Công nghệ và nuôi trồng thủy sản

Nguồn thủy sản tự nhiên trên thế giới đang bị cạn kiệt với tốc độ ngày càng tăng. Nuôi trồng thủy sản là cách duy nhất để đảm bảo đủ nguồn cung cho thế giới.

Nuôi trồng thủy sản
Ứng dụng công nghệ trong NTTS

Tuy nhiên, nuôi trồng thủy sản đã phải đối mặt với những thách thức nghiêm trọng, bao gồm chỉ nuôi được một số loài cá, sử dụng nhiều lao động, ô nhiễm môi trường, dịch bệnh và thiếu khả năng truy xuất nguồn gốc các sản phẩm.

Do đó, nuôi trồng thủy sản cần các công nghệ đột phá để tăng sản lượng, các công nghệ mới và đột phá bao gồm chỉnh sửa bộ gen, trí tuệ nhân tạo, canh tác xa bờ, hệ thống nuôi trồng thủy sản tuần hoàn, protein và dầu thay thế bột cá và dầu cá, tiêm phòng bằng đường miệng, blockchain và internet vạn vật, điều này cung cấp các giải pháp nuôi trồng thủy sản bền vững và có lợi nhuận.  

Công nghệ phân tử mới để cải thiện di truyền  

Sự kết hợp công nghệ phân tử vào các chương trình nhân giống hiện đã thúc đẩy đáng kể việc cải thiện di truyền của một số loài nuôi trồng thủy sản. Lựa chọn hỗ trợ đánh dấu (MAS) đã được áp dụng để cải thiện khả năng kháng bệnh, bao gồm khả năng kháng IPN ở cá hồi, lympho ở cá bơn Nhật Bản và sản xuất cá toàn đực ở cá rô phi. Công nghệ sinh học khác bao gồm kiểm soát giới tính, đa bội hóa,… đã đóng một vai trò quan trọng trong việc cải thiện năng suất nuôi trồng thủy sản. 

Lựa chọn bộ gen (GS) là một phương pháp mới của nhân giống phân tử. GS sử dụng nhiều dấu hiệu làm công cụ dự đoán hiệu suất và do đó đưa ra dự đoán chính xác hơn về các giá trị chăn nuôi. Với những tiến bộ liên tục trong công nghệ giải trình tự và tin sinh học. Chỉnh sửa bộ gen (GE) bằng CRISPR/Cas có thể tăng tốc độ di truyền cải thiện các loài nuôi trồng thủy sản khi các gen được chỉnh sửa. GE cho phép giới thiệu nhanh chóng các alen thuận lợi cho bộ gen, để tăng tần số mong muốn các alen tại locus xác định các tính trạng quan trọng, để tạo ra các alen mới, và/hoặc giới thiệu các alen thuận lợi từ các loài khác.

GSLựa chọn bộ gen (GS) là một phương pháp mới của nhân giống phân tử

Công nghệ thông tin/kỹ thuật số

Các công nghệ thông tin/kỹ thuật số góp phần cách mạng hóa ngành công nghiệp nuôi. Cụ thể, robot để thực hiện công việc tốn nhiều công sức và rủi ro cao như việc cho ăn, vệ sinh ao và lưới, tiêm vắc xin và loại bỏ cá bệnh.

Máy bay không người lái để thu thập dữ liệu, bao gồm cả việc kiểm tra các lỗ và hư hỏng trong lồng, quan trọng hơn là thu thập những thông tin mới lạ mà con người khó có được. Cảm biến đo các thông số nước và theo dõi việc cho ăn và sức khỏe, đặc biệt là cảm biến sinh học để phân tích hàm lượng DO, độ mặn và nhiệt độ của nước, hay đo nhịp tim và sự trao đổi chất của từng cá thể, tình trạng đói của cá nuôi giám sát chất gây ô nhiễm hóa học, tảo nở hoa có hại, mầm bệnh và độc tố. AI trao quyền cho các quyết định nhanh chóng và chính xác, trong nuôi trồng thủy sản, lãng phí đầu vào có thể là được quản lý thông qua AI và chi phí có thể giảm tới 30%.  

Công nghệ in 3D sản xuất dụng cụ nuôi trồng thủy sản, chúng đã được ứng dụng in hệ thống thủy canh, robot cá, hay sử dụng công nghệ in 3D thủy tinh hóa tinh trùng các loài thủy sản, một số hệ thống cảm biến nước in 3D để phát hiện các thông số nước, bao gồm nhiệt độ, mức oxy và PH đang được thử nghiệm.

Blockchain như một công cụ truy xuất nguồn gốc đáng tin cậy. Internet vạn vật kết nối các bộ phận khác nhau của ngành nuôi trồng thủy sản, bên cạnh số liệu từ trang trại, địa điểm sản xuất và nhà máy chế biến thực phẩm, dữ liệu lớn từ phương tiện truyền thông xã hội cũng trở nên quan trọng đối với ngành. 

Canh tác xa bờ  

Nuôi trồng thủy sản xa bờ, còn được gọi là nuôi trồng thủy sản đại dương mở, là một phương pháp nuôi cá biển mới nổi. Nuôi trồng thủy sản xa bờ ngày càng được coi là một trong những ngành quan trọng để đảm bảo cung cấp đầy đủ và ổn định hải sản tại nơi được cho là giảm thiểu tác động tiêu cực của biển thông thường nuôi trồng thủy sản trên môi trường đại dương. 

Ngoài ra, các địa điểm ngoài khơi, cung cấp đủ không gian biển cho việc nuôi trồng cá và chất lượng nước thường đủ tốt để nuôi trồng thủy sản.

Hệ thống nuôi trồng thủy sản tuần hoàn (RAS) và tái tạo năng lượng  

Những ưu điểm chính của RAS bao gồm việc sử dụng ít nước, an toàn sinh học và năng suất cao. Một số trang trại RAS đang sử dụng năng lượng tái tạo, bao gồm cả năng lượng mặt trời và gió.

Tuy nhiên, hiện có hệ thống thu năng lượng mặt trời trong nuôi trồng thủy sản gặp phải vấn đề đầu tư ban đầu cao và thu hồi chi phí chậm. Hệ thống thu năng lượng mặt trời chi phí thấp để cung cấp nước nóng cho hệ thống nuôi trồng thủy sản là đã phát triển.  

Thay thế protein và dầu cá

Nguyên liệu dầu cáCác nguồn tiềm năng để thay thế bột cá và dầu cá trong thức ăn cho cá

Protein từ thực vật, bao gồm cả protein đậu nành, đã được nghiên cứu trong nhiều năm và thu được kết quả đầy hứa hẹn. Vi tảo và rong biển đã được đưa vào thức ăn cho cá để thay thế bột cá. Hiện nay, thức ăn tảo chất lượng cao vẫn tốn kém, nhưng cho kết quả đầy hứa hẹn. Nhiều công ty sản xuất thức ăn thủy sản đang nghiên cứu cải tiến thức ăn tảo và tăng khả năng tiếp cận.

Một lựa chọn thay thế khác của bột cá là protein dựa trên côn trùng. Ruồi lính đen và dế là những ứng cử viên đầy triển vọng cho protein từ côn trùng. Loại protein thay thế thứ ba là protein đơn bào (SCP). SCP được tạo ra bởi nấm, vi khuẩn và tảo, có khả năng đáp ứng nhu cầu protein trong ngành thức ăn thủy sản.  Dầu thực vật như dầu cọ và dầu hạt cải dường như là ứng cử viên đầy hứa hẹn để thay thế dầu cá.  

Đăng ngày 03/04/2023
Hồng Huyền @hong-huyen
Tổng hợp

Nghệ An: Thực hiện bảo tồn, bảo vệ và phát triển nguồn lợi thủy sản

UBND tỉnh Nghệ An mới ban hành Công văn 5007/UBND-NN, ngày 21/7/2021 yêu cầu các sở, ban, ngành cấp tỉnh liên quan; UBND các huyện, thành, thị tập trung làm tốt công tác việc bảo tồn, bảo vệ và phát triển nguồn lợi thủy sản.

đánh bắt cá
• 18:14 24/07/2021

Đặc sản ốc gạo cù lao Tân Phong

Cù lao Tân Phong (nay là xã Tân Phong, huyện Cai Lậy, tỉnh Tiền Giang) nằm phía thượng lưu sông Tiền, được bồi đắp phù sa quanh năm nên đất đai màu mỡ, thích hợp với nhiều giống cây ăn trái đặc sản có giá trị kinh tế cao.

Ốc gạo.
• 13:00 08/07/2021

Khai thác vòm đất kiếm 1 triệu đồng/ngày

Gần đây, nhiều người ở huyện Trần Văn Thời, tỉnh Cà Mau, có thu nhập khá cao từ việc khai thác con vẹm đất (người dân địa phương gọi là con vòm). Nguồn lợi tự nhiên phong phú đó đã giúp nhiều hộ gia đình có thêm điều kiện vươn lên.

Cào vòm đất.
• 10:18 07/07/2021

Ngư dân Nghệ An thu gần 2.000 tỷ đồng từ đánh bắt hải sản

Trong 6 tháng đầu năm, ngư dân Nghệ An đánh bắt được trên 95.000 tấn hải sản, giá trị ước đạt gần 2.000 tỷ đồng.

Đánh bắt hải sản.
• 09:20 07/07/2021

Những điểm nhấn nổi bật của ngành thủy sản Việt Nam trong năm 2025

Năm 2025 khép lại với nhiều dấu ấn đáng nhớ: kim ngạch xuất khẩu lập kỷ lục mới bất chấp biến động toàn cầu, cùng hàng loạt thay đổi chính sách quan trọng. Dưới đây là 10 sự kiện tâm điểm đã định hình bức tranh toàn ngành thủy sản Việt Nam trong năm qua.

Thủy sản Việt Nam
• 11:40 14/01/2026

Tôm nhân tạo (Lab-grown Shrimp): Triển vọng và rào cản chi phí?

Trong bối cảnh nguồn lợi tự nhiên suy giảm và áp lực môi trường gia tăng, tôm nuôi cấy tế bào (lab-grown shrimp) đang nổi lên như một giải pháp đột phá, trở thành một lựa chọn thay thế ngày càng phổ biến để sản xuất thực phẩm tốt hơn cho hành tinh.

Tôm
• 13:14 13/01/2026

Con dao hai lưỡi mang tên “lối mòn” của những người nuôi lâu năm

Kinh nghiệm vốn là thứ mà người nông dân phải đánh đổi bằng nhiều vụ nuôi mới có được nhưng để thay thế hoàn toàn cho số liệu khoa học thì chưa hẳn. Đã đến lúc chúng ta cần nhìn nhận lại giá trị của kinh nghiệm khi đứng trước những biến số khoa học phức tạp.

Ao tôm
• 12:09 12/01/2026

Nuôi sạch để tôm khỏe, tôm chuẩn để ăn ngon

Không dừng lại ở khái niệm ngon hay bổ, giá trị của con tôm hiện đại đang có sự chuyển dịch mạnh mẽ. Đó là hành trình tìm kiếm sự an tâm, nơi việc lựa chọn thực phẩm không chỉ để nạp năng lượng mà là khởi đầu cho một chuỗi cảm xúc tích cực.

Tôm ngon
• 08:43 08/01/2026

Quạt vẫn chạy nhưng tôm vẫn rớt đáy: Vấn đề nằm ở đâu?

Quạt nước là thiết bị quen thuộc trong ao nuôi tôm, nhưng cũng là nơi người nuôi dễ mắc sai lầm nhất. Không ít ao đầu tư rất nhiều quạt, tiền điện tăng cao, nhưng oxy đáy vẫn thiếu và môi trường ngày càng mất ổn định.

Quạt nước
• 06:57 20/01/2026

Kinh tế tuần hoàn trong nghề cá

Trong tư duy truyền thống, cá chỉ có giá trị ở phần thịt phi lê, còn lại bị xem là phế phẩm gây ô nhiễm. Tuy nhiên, mô hình kinh tế tuần hoàn đang đảo ngược hoàn toàn định kiến này.

Nghề cá
• 06:57 20/01/2026

Nhiều chính sách hỗ trợ nuôi biển xa bờ

Để khuyến khích phát triển nuôi biển công nghệ cao, tỉnh Khánh Hòa vừa ban hành nghị quyết hỗ trợ 100% kinh phí mua bảo hiểm tai nạn cho người lao động làm việc trên các lồng bè và phương tiện phục vụ nuôi trồng. Chính sách này được ví như "lá chắn" an toàn, giúp ngư dân yên tâm đầu tư vươn ra các vùng biển xa.

Nuôi biển
• 06:57 20/01/2026

Hành trình chuẩn hóa thủy sản vào siêu thị

Đưa sản phẩm thủy sản vào kênh bán lẻ hiện đại là xu hướng tất yếu để nâng cao giá trị kinh tế và khẳng định thương hiệu. Tuy nhiên, để trụ vững trên kệ hàng siêu thị, doanh nghiệp và người nuôi buộc phải giải quyết bài toán về sự đồng nhất chất lượng và năng lực cung ứng ổn định.

Tôm
• 06:57 20/01/2026

Cách xử lý khi tôm bị đóng rong và bám bẩn đuôi trong ao nuôi cũ

Trong những cái ao đã nuôi qua nhiều năm, lớp bùn thải tích tụ dưới đáy chính là nguyên nhân chính khiến tôm dễ bị đóng rong hoặc bám bẩn ở phần đuôi.

Tôm
• 06:57 20/01/2026
Some text some message..