Con tôm ... khát mặn

NHIỀU NƠI CHỜ MẶN

Về các xã chuyển đổi sản xuất ở huyện Hồng Dân trong thời gian này, đâu đâu cũng nghe nông dân than thiếu nước mặn. Nếu như năm 2017, vào thời điểm này nhiều nơi đã có nước mặn để đưa vào đồng ruộng, thì hiện nay nhiều tuyến kênh độ mặn chỉ dao động từ 1 - 2%o. Trong khi để con tôm sống được trên đất lúa, độ mặn thấp nhất phải từ 7 - 10%o. Ông Trần Quốc Toàn (một hộ nuôi tôm xã Ninh Hòa, huyện Hồng Dân) than: “Độ mặn đã có nhưng còn thấp quá nên gia đình tôi và nhiều hộ dân ở đây chỉ tập trung cho cải tạo chứ chưa dám thả nuôi”.

Tương tự, các xã khác của huyện Hồng Dân, đến nay trên nhiều tuyến kênh vẫn chưa có nước mặn. Chủ tịch UBND xã Lộc Ninh - Võ Văn Thum cho biết: “Năm nay được xem là năm thứ 3 mà bà con nuôi tôm phải đương đầu với khó khăn vì thiếu nước mặn. Bởi từ năm 2015 - 2017, nhiều hộ nuôi tôm trên địa bàn xã gần như thất bát vì vừa không thu được lúa (do hạn mặn), lại chẳng nuôi được con tôm. Do vậy, nông dân hy vọng vào vụ tôm năm nay sẽ khá hơn. Tuy nhiên, đến nay nhiều tuyến kênh trên địa bàn xã độ mặn đo được chỉ từ 1 - 2%o nên nông dân vẫn chưa thể thả tôm nuôi. Với diện tích nuôi tôm trên đất lúa hơn 4.338ha, đến nay gần 2.600 hộ nông dân đã cải tạo xong, chỉ chờ có nước mặn là thả nuôi ngay”. Và nhiều xã khác như: Ninh Thạnh Lợi, Ninh Thạnh Lợi A, Vĩnh Lộc, Vĩnh Lộc A... nhiều nơi vẫn còn thiếu và chưa đủ mặn.

Nếu như các xã của huyện Hồng Dân, con tôm đang “khát mặn” thì các xã vùng chuyển đổi của huyện Phước Long năm nay nước mặn lại về sớm và thừa mặn để nuôi tôm. Ở nhiều tuyến kênh chính đến các kênh nội đồng, nguồn nước cấp không chỉ dồi dào, mà độ mặn còn đạt mức lý tưởng (từ 15 - 18%o). Ông Trần Quốc Bằng (Tổ hợp tác Quyết Tâm, ấp Phước Thạnh, xã Phước Long) nói: “So với mọi năm, năm nay nước mặn có sớm hơn nên nông dân rất phấn khởi. Vì vậy, nhiều hộ dân sẽ tập trung nuôi tôm 3 vụ, vì giá tôm từ đầu năm đến nay khá cao”. Với tổng diện tích nuôi tôm trên đất lúa năm 2018 khoảng 10.000ha, năm nay huyện Phước Long thừa mặn để nuôi tôm.

TÔM THẺ “LẤN SÂN”

Đối với nông dân vùng sản xuất phía Bắc Quốc lộ 1A, vụ nuôi tôm này được xem là vụ nuôi chính trong năm. Đây còn là vụ nuôi để có vốn phục vụ sản xuất nuôi tôm vụ hai và sản xuất lúa vào những tháng cuối năm. Vì vậy, bao hy vọng của người nông dân đều trông nhờ vào vụ tôm này và không thể bỏ đất trống.

Theo ông Nguyễn Trung Hiếu, Trưởng phòng NN&PTNT huyện Hồng Dân: “Với thực trạng thiếu mặn như hiện nay, nếu trong thời gian tới tiếp tục không có mặn, chắc chắn nhiều nông dân sẽ tập trung nuôi con tôm thẻ chân trắng”.

Qua điều tra thực tế, không phải đến năm nay nông dân ở vùng sản xuất phía Bắc Quốc lộ 1A mới đưa con tôm thẻ chân trắng vào đồng ruộng, mà họ đã đưa đối tượng bị xem là “ngoại lai” cấm nuôi ở khu vực này từ nhiều năm qua. Đặc biệt là những năm thiếu mặn thì gần như nông dân đều thả nuôi thẻ chân trắng. Điều đáng quan tâm, con tôm thẻ vốn là đối tượng bị cấm nuôi trồng ở khu vực này, vì có thể gây ảnh hưởng xấu đến môi trường sinh thái, phát tán dịch bệnh. Ông Trần Thanh Phong, Bí thư xã Ninh Thạnh Lợi (huyện Hồng Dân) cảnh báo: “Với 5.230ha nuôi tôm trên đất lúa, nếu năm nay độ mặn thấp thì gần như 100% diện tích nuôi tôm của xã nông dân sẽ chuyển sang nuôi tôm thẻ chân trắng. Năm 2017, đã có gần 5.000ha nuôi tôm thẻ, trong đó đã có nhiều hộ thất bại, trắng tay, vì nuôi con tôm thẻ rủi ro rất cao so với nuôi tôm sú. Tuy nhiên, cái khó là chỉ vận động chứ không thể cấm nông dân nuôi, vì nông dân không thể bỏ đất trống”.

Còn nguyên nhân vì sao nông dân không chọn con tôm càng xanh nuôi để thay thế cho con tôm sú? Đơn giản là vì nuôi tôm càng xanh phải mất khoảng 6 tháng, còn nuôi tôm thẻ chân trắng chỉ mất hơn 2 tháng là thu hoạch.

Điều đáng lo hơn, nếu không đủ nước mặn nuôi tôm, nông dân ngoài nuôi con tôm thẻ còn tập trung thả nuôi tôm 3 vụ hay dồn sức vào 2 vụ tôm nuôi cuối mà không tập trung sản xuất lúa sẽ kéo theo sự phát triển thiếu bền vững cho những vụ nuôi tiếp theo khi con tôm nuôi không còn thức ăn để lại sau khi thu hoạch lúa. Vì mô hình sản xuất lúa - tôm chỉ bền vững khi kết hợp giữa sản xuất 2 vụ tôm - 1 vụ lúa.

Bài toán “giải cơn khát mặn” cho con tôm thật không đơn giản. Song, dù khó vẫn phải làm để giữ gìn môi trường sinh thái và phát triển bền vững.