Cá múa sọc nâu: Loài cá kỳ lạ bơi thẳng đứng như múa

Cá múa sọc nâu – loài cá độc đáo với dáng bơi thẳng đứng đầy lạ mắt – có tên khoa học Aeoliscus strigatus và thường được gọi bằng tên tiếng Anh là Razorfish hay Shrimpfish. Ở Việt Nam, loài cá này còn được biết đến với cái tên dân dã là cá múa đít sọc nâu. Thuộc ngành Chordata, lớp Actinopterygii, bộ Syngnathiformes và họ Centriscidae, cá múa sọc nâu là thành viên tiêu biểu của giống Aeoliscus, được nhà khoa học Günther ghi nhận lần đầu vào năm 1861. Với hình thái đặc biệt cùng tập tính bơi ngược khác lạ, chúng trở thành điểm nhấn thú vị trong thế giới sinh vật biển.

Cá múa sọc nâu
Cá múa sọc nâu. Ảnh: ST

Đặc điểm sinh học

Loài này có thân rất mảnh, dẹt như dao cạo, chiều dài trung bình từ khoảng 10-15 cm khi trưởng thành. Vây, thân và đầu hợp lại thành dáng dấp độc đáo: đầu nghiêng nhẹ, thân dựng đứng gần như thẳng, đuôi hướng lên trên. Màu sắc thường là ánh bạc mờ hoặc nâu nhạt, đôi khi có các sọc hoặc vệt tối nhẹ theo chiều dọc thân. Cơ thể kéo dài và kết thúc bằng một cái mỏ dài. Vây của nó bị tiêu giảm đáng kể và trong suốt. Bề mặt lưng của cá múa sọc nâu được bao phủ bởi tấm xương bảo vệ. Màu sắc của cơ thể thay đổi theo màu của môi trường sống.

Phân bố

Aeoliscus strigatus phân bố rộng trong vùng Ấn Độ Dương và Tây Thái Bình Dương, từ vùng ven bờ Đông Phi, các đảo Ấn Độ Dương, qua Đông Nam Á, đến các đảo Thái Bình Dương, vùng bờ biển Australia. Chúng thích sống gần san hô cạn, rạn san hô, cỏ biển và các khu vực có nền cát hoặc đáy hỗn hợp. Thường xuất hiện ở độ sâu khoảng từ mực nước nông (vài mét) đến chừng 20-30 mét, tùy nơi. Kết quả thực tế khảo sát tại khu vực thả rạn nhân tạo trên vùng biển Tây tỉnh Cà Mau đã ghi nhận được sự xuất hiện của loài cá này qua các đợt lặn khảo sát. Sự xuất hiện của cá múa sọc nâu cho thấy sự đa dạng sinh học và hiệu quả của việc ứng dụng rạn san hô nhân tạo trong việc tái tạo và phục hồi nguồn lợi thuỷ sản.

Tập tính đặc biệt

Bơi dựng đứng: Đây là đặc điểm nổi bật nhất của cá, cá múa sọc nâu thường bơi theo chiều thẳng đứng, đầu hướng xuống hoặc hơi nghiêng, thân khoảng thẳng đứng so với đáy. Tư thế này giúp chúng ngụy trang tốt, hòa lẫn với các cọng cỏ biển hoặc các nhánh san hô.

Cá múa sọc nâu được chụp khi lặn khảo sát khu vực thả rạn nhân tạoCá múa sọc nâu được chụp khi lặn khảo sát khu vực thả rạn nhân tạo vùng biển Tây tỉnh Cà Mau. Ảnh: ST

Sống theo nhóm nhỏ

Thường thấy bầy vài con di chuyển cùng nhau. Khi có nguy hiểm hoặc thay đổi môi trường, cả nhóm có thể lập tức chuyển động như một khối.

Thức ăn

Chủ yếu gồm các sinh vật phù du nhỏ, giáp xác nhỏ, khi có cơ hội dùng miệng hình ống để hút mồi.

Ngụy trang

Thân mình mảnh, màu sắc nhẹ, khả năng hòa vào nền đáy hoặc cỏ biển rất cao. Người ta thường nhầm cá này thành những cành cỏ hay vật thể tĩnh nếu không để ý.

Cá múa sọc nâu nguỵ trang dưới nền đáyCá múa sọc nâu nguỵ trang dưới nền đáy. Ảnh: ST

Ý nghĩa sinh thái và những điều còn bí ẩn

Aeoliscus strigatus góp phần vào chuỗi thức ăn biển: là thức ăn cho các cá lớn hơn và kiểm soát số lượng sinh vật phù du, giáp xác nhỏ. Loài này cũng là minh chứng cho sự tiến hóa đặc biệt về hình dáng và hành vi sống — đặc biệt là ngụy trang và chiến thuật sinh tồn.

Nhưng vẫn có nhiều câu hỏi chưa có lời giải: tuổi thọ thực tế, giai đoạn phát triển từ ấu trùng đến trưởng thành, mức độ ảnh hưởng của biến động môi trường như ô nhiễm, biến đổi nhiệt độ nước, hay suy giảm san hô/cỏ biển lên quần thể của chúng.

Loài Aeoliscus strigatus là một sinh vật nhỏ bé nhưng đẹp đẽ và đầy bí ẩn, minh chứng cho sự đa dạng sinh học phong phú của đại dương. Sự hiện diện và nghiên cứu loài như vậy không chỉ giúp chúng ta hiểu hơn về hệ sinh thái biển, mà còn nhấn mạnh tầm quan trọng của việc bảo tồn san hô, cỏ biển và môi trường đáy biển - nơi những sinh vật kỳ lạ như cá lưỡi dao có thể sinh tồn và phát triển.

Đăng ngày 27/09/2025
Huỳnh Như @huynh-nhu
Nuôi trồng

FLOCponics: Sự tích hợp hoàn hảo của công nghệ biofloc và cây thủy canh

FLOCponics là một loại Aquaponics thay thế tích hợp công nghệ biofloc (BFT) với sản xuất cây trồng không sử dụng đất.

flocponics
• 15:51 07/03/2022

Mô hình nuôi ba ba lãi 300 triệu đồng/năm

Mô hình nuôi ba ba của ông Lương Thành Kỷ, ở thị trấn Búng Tàu, huyện Phụng Hiệp. Qua 14 năm phát triển, đến nay đàn ba ba sinh sản của ông Kỷ đã phát triển hơn 1.500 con, mỗi năm xuất bán ra thị trường từ 8.000-10.000 con giống, trừ hết các khoản chi phí, lợi nhuận gần 300 triệu đồng/năm.

Ba ba.
• 09:38 14/06/2021

Kinh tế ổn định nhờ nuôi ba ba sinh sản

Hơn 20 năm nuôi ba ba sinh sản, anh Nguyễn Đức Lợi, ấp Phước Thọ B, xã Mỹ Phước, huyện Mỹ Tú, tỉnh Sóc Trăng có cuộc sống khấm khá. Gắn bó lâu năm với con ba ba một phần cũng vì sự yêu thích loài vật này, ba ba lại dễ nuôi, nhẹ công chăm sóc, thị trường tiêu thụ tốt, đem lại nguồn thu nhập ổn định cho gia đình anh.

• 15:40 03/03/2021

Thu trăm triệu đồng mỗi năm từ nuôi ba ba

Nuôi ba ba gai là một công việc đòi hỏi phải có nguồn vốn lớn và kỹ thuật cao. Nhưng bằng ý chí, nghị lực, sự đam mê tận tụy với công việc cùng với áp dụng các kiến thức khoa học kỹ thuật mà ông Phạm Tất Đạt ở xã Yên Bình, thành phố Tam Điệp đã thành công, vươn lên trở thành triệu phú.

kỹ thuật sản xuất giống baba
• 10:00 30/05/2017

Cẩn thận bẫy lợi nhuận khi nuôi tôm về size lớn

Người nuôi tôm thường có tâm lý rằng tôm càng to thì sẽ càng được giá tuy nhiên thực tế lại không dễ dàng như vậy khi ép tôm phát triển khiến chi phí tăng cao nhưng độ lớn của tôm lại chậm đi đáng kể và cuối cùng là đẩy người nuôi vào những rủi ro không đáng có.

Tôm sú
• 10:44 05/01/2026

Vai trò của protein sốc nhiệt trong cơ chế thích nghi nhiệt độ của tôm nuôi

Mùa nắng nóng không chỉ làm gia tăng khí độc hay thiếu hụt oxy, mà còn tấn công trực tiếp vào từng mô cơ của con tôm. Trong cuộc chiến sinh tồn này, sự sống sót của tôm không chỉ dựa vào máy quạt nước, mà còn nhờ vào một hệ thống phòng thủ tự nhiên bên trong cơ thể.

Ao tôm
• 07:48 05/01/2026

Vì sao tôm sau thu hoạch bị đen đầu rất nhanh?

Trong chuỗi giá trị thủy sản, hiện tượng đen đầu (Melanosis) trên tôm sau thu hoạch là một trong những nguyên nhân hàng đầu làm giảm giá trị kinh tế.

Tôm thẻ
• 11:29 02/01/2026

Kỹ thuật nuôi thương phẩm hải sâm cát trong ao

Trong những năm gần đây, hải sâm cát được xem là một trong những đối tượng nuôi mới có giá trị kinh tế cao, góp phần đa dạng hóa đối tượng nuôi thủy sản và cải thiện môi trường ao nuôi ven biển.

Hải sâm cát
• 13:52 30/12/2025

VietAGROS 2026 mở ra không gian kết nối cho nông nghiệp và thủy sản xanh

Sáng 6/1, tại thành phố Cần Thơ, diễn ra lễ công bố chương trình Hội chợ Triển lãm Quốc tế Công nghệ Nông nghiệp và Môi trường – VietAGROS 2026, sự kiện xúc tiến thương mại – khoa học – công nghệ quy mô lớn của khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, hướng tới mục tiêu phát triển nông nghiệp xanh, thủy sản xanh và bền vững.

VietAGROS 2026
• 06:18 07/01/2026

Khô tôm càng, sản phẩm độc đáo, sáng tạo

Lâu nay, tôm càng xanh Cà Mau ngon nổi tiếng nhưng chủ yếu chỉ bán tươi, khiến nông dân luôn thấp thỏm nỗi lo rớt giá khi vào vụ thu hoạch rộ. Trăn trở trước thực tế đó, một nữ giám đốc trẻ 9X đã tiên phong sáng tạo ra sản phẩm "khô tôm càng", mở ra hướng đi mới đầy triển vọng để nâng tầm giá trị cho con tôm quê hương.

Tôm càng
• 06:18 07/01/2026

Vi sinh xử lý đáy: Giải pháp kiểm soát NH₃, NO₂ và H₂S cho ao nuôi bền vững

Trong mô hình nuôi tôm thâm canh, nền đáy sạch và việc kiểm soát khí độc là chìa khóa giữ sự ổn định của ao và bảo vệ sức khỏe tôm. Khi thức ăn thừa, phân tôm và xác tảo tích tụ, nền đáy dễ yếm khí và sinh ra NH₃, NO₂, H₂S - những khí độc trực tiếp ảnh hưởng đến sức khỏe và tốc độ tăng trưởng của tôm.

Vi sinh
• 06:18 07/01/2026

Cảnh báo những loại cá dễ thành ổ chứa ký sinh trùng và kim loại nặng

Nhiều loài cá quen thuộc trên mâm cơm lại chính là vật chủ trung gian của sán lá gan và nơi tích tụ thủy ngân do đặc tính ăn tạp dưới đáy bùn. Dưới đây là những loại cá tiềm ẩn rủi ro cao mà người tiêu dùng cần đặc biệt lưu ý khi chọn mua và chế biến.

Cá da trơn
• 06:18 07/01/2026

Tôm hùm trị giá 10 tỷ bị đánh cắp bằng thủ đoạn không ngờ

Một vụ trộm áo tợn vừa xảy ra tại Massachusetts (Mỹ) khi một xe tải chở đầy tôm hùm trị giá khoảng 400.000 USD (gần 10 tỷ đồng) đã biến mất không dấu vết. Vụ việc được dàn dựng tinh vi đến mức các chuyên gia logistics phải thốt lên rằng đây là hành động của một tổ chức tội phạm quy mô lớn.

Tôm hùm
• 06:18 07/01/2026
Some text some message..