Đặc điểm sinh học
Loài này có thân rất mảnh, dẹt như dao cạo, chiều dài trung bình từ khoảng 10-15 cm khi trưởng thành. Vây, thân và đầu hợp lại thành dáng dấp độc đáo: đầu nghiêng nhẹ, thân dựng đứng gần như thẳng, đuôi hướng lên trên. Màu sắc thường là ánh bạc mờ hoặc nâu nhạt, đôi khi có các sọc hoặc vệt tối nhẹ theo chiều dọc thân. Cơ thể kéo dài và kết thúc bằng một cái mỏ dài. Vây của nó bị tiêu giảm đáng kể và trong suốt. Bề mặt lưng của cá múa sọc nâu được bao phủ bởi tấm xương bảo vệ. Màu sắc của cơ thể thay đổi theo màu của môi trường sống.
Phân bố
Aeoliscus strigatus phân bố rộng trong vùng Ấn Độ Dương và Tây Thái Bình Dương, từ vùng ven bờ Đông Phi, các đảo Ấn Độ Dương, qua Đông Nam Á, đến các đảo Thái Bình Dương, vùng bờ biển Australia. Chúng thích sống gần san hô cạn, rạn san hô, cỏ biển và các khu vực có nền cát hoặc đáy hỗn hợp. Thường xuất hiện ở độ sâu khoảng từ mực nước nông (vài mét) đến chừng 20-30 mét, tùy nơi. Kết quả thực tế khảo sát tại khu vực thả rạn nhân tạo trên vùng biển Tây tỉnh Cà Mau đã ghi nhận được sự xuất hiện của loài cá này qua các đợt lặn khảo sát. Sự xuất hiện của cá múa sọc nâu cho thấy sự đa dạng sinh học và hiệu quả của việc ứng dụng rạn san hô nhân tạo trong việc tái tạo và phục hồi nguồn lợi thuỷ sản.
Tập tính đặc biệt
Bơi dựng đứng: Đây là đặc điểm nổi bật nhất của cá, cá múa sọc nâu thường bơi theo chiều thẳng đứng, đầu hướng xuống hoặc hơi nghiêng, thân khoảng thẳng đứng so với đáy. Tư thế này giúp chúng ngụy trang tốt, hòa lẫn với các cọng cỏ biển hoặc các nhánh san hô.
Cá múa sọc nâu được chụp khi lặn khảo sát khu vực thả rạn nhân tạo vùng biển Tây tỉnh Cà Mau. Ảnh: ST
Sống theo nhóm nhỏ
Thường thấy bầy vài con di chuyển cùng nhau. Khi có nguy hiểm hoặc thay đổi môi trường, cả nhóm có thể lập tức chuyển động như một khối.
Thức ăn
Chủ yếu gồm các sinh vật phù du nhỏ, giáp xác nhỏ, khi có cơ hội dùng miệng hình ống để hút mồi.
Ngụy trang
Thân mình mảnh, màu sắc nhẹ, khả năng hòa vào nền đáy hoặc cỏ biển rất cao. Người ta thường nhầm cá này thành những cành cỏ hay vật thể tĩnh nếu không để ý.
Cá múa sọc nâu nguỵ trang dưới nền đáy. Ảnh: ST
Ý nghĩa sinh thái và những điều còn bí ẩn
Aeoliscus strigatus góp phần vào chuỗi thức ăn biển: là thức ăn cho các cá lớn hơn và kiểm soát số lượng sinh vật phù du, giáp xác nhỏ. Loài này cũng là minh chứng cho sự tiến hóa đặc biệt về hình dáng và hành vi sống — đặc biệt là ngụy trang và chiến thuật sinh tồn.
Nhưng vẫn có nhiều câu hỏi chưa có lời giải: tuổi thọ thực tế, giai đoạn phát triển từ ấu trùng đến trưởng thành, mức độ ảnh hưởng của biến động môi trường như ô nhiễm, biến đổi nhiệt độ nước, hay suy giảm san hô/cỏ biển lên quần thể của chúng.
Loài Aeoliscus strigatus là một sinh vật nhỏ bé nhưng đẹp đẽ và đầy bí ẩn, minh chứng cho sự đa dạng sinh học phong phú của đại dương. Sự hiện diện và nghiên cứu loài như vậy không chỉ giúp chúng ta hiểu hơn về hệ sinh thái biển, mà còn nhấn mạnh tầm quan trọng của việc bảo tồn san hô, cỏ biển và môi trường đáy biển - nơi những sinh vật kỳ lạ như cá lưỡi dao có thể sinh tồn và phát triển.
_1770909192.png)
