Sạt lở biển đe dọa vùng nuôi ốc hương Mỹ Thủy

Vùng nuôi ốc hương chao đảo vì sạt lở bất thường

Những ngày gần đây, khu vực nuôi ốc hương ở xã Mỹ Thủy trở nên tiêu điều hơn bao giờ hết. Nhiều hồ nuôi vốn đang trong giai đoạn chăm sóc lại bị sóng cuốn vỡ, trôi mất toàn bộ hệ thống phụ trợ. Người dân cho biết, trước đây khu vực này khá ổn định, hiếm khi xảy ra sụt lún hay xâm thực mạnh. Thế nhưng khoảng hai tháng trở lại đây, bờ biển có dấu hiệu ăn sâu bất thường, từng mét đất bị cuốn đi sau mỗi đợt mưa lớn.

Hồ nuôi của nhiều hộ gia đình được xây dựng kiên cố, có lót bạt, gia cố bằng fibro xi măng và đặt giếng hút nước mặn riêng. Tuy vậy, khi cát bị sụt gãy, cả hệ thống này bị phá hủy chỉ trong thời gian ngắn. Một số hộ đầu tư hàng trăm triệu đồng cho giếng khoan, máy bơm, đường ống… nay đều đứng trước nguy cơ mất trắng.

Điều đáng nói là vụ nuôi ốc hương thường kéo dài hơn một năm, từ 12–18 tháng mới có thể thu hoạch. Người dân phải nuôi liên tục, không được để hồ gián đoạn nước và oxy. Chính vì vậy, dù bị thiệt hại nặng, họ vẫn phải tìm cách duy trì hệ thống tạm, vay mượn thêm để khoan giếng mới, mong giữ được đàn ốc đến cuối vụ. Tuy nhiên, khi bờ biển tiếp tục lấn sâu, ai cũng thấp thỏm không biết hồ mình liệu có trụ vững nổi đến mùa thu hoạch.

Sạt lở còn làm nhiều giếng cấp nước bị hư hỏng hoàn toàn. Những giếng khoan được đặt cách bờ khá xa nhưng vẫn bị sóng cuốn, khiến người dân không thể lấy nước mặn cho hồ. Một số hộ phải dời ốc sang hồ khác, tranh thủ vớt từng con để cứu vãn, chỉ với hi vọng giữ lại chút ít còn sót lại sau thiên tai.

Thiệt hại lan rộng, nguy cơ mất sinh kế của hàng chục hộ dân

Theo thống kê ban đầu, khoảng 30 hộ đang nuôi ốc hương và các loài thủy sản khác tại khu vực ven biển Mỹ Thủy. Trong số này, gần một nửa đã bị ảnh hưởng trực tiếp bởi sạt lở. Tính đến nay, nhiều hồ nuôi đã bị cuốn trôi hoàn toàn, số còn lại bị vùi lấp hoặc nứt vỡ. Giếng nước mặn – thứ quan trọng nhất để duy trì hoạt động nuôi – cũng có hàng chục cái bị sập hoặc hư hỏng.

Một hồ nuôi ốc bị vỡ hoàn toàn, để lộ lớp bạt và hệ thống giếng cấp nước bị hư hỏng sau đợt mưa lớn

Nhiều hộ thả giống từ tháng 8, dự kiến phải vài tháng nữa mới thu hoạch được lứa đầu. Vậy mà chỉ trong mấy ngày mưa lớn, toàn bộ công sức và tiền vốn tích góp bỗng chốc trở nên mong manh. Có hồ vừa mới gia cố xong thì tiếp tục bị sóng đánh gãy. Có nơi, người dân phải huy động cả gia đình chạy ra vớt ốc, chuyển gấp sang hồ dự phòng để giữ lại đàn ốc đã nuôi gần cả năm trời.

Người dân cho biết, chưa khi nào họ lo lắng như thời điểm này. Khi đất nuôi bị sạt lở dồn dập, họ không dám đầu tư tiếp vì sợ mất trắng. Nhưng dừng lại thì ốc sẽ chết, kéo theo khoản nợ và chi phí đã bỏ ra trở thành gánh nặng. Không chỉ mất hồ, mất giếng, người nuôi còn đứng trước nguy cơ mất luôn vùng sản xuất nếu tình trạng này kéo dài.

Khu vực nuôi nằm gần dự án Khu Bến cảng Mỹ Thủy đang triển khai thi công, khiến người dân càng thêm lo ngại về những thay đổi dòng chảy, mực cát và độ ổn định của nền đất. Nhiều hộ đã gửi đơn phản ánh, mong được kiểm tra rõ nguyên nhân sạt lở và có biện pháp kịp thời để cứu vùng nuôi truyền thống của địa phương.

Chính quyền vào cuộc, người dân mong giải pháp lâu dài

Sau khi nhận phản ánh, chính quyền xã Mỹ Thủy đã phối hợp kiểm tra thực tế. Kết quả ghi nhận có hàng chục giếng bị sụt lún, nhiều hồ nuôi bị cuốn trôi hoặc hư hỏng nặng. Một số hồ được xác định nằm trên phần đất nông nghiệp hoặc lấn vào dải đất vành đai chắn sóng, khiến mức độ thiệt hại càng nghiêm trọng khi biển xâm thực mạnh.

Các đơn vị thi công dự án gần đó khẳng định họ hoạt động trong phạm vi được cấp phép. Tuy nhiên, để đảm bảo quyền lợi cho người dân, địa phương đang đề nghị tạm dừng việc hút cát để rà soát và đánh giá cụ thể ảnh hưởng đến vùng nuôi. Bên cạnh đó, xã cũng kiến nghị các đơn vị thi công hỗ trợ phần nào cho những hộ bị thiệt hại trước mắt.

Khu vực sạt lở được chính quyền và cơ quan chức năng kiểm tra để xác định mức độ ảnh hưởng và hướng xử lý. Ảnh: laodong.vn

Ban Quản lý Khu Kinh tế tỉnh cho biết sẽ tiếp tục kiểm tra, phối hợp để làm rõ sự cố sạt lở. Mưa lớn kéo dài thời gian qua cũng là nguyên nhân làm thay đổi dòng chảy ở khu vực ven biển, dẫn đến mất ổn định nền cát. Tuy vậy, cơ quan chức năng vẫn đang rà soát thêm để đưa ra giải pháp phù hợp, giúp người dân yên tâm sản xuất.

Về lâu dài, chính quyền đang đẩy nhanh công tác giải phóng mặt bằng cho khu vực liên quan dự án Bến cảng. Đây được xem là bước quan trọng để có hướng bố trí lại vùng nuôi cho người dân, tránh tình trạng tiếp tục thiệt hại do biển xâm thực. Một số hộ mong muốn được bố trí khu nuôi ổn định, có hướng dẫn kỹ thuật về hạ tầng phù hợp hơn để giảm rủi ro khi thiên tai xảy ra.

Mong giữ được nghề, giữ được vùng nuôi truyền thống

Đối với người dân Mỹ Thủy, nghề nuôi ốc hương không chỉ là kế sinh nhai mà còn là nguồn thu quan trọng của cả thôn. Bà con đã gắn bó với nghề nhiều năm, đầu tư từ nhỏ lẻ đến quy mô lớn, mỗi năm cung cấp lượng lớn ốc thương phẩm ra thị trường. Vì vậy, khi vùng nuôi bị tàn phá bởi sạt lở, ai cũng thấy xót xa như mất đi thành quả cả một đời tích góp.

Hiện nay, người dân chỉ biết cố gắng cầm cự, vừa gia cố hồ tạm, vừa theo dõi diễn biến sạt lở từng ngày. Ai cũng hy vọng bờ biển sẽ sớm được khắc phục, dòng chảy ổn định lại để họ có thể tiếp tục nuôi trồng. Bởi nếu mất đi nguồn nước mặn hoặc hồ bị cuốn trôi thêm lần nữa, những cố gắng hiện tại sẽ lại tan theo sóng biển.

Người dân mong muốn các cơ quan chức năng sớm đưa ra kết luận rõ ràng về nguyên nhân sạt lở, đồng thời có giải pháp đảm bảo an toàn cho vùng nuôi. Họ hy vọng sẽ được hỗ trợ hợp lý để khắc phục thiệt hại, cũng như được bố trí vùng nuôi phù hợp nếu phải di dời.

Trong lúc chờ giải pháp lâu dài, điều bà con mong nhất vẫn là giữ được nghề truyền thống, giữ được nguồn thu nuôi sống gia đình. Biển cả thay đổi thất thường, nhưng mong muốn bám nghề của người dân Mỹ Thủy vẫn luôn bền bỉ, như cách họ gồng mình cứu từng hồ ốc trong những ngày gian khó.