Đạt FTA với EU, tôm Ấn Độ gia tăng sức ép cạnh tranh lên tôm Việt Nam

Xuất khẩu tôm Ấn Độ tăng trưởng mạnh bất chấp biến động thương mại

Trong bối cảnh thương mại thủy sản toàn cầu còn nhiều bất ổn, xuất khẩu tôm của Ấn Độ vẫn ghi nhận đà tăng trưởng tích cực. Theo số liệu trong 11 tháng đầu năm 2025, nước này xuất khẩu khoảng 734.593 tấn tôm, đạt giá trị 5,23 tỷ USD, tăng 10% về sản lượng và 17% về giá trị so với cùng kỳ năm trước. Riêng các tháng cuối năm, lượng xuất khẩu duy trì ở mức trên 75.000 tấn/tháng, cho thấy nhu cầu thị trường vẫn ổn định.

Diễn biến này phản ánh thực tế rằng các biện pháp thuế quan của Mỹ không làm suy giảm tổng cầu đối với tôm Ấn Độ, mà chủ yếu khiến dòng thương mại dịch chuyển sang các thị trường khác, trong đó EU nổi lên là điểm đến quan trọng.

Tôm nguyên liệu tiếp tục là trụ cột chiến lược

Cơ cấu xuất khẩu cho thấy tôm thẻ chân trắng nguyên liệu vẫn giữ vai trò chủ lực, với hơn 562.000 tấn, tăng khoảng 9%. Bên cạnh đó, nhóm sản phẩm giá trị gia tăng đạt hơn 70.000 tấn, tăng 18%, trong khi tôm sú ghi nhận tín hiệu phục hồi vào nửa cuối năm.

Chiến lược này cho thấy Ấn Độ tiếp tục ưu tiên lợi thế về sản lượng lớn và giá cạnh tranh, nhằm chiếm lĩnh thị phần ở các thị trường có nhu cầu cao về nguyên liệu, trước khi từng bước mở rộng sang các phân khúc chế biến sâu. Cách tiếp cận linh hoạt giúp doanh nghiệp Ấn Độ dễ dàng xoay trục thị trường khi chính sách thương mại thay đổi.

EU trở thành thị trường tăng trưởng nhanh nhất

Trong khi xuất khẩu sang Mỹ chịu tác động từ thuế chống bán phá giá và chống trợ cấp, EU lại nổi lên như thị trường tăng trưởng mạnh nhất của tôm Ấn Độ. Trong 11 tháng năm 2025, xuất khẩu tôm sang EU đạt 107.649 tấn, tăng tới 38% – mức tăng cao nhất trong các thị trường chính.

Song song đó, xuất khẩu sang Trung Quốc đạt hơn 141.000 tấn, tăng 10%. Điều này cho thấy doanh nghiệp Ấn Độ đang chủ động phân bổ lại thị trường, giảm phụ thuộc vào Mỹ và tận dụng các khu vực có dư địa tăng trưởng tốt hơn.

Bước ngoặt lớn nhất đến từ việc Ấn Độ và EU hoàn tất đàm phán FTA vào cuối tháng 1/2026. Khi hiệp định có hiệu lực, phần lớn sản phẩm thủy sản, trong đó có tôm, được kỳ vọng sẽ được cắt giảm sâu thuế nhập khẩu, thậm chí tiến tới xóa bỏ hoàn toàn trong lộ trình vài năm.

FTA đã mang lại lợi ích “tâm lý thị trường”, khuyến khích doanh nghiệp ký hợp đồng dài hạn, đầu tư vùng nuôi và mở rộng công suất cho EU ngay từ bây giờ. Ảnh: VnEconomy

Theo đánh giá của các nhà nhập khẩu châu Âu, FTA sẽ giúp giá tôm Ấn Độ trở nên cạnh tranh hơn đáng kể so với giai đoạn trước, tạo lợi thế rõ rệt so với các nguồn cung khác như Ecuador hay Việt Nam. Ngay cả khi hiệp định chưa chính thức có hiệu lực, yếu tố “tâm lý thị trường” đã thúc đẩy doanh nghiệp Ấn Độ ký kết hợp đồng dài hạn và mở rộng đầu tư cho thị trường EU.

Mỹ giảm thuế nhưng chưa đủ tạo cú hích lớn

Tại thị trường Mỹ, việc thuế đối ứng với hàng hóa Ấn Độ được điều chỉnh giảm từ 25% xuống khoảng 18% mang lại tín hiệu tích cực. Tuy nhiên, do tôm Ấn Độ vẫn chịu các mức thuế chống bán phá giá và chống trợ cấp, chi phí thực tế chưa giảm mạnh.

Điều này khiến Mỹ khó quay lại vai trò thị trường chi phối tuyệt đối, trong khi EU nhiều khả năng sẽ tiếp tục là trụ cột chiến lược trong kế hoạch xuất khẩu dài hạn của Ấn Độ.

Áp lực gia tăng đối với tôm Việt Nam

Đối với Việt Nam, sự trỗi dậy của tôm Ấn Độ tại EU tạo ra áp lực cạnh tranh trực diện, đặc biệt ở các phân khúc tôm nguyên liệu và sản phẩm phổ thông. Nếu tôm Ấn Độ được hưởng mức thuế tương đương hoặc thấp hơn, lợi thế về giá sẽ càng rõ rệt nhờ quy mô nuôi lớn và chi phí thấp.

Tuy vậy, Việt Nam vẫn duy trì lợi thế ở sản phẩm chế biến sâu, giá trị gia tăng, cùng các tiêu chuẩn về chất lượng, truy xuất nguồn gốc và phát triển bền vững. Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, hướng đi dài hạn của ngành tôm Việt Nam không nằm ở cuộc đua về giá hay sản lượng, mà ở nâng cấp chuỗi giá trị, xây dựng thương hiệu và đáp ứng các tiêu chuẩn “xanh” của thị trường cao cấp.