Ban đêm, ao tôm không bao giờ "ngủ yên"
Dù đã tắt đèn tại trang trại, hoạt động sinh học trong ao tôm vẫn tiếp diễn: vi sinh vật phân hủy, tảo tạm ngừng quang hợp, oxy hòa tan giảm đột ngột... Trong khi đó, những thay đổi tinh vi này lại ảnh hưởng trực tiếp tới sức khỏe tôm.
Các chỉ tiêu môi trường quan trọng ban đêm
pH
Ban đêm, khi tảo ngừng quang hợp, pH bắt đầu giảm. Khoảng pH 7,8 - 8,1 là mức ổn định cho ao nuôi. Nếu pH cao hơn 8,3, tôm thường chờ ban đêm mới lột xác. Lột xác là lúc tôm yếu, dễ chết nếu môi trường không đảm bảo oxy hay khoáng.
Nhiệt độ
Khi nhiệt độ ban đêm giảm, oxy hòa tan khuếch tán kém, tôm giảm chuyển hóa. Cứ mỗi 1°C giảm, chuyển hóa tôm giảm 10%.
Oxy hòa tan
Oxy trong ao cần duy trì ổn định, tối thiểu 4 ppm lúc 4h sáng (cách đáy ao 30cm), quạt nước phải hoạt động 100%. Cứ 400kg tôm sinh khối cần 1HP quạt nước.
Chỉ 0,02 ppm H2S đã đủ để làm tôm sốc độc. H2S tăng mạnh trong điều kiện ban đêm: oxy thấp, pH thấp, nhiệt độ giảm. Cách đối phó: duy trì pH 7,8-8,1, DO ổn định, dùng vi sinh oxy hóa H2S.
Hệ thống quạt nước hoạt động suốt đêm duy trì DO. Ảnh: Tép Bạc
Tảo tàn
Tảo ban đêm ngừng oxy, khi tảo chết đột ngột (pH giảm 0.3-0.5), hỗn loạn môi trường ao, tôm stress nặng. Phòng tránh: cung cấp khoáng gần sáng, kiểm tra Calci, Magie, Kali...
Lột xác
Khoảnh khắc lột xác là giai đoạn nhạy cảm nhất trong vòng đời của tôm. Lúc này, nhu cầu oxy tăng gấp đôi, và tôm cần từ 3 đến 4 tiếng để làm cứng lại lớp vỏ mới. Dấu hiệu dễ nhận biết: tôm ăn ít vào chiều tối và bắt đầu “mở vỏ” vào sáng sớm hôm sau.
Nếu không được chăm sóc đúng cách, tôm rất dễ chết do sốc hoặc nhiễm khuẩn qua lớp vỏ còn mềm. Vì vậy, ban đêm phải đảm bảo nồng độ oxy hòa tan (DO) luôn ổn định, tăng cường khoáng chất và giữ độ kiềm ở mức khoảng 120 ppm để hỗ trợ quá trình tái tạo vỏ.
Những nguy cơ tiềm tàng ban đêm
• Mặt an toàn trang trại: Nên có chòi cao, rào ánh sáng, camera, hàng rào, nhà cho nhân viên.
• Tai nạn lao động: Trang bị đủ quần áo, đèn đeo trên đầu,...
• Hỏng hóc thiết bị: Nên chuẩn bị nguy cơ và một số thiết bị thay thế, sửa chữa nhanh
• Từ nửa đêm về sáng: Tôm yếu thường nổi mặt nước lúc này. Cần canh gác sát sao.
• Mưa lớn ban đêm: 30mm mưa có thể gây sốc tôm. Cần trộn đều nước, bón vôi, chạy quạt liên tục.
Thực tế, rất nhiều vụ thua lỗ do không quan sát tôm vào ban đêm. Ngay cả khi đã giảm mật độ nuôi, người nuôi vẫn cần canh tác cẩn trọng trong những đêm mưa gió.