chiến lược thay thế, vừa có giá trị kinh tế cao vừa bền vững về môi trường.

Nhằm gia tăng hiệu quả sản xuất, nhiều hộ nuôi đã áp dụng mô hình nuôi cua kết hợp với tôm, hoặc nuôi cua trong hộp nhựa (plastic box), phương pháp giúp dễ quản lý, thu hoạch và hạn chế dịch bệnh. Một số mô hình đã đạt chứng nhận VietGAP và đang từng bước tiếp cận tiêu chuẩn quốc tế.

Nuôi cua trong hộp nhựa. Ảnh: Báo Dân Tộc

Đặc biệt, tỉnh Cà Mau đã phê duyệt và triển khai Dự án phát triển bền vững ngành cua, hướng tới thích ứng với biến đổi khí hậu, cải thiện chuỗi giá trị, và mở rộng thị trường xuất khẩu.

Thị trường 

Hiện nay, Trung Quốc vẫn là thị trường xuất khẩu chính của cua Cà Mau, chiếm phần lớn sản lượng tiêu thụ. Đầu năm 2025, xuất khẩu cua sang Trung Quốc có xu hướng tăng mạnh cả về sản lượng lẫn giá trị.

Cua Cà Mau – đóng gói vận chuyển đến thị trường tiêu thụ. Ảnh: Internet

Đáng chú ý, Cà Mau đã đăng ký thành công chỉ dẫn địa lý cho sản phẩm "Cua Cà Mau", một bước tiến lớn trong việc xây dựng thương hiệu và nâng tầm giá trị. Song trên thực tế, thương hiệu này vẫn chưa được khai thác triệt để. Cua vẫn chủ yếu được bán qua thương lái và đường "chợ", chưa kiểm soát được chất lượng cũng như truy xuất nguồn gốc – điều kiện bắt buộc nếu muốn tiếp cận các thị trường cao cấp như EU, Mỹ hay Nhật Bản.

Những nút thắt lớn cần tháo gỡ

Mặc dù tiềm năng rõ ràng, ngành cua Cà Mau vẫn đối diện hàng loạt thách thức mang tính hệ thống:

• Chất lượng con giống và dịch bệnh: Nguồn giống chưa kiểm soát, dịch bệnh thường xuyên tái diễn khiến tỉ lệ sống thấp, chi phí đầu vào cao, người nuôi dễ thua lỗ.
• Biến đổi khí hậu và môi trường: Nhiệt độ, độ mặn, nguồn nước biến động bất thường; xâm nhập mặn và ô nhiễm môi trường ngày càng rõ rệt, đẩy sản xuất vào thế bấp bênh.
• Bất ổn thị trường và giá cả: Phụ thuộc vào một vài thị trường lớn khiến giá cả thiếu ổn định. Khi cầu giảm, giá tụt mạnh, người nuôi không có cơ hội thu hồi vốn.
• Thương hiệu yếu, thiếu truy xuất nguồn gốc: Sản phẩm chưa có dấu hiệu nhận diện rõ ràng, thiếu tem nhãn, không kiểm soát quy trình sản xuất, dẫn đến mất lợi thế cạnh tranh.
• Quy mô sản xuất nhỏ, chuỗi giá trị yếu: Phần lớn hộ nuôi nhỏ lẻ, chưa có sự liên kết với doanh nghiệp, thiếu hệ thống logistic và chế biến chuyên nghiệp.
• Khó tiếp cận vốn và hỗ trợ chính sách: Người nuôi khó tiếp cận tín dụng, kỹ thuật hỗ trợ thiếu đồng bộ, quy hoạch vùng nuôi còn chậm.

Những hướng đi cần thiết

Để ngành cua Cà Mau có thể phát triển bền vững, nhiều chuyên gia cho rằng tỉnh cần:

• Nâng cao chất lượng con giống, thành lập trung tâm kiểm định, kiểm dịch giống, áp dụng tiêu chuẩn quốc tế trong sản xuất.
• Đầu tư thích ứng biến đổi khí hậu, bao gồm hệ thống xử lý nước, sử dụng giống chịu mặn, mô hình nuôi thích ứng.
• Phát triển thương hiệu "Cua Cà Mau" gắn với truy xuất nguồn gốc, chỉ dẫn địa lý, tem chống giả, nâng cao uy tín trong nước và quốc tế.
• Đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, giảm phụ thuộc Trung Quốc, hướng đến các thị trường cao cấp như EU, Nhật, Mỹ...
• Tái cấu trúc chuỗi giá trị, thông qua việc hình thành hợp tác xã, liên kết hộ nuôi với doanh nghiệp, nâng cao hiệu quả chế biến và phân phối.
• Chính sách hỗ trợ đồng bộ và dài hạn, đặc biệt về tài chính, tín dụng, kỹ thuật, quy hoạch vùng nuôi và xúc tiến thương mại.