"Made in Vietnam” chưa đủ: Xây dựng thương hiệu tôm quốc gia để thoát khỏi mô hình gia công

Đặt vấn đề cho tôm “Made in Việt Nam”

Việt Nam, đất nước của những con sông uốn lượn và bờ biển dài, từ lâu đã khẳng định vị thế là một trong những cường quốc xuất khẩu tôm hàng đầu thế giới. Năm 2023, kim ngạch xuất khẩu tôm Việt Nam đạt 3.3 – 3.4 tỷ USD, một con số đáng tự hào. Tuy nhiên, đằng sau những con số ấn tượng đó, một câu hỏi lớn vẫn còn bỏ ngỏ: Liệu thế giới có thực sự biết đến tôm Việt Nam hay không?

Câu trả lời, đáng tiếc là không. Phần lớn tôm của chúng ta được xuất khẩu dưới dạng nguyên liệu thô hoặc sản phẩm gia công, mang nhãn mác của các thương hiệu nước ngoài. Tôm Việt Nam chỉ là một mắt xích trong chuỗi giá trị toàn cầu, một sản phẩm “vô danh” được đóng gói và bán dưới một cái tên khác. Điều này không chỉ giới hạn giá trị kinh tế mà còn khiến chúng ta mãi mắc kẹt trong mô hình gia công, phụ thuộc vào thị trường và đối tác nước ngoài. “Made in Vietnam” rõ ràng là chưa đủ. Đã đến lúc chúng ta cần một bước chuyển mình mạnh mẽ hơn: xây dựng một thương hiệu tôm quốc gia.

Từ “tôm gia công” đến “tôm thương hiệu”

Để thoát khỏi mô hình gia công, chúng ta không thể chỉ cạnh tranh bằng giá, mà phải cạnh tranh bằng giá trị và câu chuyện. Hãy nhìn sang Ecuador, quốc gia đã rất thành công trong việc xây dựng thương hiệu tôm thông qua việc nhấn mạnh vào chất lượng, độ sạch và môi trường bền vững. Tương tự, tôm Việt Nam không chỉ là sản phẩm nông nghiệp, mà còn là kết tinh của văn hóa và truyền thống.

Chúng ta có thể kể câu chuyện về con tôm sú được nuôi trong hệ sinh thái rừng ngập mặn Cà Mau – một mô hình tôm - rừng độc đáo, vừa mang lại sinh kế cho người dân, vừa bảo vệ môi trường. Hoặc câu chuyện về những con tôm thẻ chân trắng được nuôi theo quy trình chuẩn quốc tế, kiểm soát nghiêm ngặt từ con giống, nguồn nước đến thức ăn. Mỗi con tôm đều mang theo một "dấu ấn" riêng, một câu chuyện riêng về con người, vùng đất và sự nỗ lực không ngừng nghỉ.

Mô hình nuôi tôm sinh thái dưới tán rừng ngập mặn Cà Mau – một ví dụ điển hình về việc tạo ra sản phẩm bền vững với một câu chuyện riêng biệt, nâng cao giá trị thương hiệu. Ảnh: giaoducthoidai.vn

Đề xuất chiến lược “Thương hiệu tôm quốc gia”

Thay vì để mỗi doanh nghiệp tự bơi, đã đến lúc chúng ta cần một chiến lược chung, một thương hiệu đại diện cho toàn ngành tôm Việt Nam. Có thể thành lập một Ủy ban hoặc Hiệp hội Tôm Quốc gia, với nhiệm vụ và vai trò rõ ràng:

• Định vị thương hiệu: Xác định giá trị cốt lõi của tôm Việt Nam là gì (ví dụ: Tôm Việt Nam – Bền vững và An toàn).
• Truy xuất nguồn gốc bằng Blockchain: Áp dụng công nghệ blockchain để người tiêu dùng có thể quét mã QR trên bao bì sản phẩm và biết được toàn bộ hành trình của con tôm, từ trại nuôi nào, thu hoạch khi nào, đến tay ai. Điều này không chỉ tạo niềm tin mà còn là một công cụ marketing cực kỳ hiệu quả.
• Chiến dịch Marketing toàn cầu: Đẩy mạnh marketing tại các thị trường trọng điểm như Mỹ, Nhật Bản, châu Âu. Các chiến dịch này không chỉ giới thiệu sản phẩm mà còn kể câu chuyện văn hóa, ẩm thực Việt Nam, tạo sự tò mò và gắn kết cảm xúc với người tiêu dùng.
• Phát triển sản phẩm giá trị gia tăng: Hợp tác với các đầu bếp, chuyên gia ẩm thực để tạo ra những sản phẩm tôm chế biến sẵn, tôm đóng hộp tiện lợi với công thức độc đáo. Chuyển từ việc bán nguyên liệu thô sang bán các món ăn tinh tế, hấp dẫn.

Ứng dụng công nghệ Blockchain giúp người tiêu dùng dễ dàng truy xuất nguồn gốc tôm từ trang trại đến bàn ăn. Ảnh: sonongnghiep.haiduong.gov.vn

Chuyển mình để tôm Việt Nam vươn tới tầm cao mới

Xây dựng thương hiệu tôm quốc gia không phải là một con đường dễ dàng. Nó đòi hỏi sự hợp tác chặt chẽ giữa các doanh nghiệp, sự hỗ trợ mạnh mẽ từ Chính phủ, và một tầm nhìn dài hạn. Tuy nhiên, đây là con đường duy nhất để chúng ta thoát khỏi "cái bẫy gia công", mang lại giá trị cao hơn cho người nông dân, và nâng tầm vị thế của Việt Nam trên bản đồ kinh tế thế giới.

Tôm Việt Nam đã có chất lượng và số lượng. Giờ đây, chúng ta cần một cái tên để thế giới gọi, một câu chuyện để thế giới lắng nghe và một thương hiệu để thế giới tin tưởng. Chuyển mình từ "Made in Vietnam" đến "Thương hiệu tôm Việt Nam" không chỉ là mục tiêu kinh tế, mà còn là niềm tự hào của cả một dân tộc.