Xuất khẩu thuỷ sản lại … trễ hẹn

Nguyên nhân là do tình trạng thiếu nguyên liệu cũng như chất lượng nguyên liệu chưa được kiểm soát triệt để, làm cho các doanh nghiệp chế biến thuỷ sản gặp rất nhiều khó khăn. Trong khi đó, những mâu thuẫn, bất cập về cung - cầu nguyên liệu; phòng trị bệnh tôm chết và một số rào cản kỹ thuật, thuế quan đến nay vẫn chưa có giải pháp hữu hiệu, dẫn đến kim ngạch xuất khẩu thuỷ sản của tỉnh chưa đạt được mục tiêu đề ra.

Khó khăn từ rào cản

Ông Lê Văn Quang, Tổng Giám đốc Tập đoàn Thuỷ sản Minh Phú, bộc bạch: “Những rào cản kỹ thuật đối với con tôm Việt Nam đang được nhiều nước khác dựng nên. Vì vậy, các cơ quan thẩm quyền cần nhanh chóng hơn, linh hoạt hơn trong việc xử lý những hoá chất cần cấm hoặc hạn chế sử dụng sao cho tương đồng quy định từ thị trường tiêu thụ tôm chủ yếu của ta.

Đối với chất kháng sinh Enrofloxacine, phía Nhật cho dư lượng 10 ppb, phía Mỹ là 1 ppb. Đây là hai thị trường chủ yếu của doanh nghiệp Việt Nam, nên việc cấm sử dụng chất này phải được thực hiện sớm. Với những hàng rào quy định này thì doanh nghiệp chỉ có thể mua được tôm quảng canh chứ không mua được tôm công nghiệp”.

Ông Ngô Văn Nga, Phó Chủ tịch CASEP, bày tỏ: “Là doanh nghiệp ai cũng muốn vươn lên, phát triển. Tuy nhiên, những quy định kể trên khắt khe quá. Doanh nghiệp năm nào cũng kiến nghị nhưng rồi đâu cũng vào đó, việc giải quyết còn mang tính qua loa, phong trào.

Khó khăn của doanh nghiệp thuỷ sản còn nguyên đó, chỉ tiêu xuất khẩu thì tăng hằng năm, trong khi nguyên liệu đầu vào không tăng nhiều. Hiện tôm nguyên liệu tại tỉnh đáp ứng chỉ khoảng 30% tổng sản lượng xuất khẩu toàn tỉnh”.

Cần những giải pháp đột phá

Để đạt được mục tiêu 1,4 tỷ USD năm 2013, các doanh nghiệp chế biến thuỷ sản đề nghị các ngành, các cấp trong tỉnh cần có giải pháp đột phá, đồng bộ, đủ mạnh để tăng sản lượng tôm nguyên liệu. Mặt khác, kiến nghị với Chính phủ, Bộ NN&PTNT chỉ đạo ngưng xây mới nhà máy chế biến thuỷ sản trong khu vực ĐBSCL và có cơ chế đặc biệt về vốn giúp doanh nghiệp khó khăn.

Ông Lý Văn Thuận, Tổng Thư ký CASEP, bức xúc: “Với tình hình nguyên liệu như thế này thì khả năng xuất khẩu thuỷ sản khó mà về đích được như mong đợi. Đã vậy, nếu có về đích được thì lợi nhuận của các doanh nghiệp cũng không cao do phải nhập khẩu tôm nguyên liệu để sản xuất.

Khó khăn của ngành tôm hiện nay cũng có một phần lỗi của các cơ quan chức năng trong việc chậm trễ tìm ra tác nhân gây bệnh gan tuy.

Từ đó, thiếu cập nhật thông tin, chậm ban hành các quy định về hoá chất cấm theo quy định từ thị trường nhập khẩu và đặc biệt là để cho lãi suất ngân hàng tăng quá cao trong thời gian dài. Đã vậy, một số kiến nghị của các doanh nghiệp chậm được giải quyết… Tất cả những khó khăn trên kéo dài nhiều năm và khiến cho tình hình xuất khẩu ngày càng thêm suy giảm”.

Theo dự báo của CASEP, tình hình tôm nuôi những tháng cuối năm cũng không mấy sáng sủa. Diện tích tôm công nghiệp ngày càng thu hẹp do dịch bệnh hoành hành, đã vậy, một số nơi trong tỉnh tình hình dịch bệnh trên tôm quảng canh cũng diễn ra hết sức phức tạp nên ít nhiều sẽ ảnh hưởng đến xuất khẩu thuỷ sản của tỉnh trong thời gian tới.

Từ những khó khăn trên, để xuất khẩu thuỷ sản không còn tiếp tục “trễ hẹn”, đòi hỏi phải có sự nỗ lực cao độ của từng doanh nghiệp, sự vào cuộc quyết liệt hơn của các cơ quan chức năng.

Theo ông Lý Văn Thuận, dịch bệnh không chỉ là mối lo cho người nuôi tôm, mà giờ đây trở thành mối lo chung của các doanh nghiệp. Đã qua, Tổng cục Thuỷ sản mặc dù đã công bố tìm ra nguyên nhân gây bệnh trên tôm nhưng các giải pháp đưa ra cũng còn chung chung, hiệu quả chưa cao. Trong khi đó, người nuôi tôm thì sau nhiều lần dịch bệnh, nguồn vốn tái đầu tư sản xuất gặp nhiều khó khăn.

Như vậy, vấn đề là Nhà nước không chỉ bảo đảm đủ vốn cho doanh nghiệp phát triển sản xuất mà còn phải tính đến nguồn vốn ưu đãi để nông dân phục hồi sản xuất. Bên cạnh đó, tỉnh cũng cần xem xét lại sự bất hợp lý trong lịch sên vét ao đầm ở các địa phương hiện nay khiến tình hình môi trường trở nên hết sức phức tạp.

Để xuất khẩu thuỷ sản về đích đúng hẹn, để các doanh nghiệp sớm phục hồi sản xuất, đồng thời để cuộc sống người nuôi tôm ổn định, sắp tới tỉnh Cà Mau cần có nhiều giải pháp mang tính đột phá hơn nữa, đặc biệt chủ động cung ứng nguồn nguyên liệu cho chế biến xuất khẩu./.