Việt Nam gấp rút tháo gỡ vướng mắc từ 12 nghề cá bị Mỹ xếp “không tương đương”

Xuất khẩu đối mặt rào cản mới

Ngày 26/8, Cơ quan Khí quyển và Đại dương Mỹ (NOAA) đã thông báo kết quả xem xét hồ sơ của Việt Nam. Theo đó, Việt Nam bị xếp vào danh sách 2 – nhóm chỉ được công nhận một phần. Nghĩa là nhiều nghề cá vẫn được phép xuất khẩu, nhưng 12 nghề khác chưa đạt yêu cầu.

Các nghề bị ảnh hưởng liên quan đến nhiều loài thủy sản quan trọng như cá ngừ, cá kiếm, cá thu, ghẹ, mực, tôm hùm… Số liệu từ VASEP cho thấy, nhóm sản phẩm thuộc 12 nghề cá này hiện có giá trị xuất khẩu ước khoảng 511 triệu USD mỗi năm, chiếm gần 1/4 tổng kim ngạch thủy sản của Việt Nam vào Mỹ.

Nguyên nhân chính khiến Mỹ từ chối công nhận là nguy cơ tương tác ngoài ý muốn với các loài thú biển, cùng với việc thiếu cơ chế giám sát, báo cáo và biện pháp giảm thiểu ở mức tương đương với Mỹ.

Nhiều mặt hàng chủ lực như cá ngừ, ghẹ, mực có nguy cơ không thể xuất khẩu vào thị trường Mỹ. Ảnh: Hải Lăng

12 giải pháp cấp bách được đưa ra

Để tháo gỡ khó khăn, Cục Thủy sản và Kiểm ngư đã trình bày 12 nhóm giải pháp:

1. Thuê tư vấn rà soát các chính sách, quy định liên quan đến bảo tồn thú biển, đảm bảo phù hợp với các cam kết quốc tế và yêu cầu từ MMPA.
2. Xây dựng, ban hành định mức kinh tế kỹ thuật cho hoạt động cứu hộ, lưu giữ mẫu vật thú biển.
3. Tăng cường tuần tra, thanh tra, kiểm tra hoạt động khai thác, mua bán, vận chuyển, chế biến nhằm ngăn chặn vi phạm gây ảnh hưởng đến thú biển.
4. Điều tra, đánh giá hiện trạng quần thể các loài, nhóm loài thú biển tại Việt Nam.
5. Triển khai giám sát hoạt động khai thác thủy sản trực tiếp trên tàu cá.
6. Xây dựng, hướng dẫn kỹ thuật khai thác an toàn, giảm nguy cơ ảnh hưởng đến thú biển.
7. Đánh giá hiệu quả các công nghệ, biện pháp giảm thiểu khai thác ngoài ý muốn đang được áp dụng.
8. Vận hành mạng lưới cứu hộ thú biển trong cả nước.
9. Biên soạn tài liệu kỹ thuật về điều tra, nhận dạng, cứu hộ các loài thú biển.
10. Đẩy mạnh truyền thông, nâng cao nhận thức và năng lực thực thi cho ngư dân, doanh nghiệp và các bên liên quan.
11. Tập huấn, nâng cao năng lực cho đội ngũ giám sát viên đi biển.
12. Xây dựng chương trình thường niên theo dõi, giám sát, đánh giá quần thể thú biển ở Việt Nam.

Thời gian gấp rút từ nay đến đầu năm 2026

Kết luận buổi làm việc, Thứ trưởng Phùng Đức Tiến nhấn mạnh tất cả đơn vị liên quan phải hành động khẩn trương, quyết liệt, không để chậm trễ. Các nhiệm vụ đã hoàn thành cần báo cáo rõ, những việc còn dở dang phải gấp rút hoàn tất để trước 1/1/2026, Việt Nam có đầy đủ hồ sơ gửi phía Mỹ yêu cầu xem xét lại.

Thứ trưởng Phùng Đức Tiến đề nghị các đơn vị liên quan khẩn trương thực hiện các nhiệm vụ, hoàn thiện hồ sơ để đến ngày 1/1/2026, Việt Nam "có đầy đủ hồ sơ thể nộp để phía Mỹ đánh giá lại". Ảnh: Minh Ngọc

MMPA, được ban hành năm 1972, là rào cản kỹ thuật khắt khe, song cũng là động lực để Việt Nam cải thiện toàn diện cơ chế quản lý nghề cá. Giới chuyên gia cho rằng, nếu tận dụng cơ hội này để nâng cấp từ giám sát, báo cáo đến khung pháp lý, ngành thủy sản Việt Nam không chỉ giữ được thị trường Mỹ mà còn củng cố uy tín trên thị trường quốc tế.

Theo Minh Ngọc, Báo Dân Việt