Con cà xỉu - Con vật lạ nhưng lại ngon

Cà xỉu là loài hải sản sống vùi dưới bùn, vùng nước lợ, bề ngoài kỳ lạ nhưng là món đặc sản ăn một lần nhớ mãi tuy nhiên được ít người biết đến.

Con cà xỉu
Con cà xỉu

Cà xỉu có tên tiếng Anh là Lamp shell, tên khoa học là Lingula anatina. Ở miền Bắc và miền Trung có tên là con giá biển hay con dẻ áo, ở miền Nam. Cà xỉu thuộc ngành “chân-liền-tay” (Brachiopod) – phần trên là tay, phần dưới là chân thuộc ngành động vật không xương sống quan trọng nhất Đại Cổ sinh.  Hai mảnh vỏ của nó có hai chức năng khác nhau, một gọi là mảnh tay che phủ bề mặt bụng con vật; còn mảnh kia gọi là mảnh chân che phủ phần lưng, nơi mọc ra cái chân dài.

Nó hoàn toàn khác với nhuyễn thể hai mảnh chỉ che phủ hai bên hông. Hai mảnh vỏ của cà xỉu có bản lề ở phía sau, đóng mở bằng cơ, nhưng luôn luôn trong tư thế mảnh có “chân trụ tấn” cắm xuống đáy nước ở phía dưới, còn mảnh tay ở phía trên. Chỉ có mảnh tay mới cử động để hút nước vào lọc lấy thức ăn rồi phun nước ra. Chúng dễ bị phát hiện là do những tia nước phun ra. Giống như những loài khác trong chi của nó, L. anatina là loài ăn lọc sử dụng lophophore để lấy thức ăn từ nước. Chúng đào hang trong cát của môi trường sống thủy triều lợ. 

Cà xỉu không những có tên gọi lạ mà còn có hình dáng rất “độc dị”. Bất kỳ ai khi nhìn thấy con cà xỉu đều có cảm giác sờ sợ mặt dù cái vẻ bề ngoài của cà xỉu khá giống những loài hải sản hai mảnh vỏ, nhưng lại giống cả loài côn trùng với cái râu thật dài và to, dài gấp 2-3 lần mảnh vỏ. Do môi trường sống, con cà xỉu sống ở biển nên chất nhờn để cố định con vật tiết ra từ chân dài không mạnh bằng cà xỉu sống ở những vùng nhiều bùn, vì nền cát biển ít lún hơn.

Vỏ cà xỉu cũng là một sự lạ gồm các chất như chitin, protein và calcium phosphate và 50% chất hữu cơ; thành phần hữu cơ làm cho chúng mềm và dẻo. Cà xỉu là loài nhuyễn thể có lớp vỏ màu xanh, phía đầu trước cà xỉu hơi vuông có một số râu sờ và đầu sau là nơi mọc cái chân dài nhưng không đẹp bằng chân dài của loài người, kể cả không thể mang vớ nếu có thẹo thọ. Nhưng da chân với chức năng chịu trụ nên rất dày, màu trắng đục, bên trong chân là các cơ màu trắng. 

Cà xỉuCà xỉu có râu dài căm xuống đất để dễ tìm thức ăn. Ảnh: salepeaket.live

Ở miền tây, cà xỉu sống tập trung ở môi trường sông, cửa biển, nước lợ, có nhiều ở vùng đầm Đông Hồ, thị xã Hà Tiên. Giống như sò, cà xỉu sống dưới tầng nước bùn, vì thế chúng có râu dài để cắm xuống đất dễ cho việc tìm kiếm thức ăn. Mùa cà xỉu rộ lên nhiều từ khoảng tháng 6 đến tháng 8 hàng năm.  

Các ngư dân đánh bắt cà xỉu (giống đánh bắt sò) về rửa sạch bùn đất, giữ lại phần đuôi rồi làm mắm. Cứ một lớp cà xỉu rắc một lớp muối lên. Tùy sở thích mà người ta có thể muối bằng nước muối hoặc muối hạt, thêm đường để mắm nhanh chua. Công đoạn này đòi hỏi người làm phải có kỹ thuật và kinh nghiệm. Chất lượng của mắm cà xỉu ngon hay không nhờ vào cách muối này. Nếu nhạt quá cà xỉu hỏng, mặn quá cà xỉu sẽ bị đen và cũng hỏng. 

Ngoài ra, cà xỉu còn là nguyên liệu chế biến nhiều món. Để làm được món cà xỉu chất lượng, phải chọn những con còn tươi và kích thước đều, kỳ công và tỉ mỉ như ngâm cà xỉu trong nước hoặc ủ muối trước khi đem chế biến món ăn cà xỉu ngon, bổ nhất là phần chân dài có độ giòn sần sật và được yêu thích nhất vẫn khi xào, phần vỏ được giữ nguyên nên món ăn này được cho là trọn vẹn hương vị nhất. Một món ăn khác cũng rất nổi tiếng là gỏi cà xỉu, vị ngọt thơm của thịt với phần chân dai giòn sần sật hòa quyện cùng nước sốt đủ vị chua, cay, mặn, ngọt. Cà xỉu được ví như "thần dược" nên trở thành món khoái khẩu của nhiều người 

Tuy nhiên, nếu không đợi người địa phương vừa giới thiệu rồi vừa ăn rồi tấm tắc khen, có lẽ người lạ chẳng bao giờ dám thưởng thức. Nhưng ăn rồi thì mới thấy, không ngờ ngon thiệt. Phải chăng vì thân hình lạ này mà người dân nơi đây mới khai sinh cái tên cà xỉu. 

Đăng ngày 16/04/2024
Hồng Huyền @hong-huyen
Lạ
Bình luận
avatar

Sự thay đổi trong xu hướng nuôi cá cảnh: Không chỉ đẹp mà còn hợp thời

Thú chơi cá cảnh từ lâu đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống tinh thần của nhiều người. Không chỉ đơn thuần là việc chăm sóc và ngắm nhìn những chú cá bơi lội trong bể, mà còn là cách để chúng ta thư giãn, giảm stress và tạo nên một không gian sống hài hòa hơn.

Cá rồng
• 11:18 10/07/2024

Kiên Giang xuất hiện hiện tượng thủy triều đỏ

Thủy triều đỏ vừa xảy ra ở xã Thổ Châu, TP Phú Quốc, tỉnh Kiên Giang là hiện tượng chưa từng xuất hiện trong hơn 30 năm qua.

Thủy triều đỏ
• 10:09 24/06/2024

Trải nghiệm bắt ốc trên rừng núi sau cơn mưa

Mùa ốc núi thường bắt đầu từ tháng 4 đến tháng 10 hàng năm, khi thời tiết ấm áp và có mưa. Đây là thời điểm ốc núi bò ra khỏi hang để tìm kiếm thức ăn và sinh sản. Trải nghiệm bắt ốc trên rừng núi sau cơn mưa là một hoạt động đầy thú vị và hấp dẫn, mang lại cho bạn cơ hội tận hưởng vẻ đẹp thiên nhiên, khám phá môi trường hoang dã và cảm nhận sự tươi mới sau cơn mưa.

Ốc núi
• 08:00 23/06/2024

Bình Định: Cá voi lớn xuất hiện, săn mồi ở biển Nhơn Lý

Chiều ngày 5.6, tại khu vực biển Hòn Sẹo xã Nhơn Lý ( TP Quy Nhơn) xuất hiện một con cá voi có kích thước khoảng 10 m, ước nặng hơn 7 tấn.

Cá voi
• 08:00 08/06/2024

Nguy hiểm khó lường từ tảo sợi trong nuôi tôm thẻ

Tảo là nguồn thức ăn tự nhiên, có vai trò quan trọng trong chuỗi thức ăn của tôm, cá và các sinh vật khác. Tuy nhiên, sẽ chẳng có gì đáng nói nếu sự có mặt của tảo trong ao nuôi không phát triển ngày một nhiều, tác động tiêu cực đến tôm và môi trường ao nuôi. Việc hiểu và nhận biết tảo trong ao nuôi sẽ giúp người nuôi kịp thời phát hiện và có những biện pháp xử lí hiệu quả.

Tảo sợi
• 01:48 25/07/2024

Bảo quản và quản lý chế độ ăn của tôm ngày mưa

Vào những ngày mưa, người nuôi cần có những biện pháp cụ thể để bảo quản và quản lý chế độ ăn nhằm đảm bảo tôm không bị stress và duy trì năng suất cao. Dưới đây là một số hướng dẫn quan trọng về cách bảo quản và quản lý chế độ ăn cho tôm vào những ngày mưa.

Nhá ăn
• 01:48 25/07/2024

Ngành tôm trong cơn khó: đáp ứng nhu cầu giống "rẻ nhưng chất"

Ngành tôm Việt Nam đang đối mặt với một nghịch lý lớn: Người nuôi tôm mong muốn có tôm giống chất lượng cao để đảm bảo năng suất và lợi nhuận, nhưng đồng thời lại kỳ vọng giá thành tôm giống phải rẻ. Vấn đề này đặt ra nhiều thách thức cho cả người nuôi và các cơ sở sản xuất tôm giống.

Tôm giống
• 01:48 25/07/2024

Nhớt bạt xuất hiện do nguyên nhân nào?

Ao bạt là một giải pháp phổ biến và hiệu quả trong nuôi tôm nhờ vào khả năng kiểm soát môi trường nước và giảm thiểu các rủi ro từ đất. Tuy nhiên, một vấn đề mà nhiều nông dân gặp phải khi sử dụng ao bạt là sự xuất hiện của nhớt trên bề mặt nước và thành ao. Hiện tượng này không chỉ gây khó khăn trong việc quản lý ao mà còn ảnh hưởng đến sức khỏe của tôm nuôi.

Vệ sinh ao
• 01:48 25/07/2024

Bão số 2: Chủ động chuẩn bị các công tác ứng phó bảo vệ tài sản và vật nuôi

Sáng sớm nay 23.7, cơ quan khí tượng cho biết bão số 2 đã giảm cường độ, giật cấp 11. Tuy nhiên cơn bão bắt đầu gây mưa lớn.

Bão số 2
• 01:48 25/07/2024
Some text some message..