ĐBSCL: Nỗ lực xuất khẩu thủy sản

Theo Bộ Công thương, xuất khẩu thủy sản đang gặp nhiều khó khăn từ trong nước lẫn  ngoài nước. Vì vậy, để đạt chỉ tiêu 6,5 tỉ USD trong năm 2013, các ngành chức năng  và doanh nghiệp cần nỗ lực nhiều hơn nữa.

Mặc dù đã gần giữa tháng 4, nhưng nhiều địa phương ở vùng ven biển ĐBSCL chưa  thể thả giống xong vụ nuôi tôm mới. Ông Võ Văn Chồi, Phó Chủ tịch UBND xã Ngọc  Tố, huyện Mỹ Xuyên,  tỉnh Sóc Trăng  cho biết,  thời điểm này  các năm  trước đã  thả  nuôi gần xong vụ  tôm. Tuy nhiên, năm nay người nuôi mới  thả hơn 100/2.100ha  thì  phải ngừng lại do ảnh hưởng nắng quá nóng, nhiệt độ cao gây bất lợi cho tôm. Những  diện tích thả xong đã xuất hiện dịch bệnh làm tôm chết rải rác khiến người nuôi phập  phồng không yên. Ở huyện Trần Đề, vùng nuôi tôm lân cận với huyện Mỹ Xuyên cũng gặp  tương  tự.  Kế  hoạch  nuôi  hơn  4.000ha  tôm  công  nghiệp,  tới  nay  chỉ  thả  được 600ha, trong đó tỷ lệ tôm chết từ 10-15%.

Tại Trà Vinh, đến nay nông dân thả nuôi được gần 14.000ha tôm ở các huyện Duyên  Hải, Cầu Ngang, Châu Thành và Trà Cú, dịch bệnh làm chết hơn 800ha. Điều lo ngại  là không chỉ tôm sú chết mà tôm thẻ chân trắng cũng bị chết tràn lan.

Ở Cà Mau, do thời tiết nắng hạn gay gắt, xâm nhập mặn sâu vào nội đồng gây khó cho  nhiều  cánh  đồng  tôm  nuôi. Cùng  với  265.000ha  tôm  nuôi  các  loại, Cà Mau  lên  kế hoạch nuôi 6.000ha tôm công nghiệp, tới nay diện tích thả nuôi chưa được 50%, nhưng đã xuất hiện dịch bệnh làm chết nhiều nơi.

Cùng với nỗi lo dịch bệnh thì mới đây, Tổng cục Thanh tra - Kiểm dịch động thực vật  và thủy sản Hàn Quốc (QIA), thông báo sẽ tiến hành kiểm tra chỉ tiêu ethoxyquin trong tôm đông lạnh nhập khẩu từ Việt Nam thời hạn 1 năm (từ 1-1 đến 31-12-2013). Như vậy, xuất khẩu  tôm của Việt Nam sẽ  thêm gánh nặng và các doanh nghiệp càng khó hơn.   Hiệp  hội  Chế  biến  và  Xuất  khẩu  thủy  sản  Việt  Nam  (VASEP)  lo  lắng,  rào  cản ethoxyquin  từ Nhật Bản và việc Hoa Kỳ kiện chống  trợ cấp  tôm nước ấm đông  lạnh của Việt Nam, đến nay chưa giải quyết ổn  thỏa  thì thị  trường Hàn Quốc  tiếp  tục  làm khó. Điều này cho thấy, xuất khẩu tôm gặp thách thức lớn.

Trong khi cá  tra cũng đang rơi vào  tình  thế  tiến  thoái  lưỡng nan, khi giá nguyên  liệu trong nước không thể nâng lên được, chỉ 21.000-22.000 đồng/kg (người nuôi lỗ 2.000- 3.000 đồng/kg). Giá xuất khẩu sang thị trường châu Âu cũng thấp chỉ 2,5-2,6 USD/kg;  giá giảm  so với cùng kỳ  là 2,8 USD/kg. Ngoài  ra, Bộ Thương mại Hoa Kỳ  ra quyết  định cuối cùng tăng mạnh mức thuế chống bán phá giá đối với cá tra phi-lê đông lạnh  nhập khẩu từ Việt Nam vào thị trường Hoa Kỳ, đẩy các doanh nghiệp vào cảnh khốn  đốn.  Hiện  Bộ  NN&PTNT  phối  hợp  cùng  Bộ  Công  thương,  VASEP…  nỗ  lực  giải quyết.

Ông Trần Quốc Khánh, Thứ trưởng Bộ Công thương nhận định, so với năm 2012 thì  năm 2013 xuất khẩu thủy sản còn nhiều khó khăn và đối mặt với một số phát sinh mới; đặc biệt là mặt hàng tôm. Lường trước những thách thức nên Bộ Công thương đưa ra 3 kịch bản cho xuất khẩu thủy sản năm 2013.

Nếu mọi việc  thuận  lợi như kinh  tế  châu Âu và Hoa Kỳ phục hồi  tốt, chúng  ta giải  quyết êm xuôi rào cản về ethoxyquin và ngăn được dịch bệnh trên tôm nuôi… thì xuất  khẩu thủy sản 2013 có thể đạt 6,5 tỉ USD, tăng 4,3% so năm 2012. Còn nếu thị trường  diễn biến như năm 2012, mặt hàng cá  tra không có biến động  lớn, mặt hàng hải sản  tăng nhẹ…

Dự báo xuất khẩu  thủy sản năm 2013 chỉ đạt 6,15  tỉ USD, xấp xỉ năm 2012. Trường  hợp không thuận lợi khi khủng hoảng châu Âu diễn biến phức tạp, các vấn đề về tôm  không giải quyết được... dự kiến xuất khẩu  thủy  sản 2013  chỉ đạt 5,6  tỉ USD, giảm  8,7% so năm 2012.

Bộ Công  thương  lo ngại, hội chứng  tôm chết sớm đối với mô hình nuôi công nghiệp  trên tôm thẻ và tôm sú sẽ làm giảm mạnh sản lượng tôm nguyên liệu cung ứng cho các nhà máy chế biến xuất khẩu. Đây  là bệnh chưa có  thuốc  trị, gây  thiệt hại  lớn về sản lượng và chất  lượng  tôm. Vì vậy,  tìm giải pháp khống chế hoặc giảm  thiểu  tôm chết sớm là vấn đề cấp bách đặt ra. Trong cái khó thì vẫn có thuận lợi là sản lượng tôm toàn cầu năm nay giảm, trong đó Thái Lan giảm về sản lượng và xuất khẩu.

Dự báo thị trường châu Á có nhu cầu tiêu thụ tôm tăng, vì vậy các doanh nghiệp cần  đẩy  mạnh  xuất  khẩu  tôm  vào  thị  trường  Trung  Quốc,  Singapore,  Philippines,  Đài Loan… Đồng thời, tăng cường xúc tiến thương mại, tăng xuất khẩu vào các thị trường mới, thị trường tiềm năng…

Đối với cá  tra đang bị đánh mất giá  trị  thực  trên thị trường thế giới do sự cạnh tranh  nội bộ của các doanh nghiệp và mất cân đối về quan hệ cung cầu. Cộng với khó khăn  khi Hoa Kỳ  tăng  thuế chống bán phá giá cá  tra  sẽ  tạo  ra “làn  sóng” dịch chuyển  thị trường từ Hoa Kỳ sang các nước khác. Nếu ngành chức năng xử lý không tốt, và thiếu sự gắn kết giữa các doanh nghiệp sẽ dẫn đến việc cạnh tranh, phá giá lẫn nhau.

Ông Hồ Văn Vàng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Cá tra Việt Nam đề nghị, có biện pháp xử lý những doanh nghiệp làm ăn gian dối và lặp lại trật tự trong nghề nuôi, chế biến, xuất khẩu cá tra.

Theo ông Trương Đình Hòe, Tổng Thư ký VASEP, với điều kiện giá cá nguyên  liệu  còn  thấp, vốn  thiếu,  thị  trường  xuất  khẩu  khó  khăn…  dự  báo  sản  lượng  cá  tra  năm 2013  sẽ dao  động khoảng  800.000-900.000  tấn, giảm  so  với  1.285.500  tấn  của  năm 2012. Kim ngạch xuất khẩu cá tra năm 2013 dừng lại ở mức khoảng hơn 1,5 tỉ USD, giảm so với 1,74 tỉ USD của năm 2012.

Việc giảm sản lượng nuôi và giảm kim ngạch xuất khẩu  là  cần  thiết nhằm  “tái  cấu  trúc”  lại ngành  cá  tra phù hợp với nhu  cầu  thị trường tiêu thụ, trả lại giá trị đích thực cho con cá tra. Việc giảm sản lượng cá là điều kiện để nâng giá bán cao lên sẽ thu về lợi nhuận nhiều  hơn. Song song đó, giảm xuất khẩu cá tra phi-lê, tăng cường xuất các sản phẩm giá trị  gia tăng có giá cao hơn.  Năm 2013, cần làm tốt nhiều vấn đề, giải quyết nhanh những  khó khăn tồn tại nhằm tạo tiền đề cho năm 2014 tăng tốc, phát triển thủy sản bền vững.