Hình 1. Thiết bị Giám sát tàu cá – ZuniVN01 và hình ảnh được lắp trên tàu KG90595TS
Đôi nét về thiết bị giám sát tàu cá Zuni
Bài viết cho thấy những hại chế của các thiết bị giám sát tàu cá thử nghiệm tại Việt Nam và giới thiệu đôi nét về thiết bị giám sát tàu cá Zuni.
Hầu hết các thiết bị giám sát tàu cá thử nghiệm tại Việt Nam đều gặp phải khó khăn như:
Thứ nhất, thiết bị phải cập nhập thông tin tàu (vị trí, hướng đi, tốc độ) về bờ một cách liên tục và nhanh chóng. Để làm được điều này, yêu cầu bắt buộc thiết bị phải sử dụng đường truyền vệ tinh trong việc truyền dẫn dữ liệu. Tuy vậy, vấn đề gặp phải đó là mức phí vệ tinh hàng tháng phải trả cho đơn vị cung cấp dịch vụ (khoảng từ 350.000-1.200.000đ, tùy theo đơn vị cung cấp). Nếu để Nhà nước trả khoản phí này thì ngân sách chi trả hàng năm là một số tiền rất lớn. Vì vậy hệ thống quản lý ngoài đáp ứng yêu cầu của Nhà nước còn phải tập trung đáp ứng các nhu cầu của các tổ chức, cá nhân liên quan, đặc biệt là chủ tàu. Để họ có thể tự trả khoản phí vệ tinh hàng tháng hoặc chia sẻ cùng với đơn vị thu mua hải sản.
Thứ hai, thiết bị phải phù hợp với đặc trưng riêng của tàu cá Việt Nam. Tàu cá của chúng ta phần lớn là những tàu cỡ nhỏ, hệ thống trang thiết bị hàng hải trên tàu không đồng bộ và hệ thống nguồn cấp điện chủ yếu sử dụng bình ắc quy để lưu trữ điện năng. Đây là một trở ngại lớn nhất khi lắp đặt và sử dụng các thiết bị hàng hải trên tàu nếu như nhập nguyên các thiết bị từ Châu Âu. Đặc biệt hơn, trong những trường hợp tàu gặp sự cố cần phải gửi thông báo và cập nhập tình hình liên tục về bờ thì hầu hết các trang thiết bị lắp đặt trên tàu đều không hoạt động được do nguồn điện bị mất hoặc có thể hoạt động nhưng do thuyền trưởng, thuyền viên không biết cách xử lý trong tình huống khẩn cấp.
Thứ ba, thiết bị phải là công cụ hỗ trợ đắc lực trong hoạt động tìm kiếm cứu nạn. Theo đó, thiết bị giám sát tàu cá phải cập nhập liên tục trạng thái của tàu bị nạn về trạm bờ (vị trí, tốc độ, hướng đi). Khoảng thời gian cập nhập tín hiệu ngắn và liên tục sẽ giúp đơn vị hỗ trợ dễ dàng tìm kiếm và ứng cứu một cách kịp thời. Tuy nhiên, tàu thuyền đánh cá tại Việt Nam chủ yếu là tàu vỏ gỗ, kết cấu không vững chắc như tàu vỏ sắt nên khi gặp sự cố tàu thường bị chìm rất nhanh. Đây là nguyên nhân chính dẫn đến tỉ lệ thuyền viên mất tích trên các tàu bị nạn thường rất cao. Vì vậy, thiết bị giám sát tàu cá cần phải được nghiên cứu và chế tạo để đảm bảo có thể sử dụng ngay cả trong trường hợp tàu bị chìm.
Để góp phần vào việc nghiên cứu, ứng dụng thiết bị giám sát tàu cá, từ tháng 10/2015, các nhà khoa học tại Viện Khoa học và Công nghệ khai thác Thủy sản – trường Đại học Nha Trang và Công ty Zunibal đã phối hợp nghiên cứu, chế tạo và sản xuất thiết bị Giám sát tàu cá có tên ZuniVN-01 dành riêng cho thị trường Việt Nam với các tính năng đáp ứng hoàn toàn các yêu cầu của Nhà nước, chủ tàu và các đơn vị liên quan.
Thiết bị Giám sát tàu cá - ZuniVN-01 với các tính năng đặc trưng như:
Thiết bị hoạt động như một “hộp đen” trên tàu, tự động cập nhập thông tin tàu thuyền và thiết bị rồi gửi về bờ thông qua vệ tinh sau mỗi 60 phút;
Cơ quan quản lý, chủ tàu và các đơn vị liên quan khác có thể theo dõi và quản lý tàu thuyền cùng lúc bằng các thiết bị thường ngày như: máy tính bàn, máy tính xách tay, máy tính bảng hoặc điện thoại thông minh;
Không nhất thiết phải có nhiều trạm bờ và đặc biệt có thể giúp cho các cơ quan có thẩm quyền có thể truy cập qua trang thông tin điện tử để kiểm tra, xác nhận thông tin về tàu cá, hỗ trợ hữu ích, nhanh nhất cho việc xác nhận, chứng nhận sản phẩm thuỷ sản có nguồn gốc từ khai thác;
Thiết bị tự hoạt động mà không cần sử dụng thêm nguồn điện từ bên ngoài;
Khi gặp sự cố, thuyền trưởng hoặc thuyền viên chỉ cần xoay nút khẩn cấp trên thiết bị. Thiết bị tự động gửi thông báo khẩn cấp đến cơ quan nhà nước và chủ tàu, đồng thời chuyển sang chế độ cập nhập trạng thái tàu và gửi về bờ sau mỗi 15 phút;
Thiết bị có khả năng chống nước hoàn toàn, có thể tự nổi và hỗ trợ thuyền viên bị nạn trong trường hợp tàu chìm;
Ngoài ra, thiết bị còn sử dụng khóa từ giúp hạn chế tối đa thuyền trưởng, thuyền viên tắt thiết bị nếu không được sự đồng ý của chủ tàu.

Một số mô tả về chức năng, thông số của thiết bị giám sát tàu cá Zuni.
Nguồn: TCTS